Alt om

Dersom arbeidsgjevarar, bankar o.l. ikkje har oppfylt opplysningsplikta si til Skatteetaten i rett tid, vil beløpa ikkje vere førehandsutfylte i sjølvmeldinga. Slike beløp må du då sjølv føre opp i sjølvmeldinga. Difor brukar rettleiinga uttrykket «beløpet skal førast i post» både om førehandsutfylte beløp og ikkje førehandsutfylte beløp. Dersom det ikkje er ein eigen post i sjølvmeldinga til å føre dei ikkje førehandsutfylte beløpa i, gjev du opp nummeret på posten og beløpet i feltet «Beløp som ikkje er fylt ut på førehand, fører du her».

Til toppen

Informasjon på skatteetaten.no til utanlandske arbeidstakarar med opphald i Noreg

Rettleiing:

Rettledning for utenlandske arbeidstakere og selvstendig næringsdrivende

Brosjyrar:

Til toppen

1.3 Sambuarar

Sambuarar med felles barn set kryss i post 1.3.1. Sambuarar med felles formue/gjeld set kryss i post 1.3.2.

Om likning av barn og sambuarar, sjå «Foreldre og barn», «Ektefellar, registrerte partnarar og meldepliktige sambuarar» og «Sambuarar».

Til toppen

1.5 Andre opplysningar

1.5.1 Bustadsparing for ungdom

Skattefrådrag blir gjeve på grunnlag av innrapportering frå banken.

Dersom du krev skattefrådrag for innbetalt sparebeløp i ein annan EØS-stat, gjeld det eigne reglar for dokumentasjon. Sjå meir om dette på skatteetaten.no.

1.5.2 Lotteri- og tippegevinstar o.l.

Gevinstar frå følgjande spel og trekningar er skattefrie:

spel som er arrangerte av Norsk Tipping AS, t.d. Lotto, Viking Lotto, Tipping og Oddsen
totalisatorspel som kjem inn under totalisatorlova (Rikstoto)
utlodding etter lotterilova, m.a. Quicklotteri og bingospel
pengespel og lotteri i ein annan EØS-stat som svarar til spel eller lotteri som lovleg blir tilbydde i Noreg
offentleg tilgjengelege tiltak som er arrangerte av massemedium

Dersom dei skattefrie lotterigevinstane dine i 2010 er på kr 100 000 eller meir, må du leggje ved stadfesting frå den eller dei som har levert ut gevinsten/gevinstane.

Andre gevinstar enn dei som er nemnde ovanfor, er skattepliktige når verdien av kvar einskild gevinst overstig kr 10 000 før frådrag for kostnader. Skattepliktig gevinst skal førast i post 3.1.12. Kostnader (innsats) som er direkte knytte til den skattepliktige gevinsten skal førast i post 3.3.7.

Skattefritaket for gevinstar ved spel og konkurransar gjeld ikkje når gevinsten blir rekna som vederlag for arbeid eller verksemd.

1.5.3 Arv og gåver

Auke i formuen som følgje av arv eller gåve er ikkje skattepliktig inntekt for mottakaren, men verdien skal gjevast opp når samla verdi er kr 100 000 eller meir. Gåve frå arbeidsgjevar og frå andre når gåva har meir indirekte tilknyting til arbeidsforholdet er som regel ikkje gåve i skatterettsleg forstand, men blir rekna som lønn. Gje opp namn, adresse og fødselsdato på den arven eller gåva er frå, og kva arven eller gåva består av.

Dersom du har teke over eit dødsbu til privat skifte, skal du sende inn «Melding om arv» (RF-1615) til skattekontoret innan 6 månader etter dødsfallet, sjå «Rettleiing til melding om arv» (RF-1621).

For arveavgiftspliktige gåver skal du sende inn «Melding om gåver, gåvesal, overdraging mellom nære slektningar og om utdeling av midlar frå uskifta bu» (RF-1616), såframt gåva ikkje kjem inn under det årlege fribeløpet for arveavgift. Fribeløpet inneber at gåver med ein verdi på opp til halvparten av grunnbeløpet til folketrygda (G) ved inngangen av året, kan vere unnatekne frå arveavgift. For 2010 er fribeløpet kr 36 441. Sjå «Rettleiing til melding om gåver» (RF-1617) og brosjyren «Avgift på arv og gåver» for meir informasjon. Skjema RF-1616 skal sendast inn innan ein månad etter at gåva er gjeven.

Skjemaet og brosjyren finn du på skatteetaten.no eller på skattekontoret.

1.5.6 Inntekt, formue og/eller gjeld i utlandet

Du skal gje opp all inntekt, formue og gjeld i utlandet i sjølvmeldinga. Dette gjeld òg når formuen eller inntekta ikkje skal skattleggjast i Noreg. Kryss av for «ja» dersom du har:

inntekt i utlandet
formue i utlandet, t.d. fast eigedom, tidspartleilegheit («time-share»-leilegheit), innbu og lausøyre, bankinnskot, aksjar eller obligasjonar
gjeld i utlandet

Opplysningar om utanlandske bankinnskot o.l. skal gjevast i skjemaet «Bankinnskot i utlandet» (RF-1231).

Dersom du har blitt eigar av fast eigedom i utlandet i 2010, må du opplyse om kva slags eigedom det er (fritidseigedom, tomt osv.), kva for land eigedomen ligg i, når han vart kjøpt (dato), kjøpesum, og pårekna salsverdi, dersom slik verdi ligg føre. Gje opplysningar om eigedomen i post 5.0 (Tilleggsopplysningar) eller i eige vedlegg.

Skattepliktig inntekt, formue og gjeld i utlandet fører du i dei aktuelle postane i sjølvmeldinga. Dersom du krev frådrag i utlikna skatt for skatt du har betalt i utlandet (kreditfrådrag), må du fylle ut «Frådrag for skatt betalt i utlandet av person – kreditfrådrag» (RF-1147). Dersom du krev frådrag i inntekt, skal beløpet førast i post 3.3.7. Dersom du krev frådrag i inntekt eller utlikna skatt for skatt du har betalt i utlandet, må betalinga dokumenterast.

Dersom du meiner at inntekta eller formuen ikkje er skattepliktig til Noreg, må du opplyse om inntekta/formuen og kvifor den ikkje er skattepliktig i post 5.0 (Tilleggsopplysningar) eller i eit eige vedlegg. Dersom du har betalt skatt i utlandet for inntekta eller formuen, bør du opplyse om dette.

Dersom du har lønn som blir skattlagd i eit anna nordisk land, må du fylle ut «Nedsetjing av inntektsskatt på lønn» (RF-1150). Det same gjeld dersom du krev å få sett ned skatten med den delen av skatten som fell på lønn opptent i utlandet (etter eittårsregelen), eller du har lønn som er unnateken frå skattlegging etter ein skatteavtale.

Formue i, inntekt av og gevinst ved sal av fast eigedom i utlandet er i utgangspunktet skattepliktig i Noreg. Formuen, inntekta og gevinsten kan vere skattefrie i Noreg etter skatteavtale med det landet der eigedomen ligg. Dersom du har fast eigedom eller utøver eller tek del i verksemd i utlandet, får du ikkje fullt frådrag for gjeldsrenter i Noreg når inntekta av den faste eigedomen eller verksemda er skattefri i Noreg. Du får heller ikkje fullt frådrag for gjeld når formuen i den faste eigedomen eller verksemda er skattefri i Noreg.

Nærare opplysningar om skatteplikt for formue og inntekt i utlandet får du på skattekontoret og i «Informasjon til deg som har inntekt eller formue i utlandet» på skatteetaten.no.

Til toppen

2.1 Lønn og tilsvarande ytingar

2.1.1 Lønn o.l.

Her fører du lønn, honorar og andre ytingar frå arbeidsgjevar, t.d. fordel ved fri bruk av bil, flybonus, heilt eller delvis fri bustad og frie arbeidsklede. Gevinst ved innløysing eller sal av opsjon du har fått i arbeidsforhold skal òg skattleggjast som lønn.

Rentefordelen ved rimelege lån i arbeidsforhold blir skattlagd som lønn. Rentefordelen og dei rentene du har betalt, får du frådrag for i post 3.3.1.

Om verdsetjinga av naturalytingar, sjå «Naturalytingar – verdsetjing». Der kan du òg lese om fri kost for sokkelarbeidarar. Fri bruk av bil er handsama under temaet «Bil».

Lønn ved arbeidsmarknadstiltak o.l., sjukepengar, foreldrepengar (tidlegare fødselspengar), arbeidsavklaringspengar (som frå 1. mars 2010 har erstatta rehabiliteringspengar, attføringspengar og tidsavgrensa uførestønad), kvalifiseringsstønad etter sosialtenestelova og dagpengar under arbeidsløyse til lønnstakarar er òg skattepliktig. Det same gjeld godtgjersle du har fått som medlem av styre, representantskap, utval, råd o.l.

Hugs å føre opp alle skattepliktige inntekter som ikkje er førehandsutfylte i sjølvmeldinga.

For 2010 er lønn på inntil kr 1 000 frå éin enkelt arbeids- eller oppdragsgjevar skattefri. For arbeid i oppdragsgjevaren sin heim/fritidsbustad, er grensa kr 4 000.

Dersom arbeids- eller oppdragsgjevaren er ein skattefri organisasjon, er utbetalinga skattefri dersom ho ikkje er over kr 4 000.

Ver merksam på at det ikkje gjeld noko skattefri beløpsgrense for næringsinntekt.

Dersom du har hatt arbeidsinntekt i utlandet, sjå «Informasjon til deg som har inntekt eller formue i utlandet» på skatteetaten.no.

2.1.2 Inntekt som gjev rett til særskilt frådrag for sjøfolk

Inntekt som gjev rett til særskilt frådrag for sjøfolk vil vanlegvis vere førehandsutfylt i sjølvmeldinga. Dersom det ikkje er tilfelle, skal du føre inntekta i denne posten.

Inntekt av arbeid om bord på skip i fart gjev rett til særskilt frådrag for sjøfolk når arbeidet om bord er hovudsysselsetjinga di, og arbeidet har vart i minst 130 dagar i inntektsåret.

Som inntekt om bord reknar ein all godtgjersle som sjøfolk får utbetalt gjennom arbeidsgjevaren, og serveringspengar, drikkepengar osv. Som inntekt om bord reknar ein òg forteneste som sjøfolk har hatt ved salsverksemd om bord. Det same gjeld sjukepengar, hyre og likestilte ytingar ved sjukdom eller skade som trer i staden for slike inntekter om bord, og visse naturalytingar.

Om særskilt frådrag for sjøfolk, sjå post 3.2.13.

Hyreinntekt som gjev rett til særskilt frådrag for fiskarar, skal førast i post 2.1.1. Frådraget skal førast i post 3.2.14.

2.1.3 Inntekt av barnepass i heimen til barnepassaren

Vederlag du mottek for å passe andre sine barn i din eigen heim er næringsinntekt, men skal handsamast som lønn når barna er:

11 år eller yngre ved utgangen av inntektsåret (fødde i 1999 eller seinare), eller
12 år eller eldre og har særleg trong for omsorg og pleie

Bruttovederlaget skal foreldra normalt splitte i ei utgiftsgodtgjersle og eit arbeidsvederlag (lønn). Dersom utgiftsgodtgjersla ikkje er sett høgare enn 50 prosent av samla brutto vederlag for kvart barn i året, og heller ikkje høgare enn kr 950 per månad per barn, blir den ikkje rekna for å gje overskot. Då skal berre arbeidsvederlaget førast i sjølvmeldinga. Arbeidsvederlaget er med i utrekningsgrunnlaget for minstefrådraget. Den fastsette utgiftsgodtgjersla fungerer som eit standardfrådrag.

I staden for standardfrådrag kan du velje frådrag for dei faktiske kostnadene dine i samband med barnepasset, på det vilkåret at det ikkje blei valt standardfrådrag året før. Dersom du har valt standardfrådrag, er du bunden av valet i fem år så sant forholda stort sett er uendra.

Om frådrag for faktiske kostnader, sjå brosjyren «Skatteregler ved barnepass for foreldre, dagmammaer og praktikanter». Du finn brosjyren på skattekontoret eller skatteetaten.no.

Dersom du driv familiebarnehage i eigen heim, fører du inntektene og kostnadene i næringsoppgåva (RF-1175 eller RF-1167), og overfører næringsinntekta frå post 0402 i næringsoppgåva til post 2.1.3 i sjølvmeldinga. Utrekna personinntekt skal førast i post 1.6.1.

Næringsinntekt/underskot frå familiebarnehage utanfor eigen heim skal førast i høvesvis post 2.7.6 eller 3.2.19. Om familiebarnehager, sjå brosjyren «Familiebarnehagar og skatt» på skatteetaten.no.

Sjukepengar som erstattar inntekt av barnepass i eigen heim er førehandsutfylte.

2.1.4 Overskot på utgiftsgodtgjersler

Utgiftsgodtgjersle er ei yting som skal dekkje kostnader i samband med arbeid, oppdrag eller verv, t.d. kost-, reise- og bilkostnader. Dersom godtgjersla er høgare enn kostnadene, er overskotet skattepliktig og skal førast i post 2.1.4. Du vil normalt se av lønns- og trekkoppgåva kva slags godtgjersle det dreier seg om. Om utrekninga av over- eller underskot, sjå «Utgiftsgodtgjersle».

Godtgjersle som dekkjer private kostnader er vanlegvis fullt ut skattepliktig, t.d. godtgjersle for kostnader til reiser mellom heim og fast arbeidsstad.

Om skatteplikt for arbeidsgjevar si dekning av kost, losji og besøksreiser til heimen i utlandet for utanlandske arbeidstakarar i Noreg, sjå «Rettledning for utenlandske arbeidstakere og selvstendig næringsdrivende» på skatteetaten.no.

Godtgjersle som næringsdrivande reknar seg innanfor næringa, er verksemdsinntekt og blir ikkje rekna som utgiftsgodtgjersle. Dersom den næringsdrivande mottek utgiftsgodtgjersle i lønt arbeid, skal godtgjersla handsamast som for andre lønnstakarar.

2.1.5 Anna arbeidsinntekt

Her fører du anna arbeidsinntekt utanfor næringsverksemd, t.d. salsinntekt og arbeidsvederlag frå handverks- og husflidsarbeid i heimen. Salsinntekta skal førast opp etter at kostnader til materiale er trekte frå.

Bruttoinntekt ved sal av hage- og naturprodukt utanfor næringsverksemd, t.d. bær, sopp og fisk, skal berre skattleggjast for beløp over kr 4 000 i inntektsåret. Du skal føre overskytande beløp i sjølvmeldinga.

Alle beløp som ikkje er førehandsutfylte, må du sjølv føre opp i sjølvmeldinga.

Til toppen

2.2 Pensjonar, livrenter i arbeidsforhold o.l.

Dersom du har fått etterbetalt pensjon frå folketrygda eller frå andre (kode 225 i lønns- og trekkoppgåva), skal du opplyse om dette i post 5.0 (Tilleggsopplysningar). Heile etterbetalinga blir skattlagd i utbetalingsåret, men skattekontoret skal sørgje for at skatten ikkje blir høgare enn om pensjonen hadde blitt skattlagd i det eller dei åra som etterbetalinga gjeld for.

2.2.1 Eigen pensjon frå folketrygda

Dei førehandsutfylte beløpa i postane 2.2.1 til 2.2.4 går fram av oppgåva frå NAV (pensjonsoppgåva).

2.2.2 Eigen pensjon o.l. frå andre enn folketrygda

Posten omfattar m.a. utbetalingar frå ulike pensjonsordningar: tenestepensjon, avtalefesta pensjon (AFP), pensjonar i arbeidsforhold, introduksjonsstønad, støtte etter lov om supplerande stønad til personar med kort butid i Noreg, føderådsytingar (kårytingar) i jord- og skogbruk, utanlandske pensjonar osv. Avløysing av rett til slike ytingar med eingongsbeløp skal òg førast her. I denne posten fører ein òg utbetalingar frå individuell pensjonsavtale/individuell pensjonsordning (IPA og IPS). Det same gjeld skattepliktige utbetalingar frå livrenter i arbeidsforhold (kollektive livrenter) oppretta før 1. januar 2007. Skattepliktige utbetalingar frå livrenter i arbeidsforhold (kollektive livrenter) oppretta frå og med 1. januar 2007 skal førast i post 2.6.2. Om livrente som er teikna som framhaldsforsikring og livrente som er teikna etter lov om individuell pensjonsordning, sjå «Livsforsikring».

Dersom du har fått ytingar i 2010 som ikkje er førehandsutfylte, må du føre dei opp. Pensjon frå utlandet som er skattepliktig i Noreg, skal førast her. Dersom du har pensjon som er skattlagt i eit anna land, kan du krevje frådrag i utlikna skatt for den skatten du har betalt i det andre landet (kreditfrådrag). Du må dokumentere betalinga og fylle ut skjemaet «Frådrag for skatt betalt i utlandet av person – kreditfrådrag (RF-1147).

Sjå «Informasjon til deg som har inntekt eller formue i utlandet» på skatteetaten.no.

2.2.4 Ektefelletillegg

Ektefelletillegg frå folketrygda og private pensjonsordningar står i kodane 219 og 227 i lønns- og trekkoppgåva.

Til toppen

2.4 Barn si lønnsinntekt

2.4.1 Barn som er 12 år eller yngre

Barn som er fødde i 1998 eller seinare skal ikkje levere sjølvmelding. Lønn til desse barna på kr 10 000 eller mindre er skattefri. Overskytande beløp er skattepliktig. Førehandsutfylte beløp er ført med ein halvdel på kvar av foreldra sine sjølvmeldingar dersom foreldra bur saman. Foreldra kan velje ei anna fordeling. Dersom foreldra ikkje bur saman, blir barnet likna saman med den av foreldra som barnet er registrert busett saman med i folkeregisteret. Dersom denne forelderen er gift, sjå «Foreldre og barn».

Til toppen

2.6 Bidrag, livrenter, barnepensjon o.l.

2.6.1 Mottekne skattepliktige bidrag

Regelmessige underhaldsbidrag frå tidlegare eller fråseparert ektefelle er skattepliktige. Ver merksam på at berre underhaldsbidrag som kjem frå tidlegare eller fråseparert ektefelle, og som er utbetalte frå offentleg kontor, er førehandsutfylte. Underhaldsbidrag som er utbetalt som eit eingongsbeløp er ikkje skattepliktig.

Barnebidrag, særtilskot etter barnelova, oppfostringsbidrag etter barnevernlova og bidragsforskot etter forskoteringslova er ikkje skattepliktige.

2.6.2 Anna

Her fører du skattepliktige utbetalingar frå livrenter utanfor arbeidsforhold (individuelle livrenter), skattepliktige utbetalingar frå livrenter i arbeidsforhold (kollektive livrenter) oppretta frå og med 1. januar 2007, inntekt av føderåd (kårytingar) utanfor jord- og skogbruk (t.d. fri bustad og andre naturalytingar), utbetaling frå legat og andre skattepliktige regelmessige stønader. Skattepliktig del av livrenter frå norsk livsforsikringsselskap står i oppgåva frå selskapet. Om livrente som er teikna som framhaldsforsikring og livrente som er teikna etter lov om individuell pensjonsordning, sjå «Livsforsikring».

Om livrenter i utanlandsk selskap, sjå «Livsforsikring».

Skattepliktige utbetalingar frå livrenter i arbeidsforhold (kollektive livrenter) oppretta før 1. januar 2007 skal førast i post 2.2.2.

Skattepliktig etterlønn og etterpensjon etter dødsfall (står i kode 214 i lønns- og trekkoppgåva) skal òg førast i post 2.6.2. Berre den delen som overstig 1 ½ gonger grunnbeløpet i folketrygda (G) på dødsfallstidspunktet er skattepliktig.

Fram til 1. mai 2010 var 1 ½ G kr 109 322, og frå 1. mai 2010 kr 113 462.

2.6.3 Barnepensjon

Her fører du barnepensjon for barn som er 16 år eller yngre (fødde i 1994 eller seinare). Førehandsutfylt beløp er henta frå kodane 220 og 228 i lønns- og trekkoppgåva til barnet.

Barnetrygd og kontantstøtte er skattefrie, og skal ikkje gjevast opp i sjølvmeldinga.

Til toppen

2.7 Næringsinntekter

Næringsdrivande får vanlegvis tilsendt «Sjølvmelding 2010 for næringsdrivande o.a.». Dersom du har motteke «Sjølvmelding for næringsdrivande o.a.» skal denne anten leverast elektronisk eller på papir. Sjølvmelding skal òg leverast i dei tilfella der verksemda er avslutta.

Dersom du har starta næringsverksemd i 2010 og motteke «Sjølvmelding 2010 for lønnstakarar og pensjonistar o.a.», kjem det av at likningsstyresmaktene ikkje har fått kjennskap til at du har starta næringsverksemd. Du kan velje å anten levere den mottekne sjølvmeldinga med pliktige skjema på papir eller elektronisk på altinn.no, sjå under. Næringsdrivande med driftsinntekter som ikkje overstig kr 50 000, vil normalt vere fritekne frå levering av næringsoppgåve, sjå «Starthjelp for næringsdrivande» del 2.

Slik leverer du på papir:

Fyll ut den mottekne sjølvmeldinga og legg ved næringsoppgåve. Du må òg føre opp postar som gjeld næringsdrivande i feltet som heiter: «Beløp som ikkje er fylt ut på førehand, fører du her».

Slik leverer du sjølvmeldinga elektronisk via altinn.no:

Logg deg inn på altinn.no med fødselsnummer. Du ser då at RF-1030 «Sjølvmelding 2010 for lønnstakarar og pensjonistar o.a.» ligg klar i «Min meldingsboks» - «Til mi handsaming».
Under menyvalet «Skjema og tenester» hentar du RF-1030 «Sjølvmelding 2010 for næringsdrivande o.a.». Når du opnar sjølvmeldinga for næringsdrivande, får du spørsmål om kva for ei næringsoppgåve du vil levere saman med sjølvmeldinga. Du finn ei skildring av næringsoppgåvene i RF-2003 «Starthjelp for næringsdrivande».

Du vil sjå at «Sjølvmelding 2010 for næringsdrivande o.a.». er førehandsutfylt med dei same beløpa som i den tilsende «Sjølvmelding 2010 for lønnstakarar og pensjonistar o.a.».

Som næringsdrivande kan du trenge RF-2003 «Starthjelp for næringsdrivande». Denne rettleiinga kan du laste ned frå skatteetaten.no eller få på skattekontoret.

Til toppen

2.8 Inntekt av bustad og annan fast eigedom

I postane 2.8.2 og 2.8.5 fører du skattepliktig inntekt av bustad og annan fast eigedom i Noreg og i utlandet. Fordel ved bruk av eigen bustad er skattefri. Utleigeinntekter frå bustad som du sjølv brukar, er skattefrie når du:

leiger ut heile eller ein større del av bustaden for opp til kr 20 000 i året
leiger ut opp til halvparten av bustaden, og du brukar minst halvparten av han sjølv

Sjå nærare om utleige av bustad, m.a. når du berre har eigd bustaden ein del av året, under temaet «Bustad og annan fast eigedom.

2.8.1 Partseigar/bustadsameigar sin del av inntekter i bustadselskap/bustadsameige

I post 2.8.1 fører du skattepliktig inntekt av part i bustadselskap/bustadsameige. Beløpet står i oppgåva frå bustadselskapet eller bustadsameiget. Partseigarar/bustadsameigarar som ikkje har fått oppgåve, kan få dei naudsynte opplysningane frå styret i selskapet/sameiget, eller frå rekneskapsføraren.

Dersom du leiger ut bustad i eit bustadselskap (burettslag og bustadaksjeselskap) eller bustadsameige som fører til at bustaden skal rekneskapsliknast, skal din del av inntektene til selskapet/sameiget ikkje førast her. Eventuelle førehandsutfylte beløp er henta frå bustadselskapet/bustadsameiget si oppgåve. Dersom du har leigd ut bustaden, og leigeinntektene er skattepliktige, sjå «Bustad og annan fast eigedom». Du skal då stryke det førehandsutfylte beløpet og føre det opp i «Utleige m.m. av fast eigedom 2010» (RF-1189). Overskot overført frå RF-1189 skal førast i post 2.8.2 eller post 2.8.5 (utanlandsk eigedom). Underskot skal førast i post 3.3.12.

2.8.2 Nettoinntekt ved utleige av fast eigedom utanom næring

Her skal du føre:

nettoinntekt ved utleige av bustad der leigeinntektene er skattepliktige (rekneskapslikning)
nettoinntekt ved utleige av fritidseigedom som eigaren ikkje brukar sjølv (rekneskapslikning)
nettoinntekt ved utleige av tomt

Sjå «Bustad og annan fast eigedom».

2.8.3 Skattepliktig inntekt frå fritidseigedom

Dersom du eig ein fritidsbustad som du sjølv brukar, blir du ikkje skattlagd for bruken av den. Dersom du leiger ut fritidsbustaden, er inntil kr 10 000 av leigeinntektene skattefrie. For høgare leigeinntekter er 85 prosent av inntektene skattepliktige for den delen som overstig kr 10 000. Sjå døme under temaet «Bustad og annan fast eigedom». Dersom du ikkje brukar fritidsbustaden sjølv, men berre leiger han ut, er alle leigeinntektene skattepliktige. Eigedomen skal då rekneskapsliknast, sjå post 2.8.2.

2.8.4 Skattepliktig gevinst ved realisasjon (sal o.l.) av bustad, tomt og annan fast eigedom

Gevinst ved sal av bustad er skattefri når du:

har eigd bustaden i meir enn eitt år, og
har brukt han som eigen bustad i minst eitt av dei to siste åra før salet

Gevinst ved sal av fritidsbustad er skattefri når du:

har eigd fritidsbustaden i meir enn fem år, og
har brukt han som eigen fritidsbustad i minst fem av dei siste åtte åra før salet

Dersom vilkåra for skattefridom er oppfylte, får du ikkje frådrag for eit eventuelt tap.

Gevinst/tap ved sal av tomt er skattepliktig/frådragsgodkjent uavhengig av kor lenge du har eigd tomta.

Gevinst/tap ved sal av gardsbruk er som hovudregel skattepliktig/frådragsgodkjent. Sjå òg «Bustad og annan fast eigedom».

2.8.5 Inntekt av fast eigedom i utlandet

Her skal du føre skattepliktig inntekt av fast eigedom i utlandet. Gje opp kva for land eigedomen ligg i. Overskot frå RF-1189 («Utleige m.m. av fast eigedom 2010») for den faste eigedomen i utlandet skal førast i denne posten. Underskot skal førast i post 3.3.12.

Sjå «Fast eigedom i utlandet».

Til toppen

3.1 Kapitalinntekter og andre inntekter

Om barn sine kapitalinntekter, inkludert eingongserstatning for personskade til barn og eingongserstatning for tap av forsørgjar, sjå «Foreldre og barn».

3.1.1 Renteinntekt av bankinnskot o.l.

Her fører du renteinntekter av:

innanlandske bankinnskot
spareinnskot i innanlandske bustadbyggjelag
innskot i fast organiserte innanlandske spareforeiningar
innskot i fellesmassen til overformynderiet
låne- og spareinnskot i innanlandske samvirkelag eller forbruksforeiningar

Dersom du har bankinnskot saman med andre, har banken meldt inn renteinntekta berre hos ein av dykk. De må difor sjølve fordele renteinntekta i høve til eigardelane. Ektefellar kan velje ei anna fordeling.

Renter av utanlandske bankinnskot skal du føre i post 3.1.11.

3.1.2 Andre renteinntekter

Posten omfattar renteinntekter av m.a.:

innanlandske fordringar
innanlandske leigebuarinnskot
innanlandske pantobligasjonar
avkastning av indeksobligasjonar (IO) og banksparing med aksjeindeksert avkastning (BMA)
andre innanlandske gjeldsbrev
obligatoriske låneinnskot i innanlandske samvirkeføretak o.l.
avkastning av obligasjons- og pengemarknadsfond

Merk deg at gevinst ved innløysing av indeksobligasjonar er skattepliktig, der spareforma er i næring eller gjeld mengdegjeldsbrev. Slikt gevinst er ikkje førehandsutfylt, så du må føre den opp sjølv. Gevinsten utgjer differansen mellom det beløpet du tok imot ved innløysinga og det du betalte for obligasjonen inkludert gebyr (teikningsgebyr og eventuelt avbrotsgebyr). Nærare opplysningar kan gjevast i post 5.0 (Tilleggsopplysningar).

Renter av for seint utbetalt lønn, pensjon, feriepengar osv. skal førast i post 3.1.12. Rentegodtgjersle ved tilbakebetaling av skatt er ikkje skattepliktig, og skal ikkje førast opp. Renter av utanlandske fordringar osv. skal du føre i post 3.1.11.

3.1.3 Renter som skal skattleggjast ekstra på lån til selskap (RF-1070)

Renteinntekter på lån frå personleg skattytar til aksjeselskap, allmennaksjeselskap, likestilt selskap og samanslutning, tilsvarande utanlandsk selskap og deltakarlikna selskap blir skattlagde ekstra. Ekstraskattlegginga kjem i tillegg til ordinær skatt på renteinntekter (renteinntektene skal difor òg førast i post 3.1.2 eller 3.1.11). Det er dei faktiske påkomne rentene etter skatt som overstig ei utrekna skjerming som det skal leggjast ekstra skatt på. Renteinntekta skal reknast ut for kvar einskild månad og følgje denne formelen:

	Faktisk påkome rentebeløp
-	Faktisk påkome rentebeløp x skattesats for alminneleg inntekt (om satsar)
-	Skjermingsfradrag (lånesaldo x skjermingsrenta, sjå nedanfor)
=	Renteinntekt til ekstraskattlegging

Lånesaldoen skal setjast til saldo ved byrjinga av månaden. Lånesaldo ved opptaksdato skal brukast dersom det blir teke opp lån i løpet av kalendermånaden. Når det blir utferda fordring til underkurs, skal lånesaldoen reknast ut frå utferdingskursen. Dersom du har fleire utlån til same selskap, skal ein sjå låna under eitt. Ved utlån til fleire selskap, skal renteinntekta reknast ut for kvart selskap.

Skjermingsrenta for 2010 er fastsett til:

jan./feb.:	1,3 %
mars/april:	1,3 %
mai/juni:	1,6 %
juli/aug.:	1,6 %
sept./okt.:	1,6 %
nov./des.:	1,6 %

Dersom du leverer sjølvmeldinga elektronisk, kan du bruke hjelpeskjemaet (RF-1070) for å rekne ut renteinntekter som skal skattleggjast ekstra. Utrekninga skjer då automatisk når du fyller inn lånesaldo og påkome rentebeløp for kvar månad. Du finn òg ei tilsvarande hjelpeutrekning på skatteetaten.no.

3.1.4 Avkastning frå kapitalforsikring

Her fører du avkastning som er opptent i 2009 frå sparedelen av kapitalforsikring med garantert avkastning. Beløpet finn du i oppgåva frå forsikringsselskapet. Her fører du òg skattepliktig avkastning ved utbetaling frå kapitalforsikring med investeringsval utan garantert avkastning (Unit Link-forsikring). Beløpet finn du i årsoppgåva dersom forsikringa er teikna i eit norsk forsikringsselskap.

Skattepliktig avkastning frå kapitalforsikring, med eller utan garantert avkastning, teikna i selskap utanfor Noreg skal førast i post 3.1.11.

Sjå «Livsforsikring».

3.1.5 Skattepliktig utbytte på aksjar o.l. (RF-1088)

Denne posten skal vere førehandsutfylt med aksjeutbytte frå norske aksjeselskap og utanlandske selskap som er registrerte på Oslo Børs og som du har motteke «Aksjar og eigenkapitalbevis 2010» (RF-1088) for. Det same gjeld renter av eigenkapitalbevis (tidlegare grunnfondsbevis). RF-1088 byggjer på opplysningar som selskapa, Verdipapirsentralen (VPS) og du har gjeve til Skatteetaten. Dersom du gjer endringar i oppgåva, er du pliktig til å levere den innan fristen for levering av sjølvmeldinga. Sjå «Aksjar o.l.».

Dersom opplysningane om utbytte i RF-1088 er feil, må du rette dei og føre det rette skattepliktige utbyttet i post 3.1.5 i sjølvmeldinga. Du bør òg ta kontakt med selskapet og gjere merksam på feilen.

I rettleiinga til RF-1088 er det gjeve meir informasjon om korleis skattepliktig utbytte skal reknast ut, og enkelte rekneeksempel.

Dersom du oppdagar feil i RF-1088, kan du få hjelp til å rekne ut riktig skattepliktig utbytte dersom du leverer RF-1088 på altinn.no. Du vil då få ei oppdatert oppgåve i løpet av tre til fire dagar. Den oppdaterte oppgåva kan du bruke når du fyller ut sjølvmeldinga.

Dersom du har aksjar eller eigenkapitalbevis, utan å ha motteke RF-1088, skal du føre aksjeutbytte/renter i post 3.1.7.

Sjå «Aksjar o.l.» og skatteetaten.no/aksjer.

3.1.6 Skattepliktig avkastning av partar i aksjefond

Posten er førehandsutfylt med opplysningar som Skatteetaten har motteke frå forvaltingsselskapa. Dette kan vere utbytte på partar frå både norske og utanlandske aksjefond. For partar i aksjefond (både norske og utanlandske) som du eigde per 31. desember 2010, er det utbytte etter frådrag for eventuell skjerming som er skattepliktig, og som står i denne posten. Dersom du har motteke utbytte på part i utanlandske aksjefond som ikkje er førehandsutfylt, fyller du ut og legg ved skjemaet «Aksjar og fondspartar m.m. 2010» (RF-1059). Slikt utbytte skal førast i post 3.1.7.

Sjå «Aksjar o.l.» og skatteetaten.no/aksjer.

Avkastning av partar i norske obligasjons- og pengemarknadsfond skal førast i post 3.1.2.

3.1.7 Skattepliktig utbytte som ikkje er ført i post 3.1.5 eller 3.1.6

Anna skattepliktig utbytte frå aksjar o.a. (RF-1059)

Her fører du anna skattepliktig aksjeutbytte o.a. enn det som skal førast i post 3.1.5 eller 3.1.6. Dersom du har krav på skjermingsfrådrag, reknar du deg fram til skattepliktig utbytte i skjemaet «Aksjar og fondspartar m.m. 2010» (RF-1059). Sjå rettleiinga RF-1072 om reglane og utfyllinga. RF-1059 skal leverast saman med sjølvmeldinga.

Anna skattepliktig utbytte frå aksjar o.a. (der RF-1088 eller RF-1059 ikkje skal leverast)

Her fører du anna skattepliktig utbytte direkte inn i posten.

Sjå «Aksjar o.l.» og skatteetaten.no/aksjer.

3.1.8 Skattepliktig gevinst ved sal av aksjar o.l. (RF-1088)

Her fører du skattepliktig gevinst på aksjar du har motteke «Aksjar og eigenkapitalbevis 2010» (RF-1088) for. Det same gjeld skattepliktig gevinst på eigenkapitalbevis (tidlegare grunnfondsbevis). Alle personlege aksjonærar som har realisert aksjar eller eigenkapitalbevis i 2010 og motteke RF-1088, skal kontrollere denne. Er opplysningane i oppgåva (RF-1088) korrekte, skal du overføre beløpet frå post 110 til post 3.1.8 i sjølvmeldinga. Dersom opplysningane i oppgåva er feil eller mangelfulle, skal oppgåva rettast og leverast med same leveringsfrist som sjølvmeldinga. Retta skattepliktig gevinst skal førast i sjølvmeldinga (post 3.1.8). Dersom du har realisert aksjar eller eigenkapitalbevis utan at det kjem fram i RF-1088, skal du i staden fylle ut «Aksjar og fondspartar m.m. 2010» (RF-1059) og føre gevinsten i post 3.1.10.

Sjå «Aksjar o.l.» og skatteetaten.no/aksjer.

3.1.9 Skattepliktig gevinst ved sal av partar i verdipapirfond

Denne posten omfattar skattepliktig gevinst ved innløysing, sal eller annan realisasjon av partar i verdipapirfond (t.d. aksjefond, obligasjonsfond, rentefond, kombinasjonsfond osv.).

Partseigarar i norske og einskilde utanlandske verdipapirfond som har realisert partar i 2010, får ei realisasjonsoppgåve frå forvaltingsselskapet eller Verdipapirsentralen. Realisasjonsoppgåva inneheld opplysningar om skattepliktig gevinst / frådragsgodkjent tap. Sum skattepliktig gevinst er førehandsutfylt i denne posten dersom forvaltingsselskapet eller Verdipapirsentralen har innrapportert beløpet til Skatteetaten. Du må kontrollere beløpa og rette opp eventuelle feil.

Ved realisasjon av part i utanlandske verdipapirfond der det ikkje går fram av oppgåva at tilsvarande opplysningar er sende til Skatteetaten, må du fylle ut og levere skjemaet «Aksjar og fondspartar m.m. 2010» (RF-1059). Gevinst fører du då i post 3.1.10 og tap i 3.3.10.

3.1.10 Skattepliktig gevinst ved sal av aksjar o.l. (RF-1059)

Her fører du andre skattepliktige gevinstar på aksjar o.l. enn dei som skal førast i post 3.1.8 eller 3.1.9, m.a.:

aksjar/eigenkapitalbevis (tidlegare grunnfondsbevis) i norske og utanlandske selskap som du ikkje har motteke «Aksjar og eigenkapitalbevis 2010» (RF-1088) for
partar i utanlandske verdipapirfond der gevinsten ikkje inngår i det førehandsutfylte beløpet i post 3.1.9
obligasjonar

Ved realisasjon av aksjar i utanlandske selskap, eller aksjar/eigenkapitalbevis i norske selskap som du ikkje har motteke «Aksjar og eigenkapitalbevis 2010» (RF-1088) for, skal du fylle ut og levere «Aksjar og fondspartar m.m. 2010» (RF-1059). Om utrekning av gevinstar, sjå rettleiinga RF-1072.

Det er ikkje utarbeidd noko eige skjema for gevinst ved sal av obligasjonar og andre finansielle instrument. Utrekninga gjer du i post 5.0 (Tilleggsopplysningar) eller eventuelt i eit eige vedlegg.

Sjå «Aksjar o.l.» og skatteetaten.no/aksjer.

Ved sal av utanlandske verdipapir, sjå «Informasjon til deg som har inntekt eller formue i utlandet» på skatteetaten.no.

3.1.11 Inntekter frå utlandet

Her fører du alle inntekter i utlandet som er skattepliktige i Noreg og som ikkje skal førast i andre postar. Dette gjeld m.a. renter av utanlandske bankinnskot, ihendehavarobligasjonar, partar i utanlandske obligasjonsfond og uteståande fordringar på utanlandske skuldnarar. Inntekt av utanlandske selskapspartar som ikkje er næringsinntekt, skal òg førast her. Gevinst ved sal eller annan realisasjon av fast eigedom i utlandet skal førast her når gevinsten er skattepliktig i Noreg. Sjå «Fast eigedom i utlandet».

Spesifikasjon av innskot og renter i utanlandsk bank og BSU-sparing i annan EØS-stat skal gjerast i skjemaet RF-1231.

Her fører du òg opp skattepliktig årleg avkastning frå kapitalforsikring teikna i annan EØS-stat.

Skattepliktig avkastning ved utbetaling frå kapitalforsikring med investeringsval utan garantert avkastning (Unit Link-forsikring) frå selskap i annan EØS-stat skal òg førast her. Likningsstyresmaktene kan be om dokumentasjon. Om utrekning av avkastninga, sjå «Livsforsikring».

Om særreglar for livsforsikring (kapitalforsikring) som er teikna i eit selskap i ein annan EØS-stat før 1. januar 2004, sjå «Livsforsikring».

Dersom ei livsforsikring (kapitalforsikring) med eller utan garantert avkastning er teikna i eit forsikringsselskap utanfor EØS-området, skal heile det utbetalte beløpet førast her (gjeld berre for kontraktar inngått etter 1. januar 1986).

Inntekt av fast eigedom i utlandet skal førast i post 2.8.5. Skattepliktig arbeidsinntekt skal førast i post 2.1.1.

3.1.12 Anna inntekt

Her fører du all anna skattepliktig innanlandsk inntekt som ikkje er med i postane ovanfor, m.a.:

skattepliktige gevinstar (om skattefrie gevinstar, sjå post 1.5.2) og finnarlønn
gevinst ved sal (realisasjon), bortfall og innløysing av opsjonar utanfor arbeidsforhold og gevinst ved sal (realisasjon) av andre verdipapir
underkurs ved innfriing av fastrentelån før bindingstida går ut
valutagevinstar
renter av for seint utbetalt lønn, pensjon, feriepengar osv.
inntektsføring av negativ saldo eller positiv gevinst- og tapskonto
renter som du fekk frådrag for i 2009, og som forfall til betaling i 2010 utan at dei blei betalte, sjå post 3.3.1. Dersom rentene blir betalte seinare, skal dei trekkjast frå det året dei blir betalte. Det som er nemnt ovanfor gjeld ikkje for rentekostnader i næringsverksemd.
utrekna gevinst på aksjar og partar i selskap o.l. ved opphøyr av skatteplikt som busett i 2010
fordel ved vederlagsfri bruk av andre sine eigedelar (utanom arbeid eller verksemd)

Om gevinst og tap på valuta, sjå omtale på skatteetaten.no. Inntekter knytte til næringsverksemd skal førast i næringsoppgåva dersom du har plikt til å levere ei slik oppgåve. Spesifiser inntektene i post 5.0 (Tilleggsopplysningar).

Til toppen

Frådragspostar

3.2 Frådrag i tilknyting til arbeidsinntekt o.l.

3.2.1 Minstefrådrag i eiga inntekt

Minstefrådraget er eit standardfrådrag i lønn, pensjon og liknande inntekt. Dersom dei faktiske kostnadene knytte til arbeid og liknande er høgare enn minstefrådraget, kan du krevje frådrag for desse i staden for minstefrådraget, sjå post 3.2.2.

Minstefrådraget blir rekna ut automatisk. Du treng difor ikkje å rette frådraget dersom du endrar utrekningsgrunnlaget for frådraget, til dømes når du må gje opp lønnsinntekt som ikkje er førehandsutfylt.

Sjå òg «Minstefrådrag – utrekning».

3.2.2 Faktiske kostnader

Denne posten er eit alternativ til post 3.2.1 og skal brukast når dei faktiske kostnadene dine knytte til arbeidet er høgare enn minstefrådraget. Kostnadene skal spesifiserast i post 5.0 (Tilleggsopplysningar). Likningsstyresmaktene kan krevje at du på førespurnad dokumenterer/sannsynleggjer kostnadene.

Døme på kostnader som kan trekkjast frå i staden for minstefrådraget, er kostnader til:

arbeidsklede (når slitasjen på kleda er ekstra stor) eller uniform
bruk av heimekontor
faglitteratur
flytting ved overtaking av stilling
reise utan overnatting ved jobbintervju
friviljug sjuke- og ulykkesforsikring (avgrensa til kr 700, ektefellar kan til saman ikkje krevje høgare frådrag enn kr 700)
kost på tenestereiser utan overnatting (meirkostnader til kost og losji på tenestereiser med overnatting skal ikkje førast her, men i post 3.2.7)
kost ved fråvær frå heimen på 12 timar eller meir utan overnatting i samband med overtid, vakter, lang reise fram og tilbake til arbeidet osv.
oppdragstakaren sin premie til friviljug trygd i dei første 16 dagane
stadfortredar (vikar)
transport på tenestereiser/yrkesreiser
vedlikehald/ajourhald av utdanning
verktøyhald

Underskot på godtgjersle frå arbeidsgjevar til dekning av slike kostnader inngår òg i post 3.2.2.

3.2.4 Minstefrådrag i ektefelletillegg

Det blir rekna ut eit eige minstefrådrag av beløpet i post 2.2.4. Minstefrådraget utgjer 26 prosent av ektefelletillegget, men kan ikkje overstige kr 60 950. Minstefrådraget skal heller ikkje setjast lågare enn kr 4 000, med mindre ektefelletillegget er lågare.

3.2.5 Minstefrådrag i barn si inntekt

Det blir rekna ut eit eige minstefrådrag i barn si skattepliktige lønnsinntekt ført opp i post 2.4.1. Dersom du har fleire barn som er 12 år eller yngre (fødde i 1998 eller seinare) som har hatt lønnsinntekt, skal det reknast ut minstefrådrag i lønnsinntekta for kvart barn. Dersom barn si inntekt er fordelt mellom foreldra, blir minstefrådraget av lønnsinntekta rekna ut før fordeling, og blir så fordelt mellom foreldra. Om utrekning av minstefrådrag i lønnsinntekt, sjå «Minstefrådraget – utrekning».

3.2.6 Minstefrådrag i barnepensjon

Dersom du er 17 år eller eldre (fødd 1993 eller tidlegare) og mottek barnepensjon, har du krav på eit eige minstefrådrag i barnepensjonen som er ført i post 2.2.1 og/eller post 2.2.2. Minstefrådraget kjem i tillegg til minstefrådrag i eventuell lønnsinntekt. Frådraget blir rekna ut som for annan pensjon, sjå «Minstefrådraget – utrekning».

Foreldre som mottek pensjon for barn som i 2010 er 16 år eller yngre (fødde i 1994 eller seinare), får eit eige minstefrådrag rekna ut av beløpet i post 2.6.3. Dersom beløpet gjeld fleire barn, blir det gjeve minstefrådrag i barnepensjonen for kvart av dei. Minstefrådraget blir rekna ut av heile barnepensjonen uavhengig av korleis ektefellane har fordelt den mellom seg i sjølvmeldinga. Minstefrådraget blir så fordelt mellom ektefellane i same forhold som barnepensjonen er fordelt mellom dei.

Om fordeling av barn sine inntekter o.l., sjå «Foreldre og barn».

3.2.7 Meirkostnader til kost og losji o.l. ved opphald utanfor heimen

Dersom du av omsyn til arbeidet må bu utanfor heimen, har du krav på frådrag for meirkostnader på grunn av fråværet dersom du har dekt kostnadene sjølv.

Du blir ikkje rekna for å bu utanfor heimen dersom fråværet om natta berre kjem av opphald på arbeidsplassen inntil to døgn (til og med 48 timar), og dette inngår som ein del av den ordinære arbeidstida di, t.d. ved skiftarbeid, arbeid på mobil arbeidsstad og samanhengande vakter. Frådrag for meirkostnader til kost ved slike opphald blir vanlegvis gjeve med opp til kr 81 per dag, og berre når fråværet frå heimen er på 12 timar eller meir. Frådraget inngår i minstefrådraget, eller i post 3.2.2 dersom minstefrådraget ikkje blir brukt.

Meirkostnader til kost

Du får frådrag for kostnader til kost på reise i tenesta/verksemda. Likningsstyresmaktene kan krevje at du dokumenterer/sannsynleggjer kostnadene dine på førespurnad. Dersom kostnadene blir rekna som pendlarkostnader, skal frådraget reduserast med kr 79 per døgn for kostinnsparing i heimen. Om «Pendlarar».

Du kan i tillegg krevje frådrag for småutgifter med kr 60 per døgn.

Dersom du ikkje kan dokumentere kostnadene til kost, kan du krevje frådrag etter satsar, sjå nedanfor.

Næringsdrivande skal føre frådraget i denne posten dersom kostnadene blir rekna som pendlarkostnader. Kostnader som er komne på i næringsverksemd, skal førast i rekneskapen basert på originalvedlegg.

Frådragssatsar – innanlands

Dersom du har dekt alle kostnadene til kost sjølv, skal frådraget reknast ut etter følgjande satsar per døgn:

opphald på hotell når frukost ikkje inngår i prisen for rommet: kr 580
opphald på hotell når frukost inngår i prisen for rommet: kr 522
opphald på pensjonat o.l. (utan eiga kokemoglegheit): kr 292
opphald på hybel/brakke (med kokemoglegheit) og privat overnatting: kr 189

Småutgifter, kr 60 per døgn, er inkluderte i satsane.

Dersom du krev frådrag for høgare beløp enn kr 189, må du kunne sannsynleggjere typen bustad. Med «sannsynleggjere» meiner ein ei oppstilling som minst skal innehalde dato for avreise og heimkomst, namnet på overnattingsstaden og om det er hotell, pensjonat eller liknande.

Dersom kostnadene er høgare enn satsane ovanfor, får du frådrag for kostnader du kan dokumentere.

Har du hatt heilt eller delvis fri kost, får du òg berre frådrag for kostnader du kan dokumentere.

Frådragssatsar – utanlands

Kan du sannsynleggjere at du har budd på hotell på utanlandsreise, får du frådrag etter satsen som gjeld for dette landet etter særavtale for reiser utanlands for staten si rekning. Staten sine satsar for kostgodtgjersle blir reduserte med 25 prosent frå og med det 29. døgnet ved lengre samanhengande opphald på same oppdragsstad. Dersom du ikkje kan sannsynleggjere å ha budd på hotell, får du frådrag etter pensjonat- eller hybel-/brakkesatsen etter same reglar som gjeld innanlands.

Fråværsdøgn

Dersom du bur utanfor heimen heile året, blir talet på fråværsdøgn vanlegvis rekna ut slik:

utan laurdagsfri 280 døgn
fri annankvar laurdag 255 døgn
fri kvar laurdag 240 døgn

Dersom du ikkje reiser heim kvar veke, må talet på fråværsdøgn aukast tilsvarande.

Meirkostnader til kost ved besøksreiser til heimen

Du kan krevje frådrag for meirkostnader til kost ved besøksreiser i heimen, sjølv om du har fri kost på arbeidsstaden. Frådraget blir gjeve med opp til kr 81 kvar vei. Frådraget gjeld når besøksreisa ikkje medfører overnatting, men varer i seks timar eller meir, og du faktisk har kjøpt mat undervegs som ikkje er dekt av arbeidsgjevar.

Meirkostnader til losji

Dersom du må bu utanfor heimen på grunn av arbeidet, får du som regel berre frådrag for meirkostnader som du kan dokumentere. Bur du i brakke eller campingvogn som du sjølv eig, får du frådrag etter ein sats på kr 52 per døgn.

Næringsdrivande skal føre kostnader til losji i denne posten dersom kostnadene blir rekna som pendlarkostnader. Dersom kostnaden er komen på i næringsverksemd, skal han førast i rekneskapen. Vilkåra for å bli rekna som pendlar finn du under temaet «Pendlarar».

Verkeleg heim i ein annan EØS-stat

Personar som på grunn av arbeidet sitt i Noreg må bu utanfor heimen sin i ein annan EØS-stat og som pendlar til heimen i utlandet, kan krevje frådrag for meirkostnader til kost, losji og småutgifter i samband med arbeidsopphaldet. Dersom du krev «standardfrådrag for utanlandsk arbeidstakar» (sjå post 3.3.7), inngår kostnadene der og kan ikkje trekkjast frå særskilt.

Sjå «Rettledning for utenlandske arbeidstakere og selvstendig næringsdrivende» på skatteetaten.no.

Underskot på utgiftsgodtgjersle til kost og/eller losji

Underskot på motteken utgiftsgodtgjersle i lønt arbeid skal førast i post 3.2.7. Underskot oppstår når godtgjersla ikkje dekkjer meirkostnadene dine til kost og/eller losji. Dersom du ikkje kan dokumentere dei samla meirkostnadene dine til kost ved å bu utanfor heimen, kan du ved utrekninga leggje til grunn at kostnaden utgjer kr 189 per døgn for all slik utbetalt godtgjersle i året. Frådrag for større underskot krev at du på førespurnad kan dokumentere kostnaden for alle fråværsdøgna.

Ver merksam på at underskot på godtgjersle til kost på tenestereiser utan overnatting skal førast i post 3.2.2, dersom du ikkje krev minstefrådrag. Dersom du krev minstefrådrag, inngår underskotet der.

3.2.8 Frådrag for reise mellom heim og fast arbeidsstad (arbeidsreiser)

Du får frådrag for reiser mellom heim og fast arbeidsstad (arbeidsreiser) ut frå ein utrekna reiseavstand i kilometer. Reiseavstanden blir som hovudregel rekna ut med utgangspunkt i kortaste strekning langs bilveg eller med rutegåande transportmiddel (bortsett frå fly).

Det blir gjeve frådrag med kr 1,50 per km. Dersom den samla reiseavstanden, medrekna besøksreiser (sjå post 3.2.9), er på over 35 000 km, er satsen i utgangspunktet kr 0,70 per km for det talet på kilometer som overstig 35 000 km. Frådraget er avgrensa til den delen av beløpet som overstig kr 13 700 (eigendelen).

I praksis vil det seie at om du reiser tur-retur heimen og den faste arbeidsstaden fem dagar i veka, og den daglege avstanden overstig 39 km (tur-retur), kan du ha krav på reisefrådrag. Ved kortare reiseavstand kan du òg ha krav på frådrag dersom du:

har hatt fleire enn 230 reiser i året (tur/retur), eller
har krav på frådrag for besøksreiser ved opphald utanfor heimen (pendlaropphald), sjå post 3.2.9.

Sjå «Arbeidsreiser/yrkesreiser».

3.2.9 Frådrag for reisekostnader ved besøk i heimen (besøksreiser)

Dersom du må bu utanfor heimen på grunn av arbeidet, kan du få frådrag for reisekostnader ved besøk i heimen (besøksreiser). Frådraget blir gjeve etter dei same reglane og satsane som for arbeidsreiser, sjå post 3.2.8, med eitt unntak: Har du brukt fly ved besøksreisa, kan du i staden for avstandsfrådraget (kr 1,50/0,70 per km) krevje frådrag for kostnader til flybillett. Kostnadene må kunne dokumenterast. Dersom du krev frådrag for flyreisa, skal frådraget førast i rubrikken for bompengar og ferjekostnader, sjå «Arbeidsreiser/yrkesreiser». I tillegg kan du krevje avstandsfrådrag for resten av reisa.

Frådraget for besøksreiser er avgrensa til den delen av beløpet som overstig kr 13 700. Frådrag for besøksreiser og arbeidsreiser blir sett under eitt.

Personar som på grunn av arbeidet sitt i Noreg må bu utanfor heimen sin i ein annan EØS-stat og som pendlar til heimen i utlandet, kan krevje frådrag for besøksreiser til heimen. Dersom du krev «standardfrådrag for utanlandsk arbeidstakar» (sjå post 3.3.7), inngår kostnadene der og kan ikkje trekkjast frå særskilt. Sjå «Rettledning for utenlandske arbeidstakere og selvstendig næringsdrivende» på skatteetaten.no.

3.2.10 Frådrag for kostnader til pass og stell av barn (foreldrefrådrag)

Har du barn som er 11 år eller yngre (fødde i 1999 eller seinare), kan du krevje foreldrefrådrag for kostnader til pass og stell av barn som bur heime (kostnader til dagmamma, barnehage, skulefritidsordning osv.). Du kan krevje frådrag for opphaldskostnader, men ikkje for utgifter til kost (matpengar).

Du kan òg krevje foreldrefrådrag for eldre barn dersom barnet har særleg trong for omsorg og pleie, t.d. fordi barnet treng kontinuerleg tilsyn på grunn av nedsett funksjonsevne. Forholdet må dokumenterast med attest frå lege, barnevern eller liknande. Kostnadene må òg kunne dokumenterast.

Frådraget er avgrensa til kr 25 000 for eitt barn – frådragsgrensa aukar med kr 15 000 for kvart barn ut over det første. I den grad meirkostnader til tilsyn på grunn av barn sin sjukdom eller annan varig veikskap ikkje kjem til frådrag på grunn av beløpsavgrensinga, kan dei trekkjast frå som særfrådrag for store sjukdomskostnader. Sjå post 3.5.4 om vilkåra for særfrådrag.

Som kostnader reknar ein òg ekstra reisekostnader til og frå barnepassar. Dersom du brukar bil, blir kostnaden rekna ut til kr 1,50 per km. Skjer transporten i samband med køyring til og frå arbeidsstaden, eventuelt i samband med yrkeskøyring, er det berre frådragsrett for ekstrakøyringa (ekstra reiselengd). Dersom du brukar rutegåande transportmiddel, skal kostnadene setjast til meirkostnadene ved å bruke slikt transportmiddel.

Kostnadene må reduserast med eventuell skattefri stønad til barnetilsyn. Eventuell stønad står i kode 245 i oppgåva frå NAV (pensjonsoppgåva). Kontantstøtte reduserer ikkje frådraget.

Adoptivbarn og fosterbarn som du ikkje mottek fosterheimsgodtgjersle for, blir òg rekna som eigne barn.

Ektefellar og sambuarar med felles barn kan sjølve velje korleis dei vil fordele frådraget mellom seg. Om fordeling av foreldrefrådraget, sjå «Foreldre og barn».

3.2.11 Fagforeiningskontingent

Betalt kontingent kan trekkjast frå med opp til kr 3 660, eller med ein forholdsmessig del av beløpet dersom fagforeiningskontingenten berre er betalt for ein del av året. Kontingenten står i lønns- og trekkoppgåva, kode 311.

Frådragsgodkjend kontingent til arbeidsgjevarforeining eller landsomfattande yrkes- og næringsorganisasjon skal førast som frådrag i næringsrekneskapen, ikkje i post 3.2.11. Det blir ikkje gjeve frådrag for kontingent til arbeidsgjevarforeining og landsomfattande yrkes- og næringsorganisasjon dersom du har kravd frådrag for fagforeiningskontingent. Frådrag for kontingent til arbeidsgjevarforeining er avgrensa oppover til to promille av samla utbetalt lønn. Frådrag for kontingent til landsomfattande yrkes- og næringsorganisasjon blir gjeve med opp til kr 3 660 eller med opp til to promille av samla utbetalt lønn.

3.2.12 Premie til pensjonsordning i arbeidsforhold

Beløpet står i lønns- og trekkoppgåva, kode 312. Du får frådrag for premie til m.a.:

kommunal pensjonsordning
Noregs Bank si pensjonskasse
pensjonsordning etter føretakspensjonslova
pensjonsordning etter innskotspensjonslova
pensjonsordning i statleg bedrift
Statens pensjonskasse
tariffesta pensjon

3.2.13 Særskilt frådrag for sjøfolk

Beløpet blir rekna ut av inntekta i post 2.1.2 og utgjer 30 prosent av denne summen. Maksimalt frådrag er kr 80 000.

3.2.14 Særskilt frådrag for fiskarar og fangstmenn

Det blir gjeve særskilt frådrag med inntil 30 prosent av utrekningsgrunnlaget i post 290 i «Fiske 2010» (RF-1213). Vilkåra for frådraget står i rettleiinga til skjemaet. Maksimalt frådrag er kr 150 000.

Dersom du fyller vilkåra for særskilt frådrag for fiskarar og fangstfolk og særskilt frådrag for sjøfolk i same inntektsår, blir dei særskilde frådraga rekna ut kvar for seg. Det samla frådraget kan ikkje overstige kr 150 000.

Til toppen

3.3 Kapitalkostnader og andre frådrag

3.3.1 Gjeldsrenter

Du får vanlegvis frådrag for alle renter som er påkomne i inntektsåret.

Kostnader ved låneopptak, medrekna etableringsgebyr, vert likestilte med renter. Renter som har forfalle, men ikkje er betalte i 2010, kan du ikkje krevje frådrag for (med mindre dei inngår i bokføringspliktig verksemd). Slike misleghaldne renter får du først frådrag for det året du betalar dei. For studielån i Lånekassen blir det berre gjeve frådrag for renter som er betalte. Hugs å føre opp renter av eventuell gjeld til privatpersonar og arbeidsgjevar. Betalte forseinkingsrenter av gjeldsrenter, og renter og kostnader ved kredittkjøp, kan du òg trekkje frå. For kredittkjøp gjeld visse formelle vilkår og avgrensingar i storleiken på frådraget. Skattekontoret kan gje nærare opplysningar om dette.

Du kan ikkje føre opp forskotsbetalte renter for 2011 eller seinare år. Det same gjeld ettergjevne renter.

Rentetillegg på restskatt kan ikkje trekkjast frå (gjeld ikkje forseinkingsrenter).

I tilfelle der fleire har lån saman og banken innrapporterer beløpet på berre ein av låntakarane, må låntakarane sjølve fordele frådraget etter ansvarsforhold. Ektefellar kan likevel velje ei anna fordeling.

Om frådrag for gjeld og gjeldsrenter for personar med fast eigedom i utlandet, sjå «Fast eigedom i utlandet».

3.3.2 Gjeldsrenter – utlandet

Renter på lån i utlandet skal dokumenterast. Om frådrag for gjeld og gjeldsrenter for personar med fast eigedom i utlandet, sjå «Fast eigedom i utlandet».

3.3.3 Føderådsytingar utanfor jord- og skogbruk o.l.

Føderåd

Her frådragsfører du dei ytingane dine som er knytte til fast eigedom utanfor jord- og skogbruk, dvs. verdien av burett, naturalytingar og eventuelle kontantar som er utbetalte i samsvar med avtale om føderåd (kår). Merk deg at du skal inntektsføre buretten i «Utleige m.m. av fast eigedom 2010» (RF-1189). Kostnader til forsikringar og vedlikehald osv. på bustaden skal førast i det same skjemaet.

Underhaldsbidrag

Det er ikkje frådragsrett for betalt barnebidrag o.l., sjå post 2.6.1.

Regelmessige underhaldsbidrag til fråseparert eller tidlegare ektefelle er frådragsgodkjende. Underhaldsbidrag som er betalte gjennom Arbeids- og velferdsetaten sin innkrevjingssentral står i oppgåva frå NAV. Berre frådragsgodkjende underhaldsbidrag skal førast i post 3.3.3. Det er ikkje frådragsrett for underhaldsbidrag som er betalt som eit eingongsbeløp.

Underhaldsbidrag som arbeidsgjevar har trekt (kode 313 og 316 i lønns- og trekkoppgåva) skal ikkje førast i sjølvmeldinga.

Skattekontoret kan krevje dokumentasjon for bidrag du har betalt direkte til bidragsmottakaren.

3.3.4 Del av kostnader i bustadselskap (burettslag og bustadaksjeselskap) og i bustadsameige

Beløpet står i oppgåva frå bustadselskapet eller bustadsameiget. Partseigarar/bustadsameigarar som ikkje har fått oppgåve, kan få dei naudsynte opplysningane frå styret i selskapet/sameiget, eller frå rekneskapsføraren.

Dersom du leiger ut bustad i eit bustadselskap (burettslag og bustadaksjeselskap) eller bustadsameige som fører til at bustaden skal rekneskapsliknast, skal din del av kostnadene til selskapet/sameiget ikkje førast her. Du skal då stryke eit eventuelt førehandsutfylte beløp og føre det opp i «Utleige m.m. av fast eigedom 2010» (RF-1189). Sjå «Bustad og annan fast eigedom».

3.3.5 Frådragsgodkjend innbetaling til individuell pensjonsordning (IPS)

Det blir gjeve frådrag for premie, innskot og administrasjonskostnader knytte til individuell pensjonsavtale etter Lov om individuell pensjonsordning (IPS). Det samla frådraget kan ikkje overstige kr 15 000.

3.3.6 Tap ved sal av bustad, fritidseigedom, tomt og annan fast eigedom

Om frådrag for tap, sjå «Bustad og annan fast eigedom». Vis i post 5.0 (Tilleggsopplysningar) korleis du har rekna ut tapet.

Tap ved sal av eigedom i utlandet skal òg førast i post 3.3.6 når tapet er frådragsgodkjent i Noreg, sjå «Fast eigedom i utlandet».

3.3.7 Andre frådrag

Spesifiser kva du krev frådrag for.

Posten skal m.a. brukast til:

Gåver til visse friviljuge organisasjonar og trus- og livssynssamfunn

Du kan få frådrag for pengegåver til visse friviljuge organisasjonar o.l. med opp til kr 12 000. Frå 2010 er frådragsordninga utvida til å gjelde pengegåver til utanlandske organisasjonar o.a. innanfor EØS-området. Frådragsretten gjeld òg for gåver til Den norske kyrkja og den alminnelege statskyrkja i ein EØS-stat. Vilkåra for frådragsrett er at gåva/gåvene til kvar einskild organisasjon er på minst kr 500 i løpet av inntektsåret.

Norske organisasjonar o.l. må ha gjeve opplysningar om gåva til Skatteetaten i maskinleseleg form til fastsette fristar. Dersom gåvebeløpet ikkje er førehandsutfylt i sjølvmeldinga, må du be gåvemottakaren om å sende dei naudsynte opplysningane til Skatteetaten. Dersom du saman med andre har gjeve ei gåve til friviljuge organisasjonar o.l. og meiner at beløpet som er innrapportert på deg er feil, må du be organisasjonen om å gjere ei ny innrapportering i samsvar med din forholdsmessige del av gåvebeløpet.

Gåver til utanlandske gåvemottakarar er ikkje førehandsutfylde i sjølvmeldinga. For slike gåver må du sjølv føre opp gåvebeløpet og gje opplysningar om namnet på organisasjonen. På førespurnad må du kunne leggje fram kvittering frå organisasjonen, som skal innehalde opplysningar om namnet ditt, adressa, norsk fødselsnummer/organisasjonsnummer og gåvebeløpet i norske kroner.

Lista over godkjende organisasjonar står på skatteetaten.no.

Tilskot til forsking og yrkesopplæring

Du kan få frådrag for tilskot til institutt som med medverknad frå staten driv vitskapleg forsking. Vidare blir det gjeve frådrag for yrkesopplæring som kan ha noko å seie for verksemda di. Frådrag utover kr 10 000 er avgrensa til 10 prosent av den alminnelege inntekta di før særfrådrag og før frådrag for tilskotet.

Lista over godkjende institutt finn du på skatteetaten.no.

Indeksobligasjonar og banksparing med aksjeindeksert avkastning (IO og BMA)

Du får frådrag for etableringskostnader (teikningsgebyr). Frådraget blir gjeve når spareordninga er avslutta.

Eit eventuelt avbrotsgebyr som kjem av at spareordninga blir avslutta før bindingstida er ute, blir rekna som tap og gjev normalt ikkje grunnlag for frådrag, bortsett frå når spareforma er i næring eller gjeld mengdegjeldsbrev. Utanfor næring kan avbrotsgebyr likevel avreknast mot ei eventuell positiv avkastning.

Tap ved innløysing av indeksobligasjonar er berre frådragsgodkjent, dersom obligasjonen er eit mengdegjeldsbrev eller spareforma er i verksemd. Slikt tap er ikkje førehandsutfylt på sjølvmeldinga, og du må sjølv rekne ut eventuelle tap. Du har eit tap dersom det beløpet du fekk ved innløysing er lågare enn det du betalte for obligasjonen inkludert gebyr (teikningsgebyret og eventuelt avbrotsgebyr). Du kan gje nærare opplysningar i post 5.0 Tilleggsopplysningar).

Standardfrådrag for utanlandske arbeidstakarar

Utanlandske arbeidstakarar som er skattepliktige i Noreg for lønnsinntekt utan å vere skattemessig busette her, kan krevje standardfrådrag. Utanlandske arbeidstakarar som oppheld seg i Noreg så lenge at dei blir skattemessig busette, kan berre krevje standardfrådrag dei to første inntektsåra dei blir rekna som skattemessig busette. Ein person blir skattemessig busett etter norsk intern rett frå det året opphald i Noreg overstig 183 dagar i løpet av ein periode på 12 månader eller 270 dagar i løpet av ein periode på 36 månader. Frådraget er 10 prosent av brutto arbeidsinntekt og maksimalt kr 40 000. Dersom ein brukar standardfrådrag, fell ei rekkje andre frådrag bort.

Sjå «Rettledning for utenlandske arbeidstakere og selvstendig næringsdrivende» på skatteetaten.no for meir informasjon.

Særskilt inntektsfrådrag for ungdom

Barn som er 17 år eller eldre (fødde i 1993 eller tidlegare) har krav på eit eige inntektsfrådrag dersom dei har arbeidsinntekt og barnepensjon. Frådraget blir gjeve automatisk.

Tap ved sal av verdipapir o.l.

Her fører du frådragsgodkjent tap ved sal av verdipapir som ikkje skal førast i postane 3.3.8, 3.3.9 eller 3.3.10.

Unit Link-forsikring

Her fører du tap på sparedelen ved utbetaling frå individuell livrente med investeringsval utan avkastningsgaranti (Unit Link) som er teikna i selskap som har eller har hatt løyve til å drive forsikringsverksemd i Noreg. Her skal du òg føre opp tap på sparedelen ved utbetaling frå kapitalforsikring med investeringsval utan avkastningsgaranti (Unit Link) som er teikna i norske selskap eller i selskap i ein annan EØS-stat. Skattekontoret kan be om at tapet blir dokumentert.

Valutatap

Valutatap er i visse tilfelle frådragsgodkjent. Tapet er ikkje førehandsutfylt, og du må difor sjølv rekne ut tapet. Sjå skatteetaten.no for informasjon om når valutatap er frådragsgodkjende.

3.3.8 Tap ved sal av aksjar o.l. (RF-1088)

Her fører du frådragsgodkjende tap på aksjar og eigenkapitalbevis (tidlegare grunnfondsbevis) du har motteke «Aksjar og eigenkapitalbevis 2010» (RF-1088) for. Alle personlege aksjonærar som har realisert aksjar eller eigenkapitalbevis i 2010 og som har motteke RF-1088, skal kontrollere denne. Er opplysningane i oppgåva (RF-1088) korrekte, skal du overføre beløpet frå post 120 til post 3.3.8 i sjølvmeldinga. Dersom opplysningane i oppgåva er feil eller mangelfulle, skal oppgåva rettast og leverast med same leveringsfrist som sjølvmeldinga. Retta frådragsgodkjent tap skal førast i sjølvmeldinga post 3.3.8. Dersom du har realisert aksjar eller eigenkapitalbevis utan at det kjem fram i «Aksjar og eigenkapitalbevis 2010» (RF-1088), skal du i staden fylle ut skjemaet «Aksjar og fondspartar m.m. 2010» (RF-1059) og føre tapet i post 3.3.10.

Sjå «Aksjar o.l.» og skatteetaten.no/aksjer.

3.3.9 Tap ved sal av partar i verdipapirfond

Denne posten omfattar frådragsgodkjent tap ved innløysing, sal eller annan realisasjon av partar i verdipapirfond (t.d. aksjefond, obligasjonsfond, rentefond, kombinasjonsfond). Partseigarar i norske og einskilde utanlandske verdipapirfond som har realisert partar i 2010, får ei realisasjonsoppgåve frå forvaltingsselskapet eller Verdipapirsentralen (VPS). Realisasjonsoppgåva inneheld opplysningar om skattepliktig gevinst / frådragsgodkjent tap. Summen for frådragsgodkjent tap er førehandsutfylt i denne posten dersom forvaltingsselskapet eller Verdipapirsentralen har innrapportert beløpet til Skatteetaten. Du må sjølv kontrollere beløpa og rette opp eventuelle feil.

Gevinst/tap ved realisasjon av partar i dei fleste utanlandske verdipapirfond er ikkje førehandsutfylt. Du må då fylle ut og levere «Aksjar og fondspartar m.m. 2010» (RF-1059) og føre gevinst i post 3.1.10 og tap i post 3.3.10.

3.3.10 Tap ved sal av aksjar o.l. (RF-1059)

Her fører du andre frådragsgodkjende tap på aksjar o.l. enn dei som skal førast opp under post 3.3.8 eller 3.3.9, m.a.:

aksjar/eigenkapitalbevis i norske og utanlandske selskap som du ikkje har motteke «Aksjar og eigenkapitalbevis 2010» (RF-1088) for
partar i utanlandske verdipapirfond der tapet ikkje inngår i det førehandsutfylte beløpet i post 3.3.9
obligasjonar

Ved realisasjon av aksjar i utanlandske selskap, eller aksjar/eigenkapitalbevis i norske selskap som du ikkje har motteke «Aksjar og eigenkapitalbevis 2010» (RF-1088) for, må du fylle ut og leggje ved «Aksjar og fondspartar m.m. 2010» (RF-1059). Om utrekning av frådragsgodkjent tap, sjå rettleiinga RF-1072.

Det er ikkje utarbeidd noko eige skjema for tap ved sal av obligasjonar og andre finansielle instrument. Utrekninga gjer du i post 5.0 (Tilleggsopplysningar).

Sjå «Aksjar o.l.» og skatteetaten.no/aksjer.

3.3.11 Framførbart underskot frå tidlegare år

Dersom du har eit udekt underskot frå tidlegare år, skal beløpet vere gjeve opp på skatteoppgjeret for 2009 som «ubrukt underskot». Underskotet er i utgangspunktet frådragsgodkjent fullt ut. I nokre tilfelle kan frådragsretten ha falle heilt eller delvis bort. Dette gjeld m.a. dersom:

Det er gjeve frådrag for kostnader til pass og stell av barn (post 3.2.10) i det året slikt underskot oppstod (slikt frådrag kan ikkje skape eller auke eit framførbart underskot).
Næringsverksemda di opphøyrde i 2005 eller tidlegare og underskotet gjeld denne næringa.
Du har fått ettergjeve gjeld gjennom gjeldsforhandling eller konkurs.

Dersom du er gift gjeld reglane om frådrag for framførbart underskot i utgangspunktet særskilt for deg og ektefellen din. Rest framførbart underskot hos éin ektefelle blir automatisk overført til frådrag i den andre ektefellen si inntekt.

Ta kontakt med skattekontoret for meir informasjon.

3.3.12 Underskot ved utleige av fast eigedom

Her fører du underskot ved drift av bustadeigedom og annan fast eigedom som skal rekneskapsliknast, sjå «Bustad og annan fast eigedom». Legg ved «Utleige m.m. av fast eigedom 2010» (RF-1189).

Til toppen

3.5 Særfrådrag

Forslag til særfrådrag for alder og uførleik står i oppgåva frå NAV (pensjonsoppgåva). Spørsmål om særfrådrag rettar du til skattekontoret.

3.5.1 Særfrådrag for alder

Beløpet står i oppgåva frå NAV (pensjonsoppgåva), kode 250. Alle som i 2010 er 70 år eller eldre, får særfrådrag for alder. Det same gjeld personar som har fylt 67 år og som mottek alderspensjon frå folketrygda. Ved redusert alderspensjon blir særfrådraget redusert tilsvarande. Fullt særfrådrag utgjer kr 1 614 per månad, totalt kr 19 368 for heile 2010.

Er du mellom 67 og 70 år og har kort butid i Noreg, har du rett til supplerande stønad. Då får du særfrådrag med kr 1 614 per månad frå og med den månaden du mottek stønaden.

Ektefellar som er alderspensjonistar, får til saman maksimalt eitt heilt særfrådrag for alder. Dersom ein av dei har alderspensjon og den andre uførepensjon, skal særfrådrag på grunn av alder og uførleik til saman ikkje overstige kr 19 368.

Dersom begge ektefellane hadde særfrådrag for uførleik eller lettare nedsett arbeidsevne før nokon av dei fekk krav på alderspensjon, skal månadsfrådraget likevel ikkje setjast ned når ein eller begge får alderspensjon.

3.5.2 Særfrådrag for uførleik

Frå og med den månaden du har rett til å få utbetalt førebels uførepensjon eller uførepensjon, har du krav på særfrådrag. Det same gjeld dersom du i januar og februar 2010 fekk utbetalt tidsavgrensa uførestønad. Denne stønadsforma vart oppheva frå 1. mars 2010 og er erstatta av arbeidsavklaringspengar. Du har ikkje rett til særfrådrag for det tidsrommet du har motteke arbeidsavklaringspengar.

Er arbeidsevna redusert med minst 2/3, får du særfrådrag med kr 1 614 per månad (kr 19 368 per år). Er arbeidsevna redusert med mindre enn 2/3, utgjer særfrådraget kr 807 per månad (kr 9 684 per år).

Særfrådragsforslaget står i oppgåva frå NAV (pensjonsoppgåva), kode 250.

3.5.3 Særfrådrag for lettare nedsett arbeidsevne

Særfrådraget blir gjeve etter ei samla økonomisk vurdering, der ektefellen sine inntekts- og formuesforhold òg blir tekne med. Du må sende inn legeattest dersom du ikkje har gjort det tidlegare. Særfrådraget skal ikkje overstige kr 9 180.

3.5.4 Særfrådrag for uvanleg store sjukdomskostnader

Ved uvanleg store meirkostnader på grunn av eigen eller forsørgd person sin sjukdom eller annan varig veikskap har du krav på særfrådrag. Sjukdomen må dokumenterast med legeattest. Dersom du tidlegare har lagt fram legeattest der det går fram at sjukdomen er kronisk, treng du likevel ikkje leggje fram legeattest for kvart år du krev særfrådrag. Kostnadene må kunne dokumenterast/sannsynleggjerast på førespurnad og utgjere minst kr 9 180. Frådrag for tilsynskostnader som skuldast sjukdom hos barn blir gjeve uavhengig av storleiken på kostnaden. Sjå «Særfrådrag for store sjukdomskostnader».

Til toppen

3.6 Grunnlag for utrekning av kommune-, fylkes- og fellesskatt

Beløpet blir redusert med personfrådrag. Deretter blir det rekna 28 prosent kommune-, fylkes- og fellesskatt på nettobeløpet.

For skattytarar i Nord-Troms og Finnmark blir beløpet redusert med både personfrådrag og eit særskilt inntektsfrådrag. Deretter blir det rekna 24,5 prosent kommune-, fylkes- og fellesskatt på nettobeløpet.

Til toppen

Formue og gjeld

Det er formuen og gjelda ved årsskiftet 2010/2011, dvs. per 1. januar 2011 kl. 00 00, som skal gjevast opp.

Til toppen

4.1 Bankinnskot, kontantar, verdipapir o.l.

Her fører du berre norske bankinnskot, verdipapir o.l. Innskot i utanlandske bankar skal førast i post 4.1.9, og utanlandske verdipapir o.l. i post 4.6.2.

Om barn sin formue, inkludert eingongserstatning for personskade til barn, sjå «Foreldre og barn».

4.1.1 Bankinnskot o.l.

Her fører du alle innanlandske innskot (inkludert renter) per 1. januar 2011 i:

bank
forsikringsselskap
fast organiserte spareforeiningar
samvirkelag
burettslag, bustadbyggjelag og bustadselskap

4.1.3 Kontantar o.l.

I tillegg til kontantar i norsk og utanlandsk valuta fører du opp verdien av sjekkar, giroutbetalingskort og/eller bankremissar som ikkje er heva eller godskrivne konto per 1. januar 2011 i post 4.1.3. Bankane sin kjøpskurs skal brukast for utanlandsk valuta o.l.

I post 4.1.3 fører du berre opp det beløpet som overstig kr 3 000 (fribeløpet). Ektefellar og barn som blir likna under eitt, har eitt felles fribeløp. Dette gjeld sjølv om inntekta blir likna særskilt. Ektefellar kan fordele fribeløpet etter eige ønske. Dersom ektefellane blir likna kvar for seg, skal dei ha kvart sitt fribeløp på kr 3 000. Om likning kvar for seg, sjå «Ektefellar, registrerte partnarar og meldepliktige sambuarar».

4.1.4 Skattepliktig formue av partar i aksjefond

Posten er førehandsutfylt med opplysningar som Skatteetaten har motteke frå forvaltingsselskapa. Du må sjølv føre opp formue av partar i norske aksjefond per 1. januar 2011 som ikkje er førehandsutfylt.

Likningsverdien er notert på grunnlag av partsverdien per 1. januar 2011.

Aksjefond blir verdsette til 100 prosent av partsverdien.

Her fører du opp partar i norske aksjefond uavhengig av om dei er registrerte i eit verdipapirregister eller ikkje. Partar i utanlandske aksjefond skal førast i post 4.6.2.

4.1.5 Obligasjons- og pengemarknadsfond (norske), både registrerte og ikkje registrerte i eit verdipapirregister

Obligasjons- og pengemarknadsfondspartane skal førast opp med 100 prosent av partsverdien per 1. januar 2011 (full verdi). Partsverdien skal gå fram av behaldningsoppgåva frå fondet. Partar i utanlandske obligasjons- og pengemarknadsfond skal førast i post 4.6.2.

4.1.6 Uteståande fordringar (i Noreg)

Gje opp namnet og adressa til skuldnaren, og beløpet du har til gode. Renter fører du i post 3.1.2.

4.1.7 Likningsverdi av norske aksjar, eigenkapitalbevis, obligasjonar o.l. registrerte i verdipapirregisteret (VPS)

Likningsverdi av norske aksjar og eigenkapitalbevis (tidlegare grunnfondsbevis)

Likningsverdien av norske aksjar o.l. som er registrerte i eit verdipapirregister (VPS) skal gå fram av opplysningane i årsoppgåva frå verdipapirregisteret. Norske eigenkapitalbevis skal òg stå i denne posten. Likningsverdien av andre norske aksjar fører du i post 4.1.8. Partar i norske aksjefond finn du i post 4.1.4. Aksjar o.l. i utanlandske selskap skal førast i post 4.6.2.

Børsnoterte aksjar skal verdsetjast til 100 prosent av kursverdien per 1. januar 2011. Er selskapet notert på både norsk og utanlandsk børs, brukar du den norske kursverdien.

Aksjar i norske ikkje børsnoterte selskap skal i utgangspunktet verdsetjast til 100 prosent av den delen aksjane utgjer av den samla skattemessige formuesverdien til aksjeselskapet per 1. januar 2010.

Er aksjekapitalen endra ved innbetaling frå eller utbetaling til aksjonærane, skal 100 prosent av formuesverdien per 1. januar 2011 brukast. Ta eventuelt kontakt med selskapet for å få informasjon om denne verdien.

Dersom selskapet er stifta i 2010, skal aksjane verdsetjast til 100 prosent av summen av aksjane sitt pålydande og eventuell overkurs.

Eigenkapitalbevis skal verdsetjast til 100 prosent av kursverdien per 1. januar 2011.

Verdi av norske obligasjonar

Ihendehavarobligasjonar og andre obligasjonar som er registrerte i eit verdipapirregister, skal verdsetjast til kursverdien eller til pårekna salsverdi dersom kursen ikkje er notert.

Verdi av norske opsjonar i verdipapirregisteret (VPS)

Børsnoterte opsjonar skal fastsetjast til kursverdi.

4.1.8 Likningsverdi på aksjar i RF-1088, obligasjonar, opsjonar o.l. ikkje registerte i verdipapirregisteret (VPS)

Beløpa skal spesifiserast i følgjande underkategoriar:

aksjar i RF-1088 (ikkje VPS), normalt førehandsutfylt
obligasjonar og andre verdipapir som ikkje er registrerte i verdipapirregisteret,
opsjonar i arbeidsforhold

Likningsverdi på aksjar overført frå RF-1088

Her finn du verdien per 1. januar 2011 av norske aksjar som er kjem inn under det tilsende skjemaet «Aksjar og eigenkapitalbevis 2010» (RF-1088). Dersom nokre aksjar ikkje er oppførte med formuesverdi i RF-1088, fører du verdien i denne posten. Likningsverdien for VPS-registrerte selskap står ikkje i RF-1088, men skal vere ført opp i post 4.1.7.

Likningsverdi på verdipapir som ikkje er registrerte i verdipapirregisteret (VPS)

For norske obligasjonar som ikkje er registrerte i eit verdipapirregister, fører du opp partsverdien per 1. januar 2011. Dersom den ikkje er kjend, brukar du pårekna salsverdi. Gje opp utferdar, talet på obligasjonar og obligasjonen sitt pålydande.

Ikkje børsnoterte norske opsjonar fører du opp med pårekna salsverdiar per 1. januar 2011. Ein opsjon gjev eigaren rett, men ikkje plikt, til å kjøpe eller selje ein formuesgjenstand på eit visst tidspunkt eller innan ein bestemt tidsperiode til ein førehandsbestemt pris.

Her fører du òg likningsverdien på norske aksjar som ikkje står oppførte i «Aksjar og eigenkapitalbevis 2010» (RF-1088) og som heller ikkje er registrerte i VPS. Likningsverdien får du frå selskapet. Sjå post 4.1.7 om korleis likningsverdien skal fastsetjast.

Partar i norske aksjefond fører du i post 4.1.4.

Opsjonar i arbeidsforhold

Verdien av vilkårsfrie norske opsjonar i arbeidsforhold er skattepliktig formue. Det førehandsutfylte beløpet er henta frå kode 523 i lønns- og trekkoppgåva. Dersom verdien på opsjonen avheng av om eit usikkert vilkår blir oppfylt, er ikkje opsjonen skattepliktig formue.

4.1.9 Innskot i utanlandske bankar

Her fører du innskot i utanlandske bankar per 1. januar 2011. Banken sin kjøpskurs per 1. januar 2011 skal brukast ved omrekninga til norske kroner.

Innskota skal spesifiserast i «Bankinnskot i utlandet» (RF-1231).

Til toppen

4.2. Innbu og annan lausøyre

Privat innbu og annan lausøyre skal førast i post 4.2, anten det er i Noreg eller i utlandet.

4.2.3 Innbu og annan lausøyre enn motorkøyretøy, campingvogn og båt med salsverdi på kr 50 000 eller meir

Den pårekna salsverdien til lausøyren skal reduserast med eit fribeløp på kr 100 000 før beløpet blir ført i post 4.2.3. Fribeløpet er felles for ektefellar og barn som blir likna under eitt, sjølv om inntekta blir likna særskilt. Fribeløpet kan fordelast mellom ektefellane etter eige ønske.

Dersom innbuet/lausøyren er forsikra, kan du rekne ut pårekna salsverdi med utgangspunkt i forsikringssummen, som vist nedanfor. Er innbuet/lausøyren ikkje forsikra, eller forsikringssummen ikkje oppgjeven, t.d. ved kollektiv heimforsikring, kan du i mangel av forsikringssum rekne ut salsverdien med utgangspunkt i kva du reknar med det vil koste å skaffe innbuet/ lausøyren som nytt.

Båtar som ikkje er særskilt forsikra, og som heller ikkje kjem inn under ei ordinær innbu- og lausøyreforsikring, skal verdsetjast til pårekna salsverdi, sjå døme. Er båten særskilt forsikra, skal pårekna salsverdi setjast til 75 prosent av forsikringssummen.

Båtar med pårekna salsverdi per 1. januar 2011 på kr 50 000 eller meir, skal førast i post 4.2.4.

Utrekning av salsverdien

Salsverdien av innbu og annan lausøyre skal reknast ut slik:

Forsikringssum/anskaffingsverdi som nytt	Salsverdi
av dei første kr 1 000 000	10 %
av dei neste kr 400 000	20 %
av overskytande beløp	40 %

(Båtar skal berre takast med i utrekninga ovanfor dersom dei kjem inn under ei innbu- og lausøyreforsikring.)

Døme:

Forsikringssum (lausøyre ekskl. båt)	kr 1 100 000
Forsikringssum båt	kr 40 000
Lausøyre kr 1 000 000 x 10 %	kr 100 000
+ kr 100 000 x 20 %	kr 20 000
= Pårekna salsverdi	kr 120 000
+ Båt kr 40 000 x 75 %	kr 30 000
Sum	kr 150 000
- Skattefritt beløp	kr 100 000
= Formuesverdi av lausøyre inkl. fritidsbåt (post 4.2.3)	kr 50 000

4.2.4 Fritidsbåtar med salsverdi på kr 50 000 eller meir

Fritidsbåtar med pårekna salsverdi på kr 50 000 eller meir skal førast her. Gje opp merke, type og pårekna salsverdi. Er båten forsikra, skal verdien i utgangspunktet setjast til 75 prosent av forsikringssummen.

4.2.5 Motorkøyretøy

Bilar, motorsyklar, snøscooterar og andre motorkøyretøy (som ikkje er driftsmidlar) skal verdsetjast med utgangspunkt i listeprisen på køyretøyet som nytt hos hovudimportøren etter den følgjande skalaen:

Første registreringsår	Verdi av listepris som ny
2010	75 %
2009	65 %
2008	55 %
2007	45 %
2006	40 %
2005	30 %
2004	20 %
2003-1995	15 %
1994-1981	kr 1 000

Listeprisane finst på skatteetaten.no/listepris.

Veterankøyretøy, dvs. køyretøy som er 30 år eller eldre, skal verdsetjast til pårekna salsverdi.

Dersom du har motteke «Sjølvmelding 2010 for lønnstakarar og pensjonistar o.a.» og har bil som blir rekneskapslikna, kan du føre skattemessig nedskriven verdi her. Dersom du kan påvise at den faktiske verdien er lågare, fører du opp denne. Næringsdrivande skal ikkje føre beløpet her, men i post 4.4.1.

4.2.6 Campingvogn

Campingvogner blir verdsette på same måten som motorkøyretøy, sjå post 4.2.5.

Til toppen

4.3 Likningsverdi på bustad og annan fast eigedom

Likningsverdien skal gjevast opp som formue.

Generelt om likningsverdi på bustad- og fritidseigedom, sjå «Bustad og annan fast eigedom».

4.3.2 Bustad

Frå og med 2010 gjeld nye reglar for formuesverdsetjing av bustadeigedomar, inklusive bueiningar i bustadselskap. Dei nye reglane gjeld ikkje for fritidseigedomar, bueiningar i fritidsbustadselskap, våningshus, bustader i utlandet og på Svalbard. Om skiljet mellom bustadeigedom og fritidseigedom, sjå «Bustad og annan fast eigedom».

Likningsverdien skal frå og med 2010 fastsetjast årleg ved at arealet til bustaden blir multiplisert med ein kvadratmetersats. Skattestyresmaktene fastset kvadratmetersatsane årleg på grunnlag av ein utrekningsmodell som Statistisk sentralbyrå har utarbeidd. Omsetjingsverdien per kvadratmeter blir utrekna slik at ein tek omsyn til type bustad, byggjeår, areal og stad. Kvadratmetersatsen utgjer 25 prosent av den utrekna omsetjingsverdien for primærbustader og 40 prosent for sekundærbustader. Ein primærbustad er i utgangspunktet den bustaden der du har folkeregistrert adresse per 1. januar 2011. Dersom du eig andre bustader, blir desse rekna som sekundærbustader. Unntaksvis kan bustaden din reknast som primærbustad sjølv om du ikkje har heimen din der ved utgangen av året. Dette gjeld dersom du kan sannsynliggjere/dokumentere at du ikkje kan bruke bustaden som din heim pga. tilhøve du ikkje rår over, t.d. alder, helsemessige grunnar, beordring o.l. I slike høve skal bustaden reknast som primærbustad på det vilkår at du ikkje leiger ut bustaden og at du ikkje har blitt eigar av ein annan bustad der du har heimen din.

Dersom du har gjeve opplysningar om bustadareal, byggjeår og bustadtype til Skatteetaten innan 1. februar 2011, skal både likningsverdien og opplysningane om bustaden vere førehandsutfylte i sjølvmeldinga. Sjekk at opplysningane om bustaden er riktige. Du kan sjølv rekne ut likningsverdien ved å bruke bustadkalkulatoren på skatteetaten.no.

Dersom du kan dokumentere at likningsverdien etter dei nye reglane overstig 30 prosent av marknadsverdien på bustaden, kan du krevje at likningsverdien blir sett ned. Det same gjeld for sekundærbustader dersom likningsverdien overstig 60 prosent av marknadsverdien. Eit slikt krav kan setjast fram når du leverer sjølvmeldinga eller dersom du klagar på likninga. Om dokumentasjonskrav, sjå «Bustad og annan fast eigedom» og skatteetaten.no/boligverdi.

Dersom likningsverdien ikkje er førehandsutfylt på sjølvmeldinga, og du eigde denne bustaden per 1. januar 2011, må du fylle ut opplysningar om bustaden i sjølvmeldinga eller levere «Opplysningar for berekning av likningsverdi for bustadeigedomar» (RF-1282). Skjemaet finn du på skatteetaten.no. For at det skal kunne fastsetjast ein likningsverdi, må du gje opplysningar om arealet på bustaden (P-ROM/BOA), bustadtype og byggjeår.

P-ROM er alt som kan definerast som opphaldsrom i bustaden din, til dømes stove, kjøken, soverom, bad, vaskerom og entré. Garasje, uinnreidde kjellarrom/loft, buer og andre oppbevaringsrom blir ikkje rekna som P-ROM. Det er takstbransjen sine retningsliner for arealmåling som blir lagde til grunn. Sjå skatteetaten.no/boligverdi for ei oversikt over kva som blir rekna som P-ROM og korleis du måler arealet av P-ROM i bustaden din.

I staden for å opplyse om areal av P-ROM i bustaden, kan du gje opp buarealet (BOA). Ofte utgjer P-ROM og BOA tilnærma same arealet. Opplysningar om P-ROM og BOA kan du til dømes finne i salsoppgåva og takstdokumentet til bustaden din. Arealopplysningane skal gjevast opp i heile kvadratmeter.

Bustader er inndelte i tre typar: einebustad, småhus og leilegheit. Ein einebustad er eit bustadbygg som er meint for eitt hushald, til dømes frittståande hus, villaer o.l. Småhus er bustader som er fysisk bundne saman ved at dei har minst éin felles vegg, eventuelt felles golv/tak, med nabobustaden. Dette vil typisk vere rekkjehus og tomannsbustader. Einebustader i rekkje/kjede blir òg rekna som småhus. Ei leilegheit er ei bueining i ein bygning med minst to etasjar, tre bueiningar og felles inngang utanfrå. Dette vil typisk vere blokkleilegheiter og terrasseleilegheiter.

Byggjeåret er det året då bustaden blei ferdigstilt. Rehabilitering, oppussing og påbygging o.l. endrar ikkje byggjeåret.

Dersom du ikkje har gjeve opplysningane innan fristen for å levere sjølvmeldinga, kan likningsverdien bli fastsett etter skjønn.

Du finn meir informasjon på skatteetaten.no/boligverdi.

4.3.3 Fritidseigedom

Likningsverdien på fritidseigedomar skal hevast med 10 prosent frå 2009 til 2010 (gjeld ikkje fritidseigedom i utlandet, sjå post 4.6.1). Når likningsverdien ligg vesentleg over takstnivået for samanliknbare eigedomar elles i kommunen, kan tillegget på 10 prosent bli redusert eller falle bort.

Har du bygd på eller på annan måte kosta på fritidsbustaden, må du opplyse om dette i post 5.0 (Tilleggsopplysningar). Skattekontoret fastset då eventuelt ny likningsverdi. I slike tilfelle kan likningsverdien dermed auke med meit enn 10 prosent. Det same gjeld dersom påkostingane o.l. er gjorde tidlegare utan at dei er tekne omsyn til på grunn av manglande eller ufullstendige opplysningar til likningsstyresmaktene.

Likningsverdien skal likevel aldri vere meir enn 30 prosent av marknadsverdien på fritidsbustaden. Sjå «Bustad og annan fast eigedom». Om tillegg i likningsverdien for festetomt, sjå «Festetomter til bustad- og fritidshus».

Ved førstegongstaksering av nybygde fritidseigedomar skal likningsverdien korkje overstige 30 prosent av kostprisen på eigedomen inklusive grunn, eller 30 prosent av marknadsverdien på eigedomen.

Omsetjing av eigedomen gjev ikkje i seg sjølv grunnlag for auke i likningsverdien.

4.3.5 Annan fast eigedom

Her fører du likningsverdien av all annan fast eigedom enn bustad- og fritidseigedom i Noreg, t.d. ubygd tomt, jordbrukseigedom, kraftverk og næringseigedom. Det er inga generell oppjustering av likningsverdien. Sjå under dersom du har næringseigedom.

Dersom likningsverdien ikkje er førehandsutfylt, eller er førehandsutfylt i feil post (husk då å stryke den feilaktige posten), må du føre beløpet i ein av følgjande postar:

4.3.5 Norsk næringseigedom (RF-1098)
4.3.5 Tomt
4.3.5 Annan fast eigedom med skattepliktig avkastning
4.3.5 Annan fast eigedom utan skattepliktig avkastning
4.3.5 Gardsbruk

Dersom du leverer sjølvmeldinga på papir, må du gje opp nummeret på ein av postane over og føre beløpet under «Beløp som ikkje er fylt ut på føre hand, fører du her».

Utleigd norsk næringseigedom

Formuesverdien av utleigd næringseigedom skal reknast ut med utgangspunkt i brutto utleigeinntekter. Du gjer utrekninga på skjema RF-1098 og fører likningsverdien i post 4.3.5 «Norsk næringseigedom» (RF-1098). Sjå meir i rettleiinga RF-1099 om korleis formuesverdien skal reknast ut.

Ikkje-utleigd norsk næringseigedom

Frå og med inntektsåret 2010 gjeld nye reglar for utrekning av likningsverdien på ikkje-utleigd norsk næringseigedom. Du gjer utrekninga på skjema RF-1098 og fører likningsverdien i post 4.3.5 «Norsk næringseigedom» (RF-1098). For meir informasjon, sjå rettleiinga RF-1099.

Til toppen

4.5 Annan formue

4.5.1 Premiefond, individuell pensjonsavtale (IPA)

Inneståande beløp (inkludert renter) på premiefond per 1. januar 2011 i tilknyting til individuell pensjonsavtale (IPA) er skattepliktig formue.

4.5.2 Attkjøpsverdi av livsforsikringspolisar

Attkjøpsverdien av individuelle livrenteavtalar er i utgangspunktet skattepliktig formue og skal førast her. Om unntak, sjå «Livsforsikring».

Om barn sin formue, inkludert eingongserstatning for personskade til barn og eingongserstatning for tap av forsørgjar, sjå «Foreldre og barn».

Attkjøpsverdien av kapitalforsikringsavtalar skal òg førast her.

Attkjøpsverdien av individuelle livrenteavtalar og kapitalforsikringsavtalar står i oppgåva frå selskapet.

Kapitalforsikringsavtalar i utanlandske selskap skal førast i post 4.6.2.

4.5.3 Formue i burettslag, bustadaksjeselskap og bustadsameige

Her fører du partseigaren sin del av annan formue bustadselskapet har enn likningsverdi i følgje oppgåve frå selskapet. Bustadsameigar sin del av annan formue i bustadsameiget enn likningsverdien på bustaden skal òg førast her. Dersom du er partseigar eller sameigar i eit bustadsameige med fleire enn åtte eigarseksjonar, finn du beløpet i oppgåva frå bustadselskapet eller bustadsameiget. Bustadsameigarar som ikkje har fått oppgåve, kan få opplysningar frå styret i sameiget eller frå rekneskapsføraren.

4.5.4 Annan skattepliktig formue

Her fører du annan skattepliktig formue i Noreg som ikkje skal førast i andre postar i sjølvmeldinga.

Verdien av jakt-, fiske- og fallrettar knytte til skogbrukseigedomar, skal førast her. Rettleiinga RF-1178 skildrar utrekningsmåten.

Festerettar

Tomtefeste til bustad- og fritidsføremål blir handsama som varige (stetsevarige) rettar. Ved stetsevarige festerettar skal bortfestar (eigar) føre opp kapitalisert verdi av framtidig festeavgift her. Om utrekning av kapitalisert verdi og reduksjon i likningsverdi for bortfestar, sjå «Festetomter til bustad- og fritidshus».

Til toppen

4.6 Skattepliktig formue i utlandet

4.6.1 Formue i fast eigedom i utlandet

Her fører du likningsverdien av all fast eigedom i utlandet når eigedomen er skattepliktig i Noreg. Gje òg opp i kva for land eigedomen ligg. Reglane om verdsetjing av fast eigedom som nemnt under post 4.3.3 og 4.3.5, gjeld òg her. Dei nye reglane for verdsetjing av bustadeigedomar som skildra i post 4.3.2 gjeld derimot ikkje for bustader i utlandet. For 2010 er det inga generell auke i likningsverdien for bustads- og fritidseigedomar i utlandet.

Reglane om verdsetjing av utleigd næringseigedom gjeld for eigedomar i utlandet.

Fast eigedom som ikkje er skattepliktig i Noreg, skal ikkje førast her, men du må gje opplysningar om eigedomen i post 5.0 (Tilleggsopplysningar) eller på eige ark, sjå post 1.5.6. Opplysningane vil ha innverknad på fordelinga av gjeld og gjeldsrenter mellom Noreg og utlandet.

Dersom du har skaffa eigedom i løpet av 2010, skal du gje opplysningar om eigedomen i post 5.0 (Tilleggsopplysningar), sjå post 1.5.6.

Dersom eigedomen er ein utleigd næringseigedom, skal du fylle ut skjemaet «Formue av næringseigedom 2010» (RF-1098), og føra likningsverdien i post 4.6.1 «Utleigd utanlandsk næringseigedom» (RF-1098), sjå omtalen under post 4.3.5.

Sjå «Fast eigedom i utlandet».

4.6.2 Annan skattepliktig formue i utlandet

Her fører du all formue i utlandet som er skattepliktig i Noreg, og som ikkje skal førast i andre postar. Dette gjeld m.a. ihendehavarobligasjonar, uteståande fordringar på utanlandske skuldnarar, og dessutan utanlandske aksjar, aksjepartar i verdipapirfond, partar i obligasjons- og pengemarknadsfond og selskapspartar. Her fører du òg verdien av kapitalforsikring i selskap utanfor Noreg. Skattekontoret kan be om dokumentasjon.

Børsnoterte aksjar i utanlandske selskap skal verdsetjast til 100 prosent av kursverdien per 1. januar 2011. Ikkje- børsnoterte aksjar i utanlandske selskap skal verdsetjast til 100 prosent av den pårekna salsverdien til aksjen per 1. januar 2011. Dersom du krev det og kan sannsynleggjere selskapet sin skattemessige formuesverdi, kan du i staden bruke 100 prosent av aksjane sin del av selskapet sin skattemessige formuesverdi per 1. januar 2010.

Partar i verdipapirfond som blir forvalta av utanlandske selskap, skal setjast til 100 prosent av partsverdien per 1. januar 2011.

Utanlandske ihendehavarobligasjonar blir verdsette til kursen per 1. januar 2011. Dersom det ikkje er notert kurs eller kursen er ukjend, skal obligasjonane verdsetjast til pårekna salsverdi.

Bankane sin kjøpskurs per 1. januar 2011 skal brukast ved omrekninga til norske kroner.

Til toppen

4.8 Gjeld

All gjeld per 1. januar 2011 skal førast i sjølvmeldinga. Om frådrag for gjeld for personar med fast eigedom i utlandet, sjå «Fast eigedom i utlandet».

4.8.1 Innanlandsk gjeld

Her fører du innanlandsk gjeld, òg gjeld til privatpersonar. Beløpa står m.a. i årsoppgåva frå bankar, forsikringsselskap osv. Ubetalt restskatt som er forfallen per 31. desember 2010, skal òg førast her.

Ved stetsevarige festerettar, typisk tomtefeste, fører festar opp den kapitaliserte forpliktinga til å betale festeavgift her. Om utrekning av kapitalisert verdi og tillegg for tomteverdi for festar, sjå «Festetomter til bustad- og fritidshus».

4.8.2 Gjeld i burettslag, bustadaksjeselskap og bustadsameige

Her fører du din del av gjelda. Dersom du er partseigar eller sameigar i eit bustadsameige med fleire enn åtte eigarseksjonar, finn du beløpet i oppgåva frå bustadselskapet eller bustadsameiget. Bustadsameigarar som ikkje har fått oppgåve, kan få opplysningar frå styret i sameiget eller frå rekneskapsføraren.

4.8.3 Utanlandsk gjeld

Her fører du gjeld til utanlandske fordringshavarar.

Til toppen

Postar som berre gjeld næringsdrivande

Om deltakarlikna selskap (ANS, DA, KS o.l.), sjå «Deltakar i deltakarlikna selskap (ANS, DA, KS o.l.)».

Der det under er vist til skjema med RF-nummer, finn du nærare informasjon om skjemaa i «Starthjelp for næringsdrivande».

Til toppen

Enkeltpersonføretak

Dersom du har inntekt frå enkeltpersonføretak (sjølvstendig næringsdrivande), inngår den i alminneleg inntekt. Av alminneleg inntekt betalar du skatt til kommunen og fylkeskommunen, og dessutan fellesskatt til staten. Av denne inntekta blir det òg rekna ut personinntekt, som er grunnlaget for utrekning av trygdeavgift og toppskatt. Som næringsdrivande har du plikt til å levere næringsoppgåve og personinntektsskjema. Du kan lese meir om desse skjemaa i «Starthjelp for næringsdrivande». Næringsdrivande med driftsinntekter som ikkje overstig kr 50 000, vil normalt vere fritekne frå å levere næringsoppgåve og personinntektsskjema.

1.5.8 Krev du frådrag i skatt for kostnader til godkjent(de) forskings- og utviklingsprosjekt?

Reglane er skildra i RF-1053 (sjå skjemaoversikta i «Starthjelp for næringsdrivande»).

1.5.9 Kraftverkseigarar

Ubrukt naturressursskatt frå tidlegare år medrekna renter står i skatteoppgjeret for 2009 og skal gå fram av post 1.5.9.

1.5.10 Felles bedrift

Ektefellar som har fordelt næringsinntekt/utrekna personinntekt frå felles bedrift, skal krysse av i denne posten. Fordelt næringsinntekt skal førast i post 2.7 og fordelt utrekna personinntekt i post 1.6. Fordelinga skal gjerast i næringsoppgåva og i personinntektsskjemaet. Den ektefellen som er hovudutøvaren sender inn næringsoppgåve og skjemaet «Personinntekt frå enkeltpersonføretak 2010» (RF-1224) som vedlegg til sjølvmeldinga si. Om fordeling, sjå rettleiing RF-1176 (omtalen av postane 0401-0403), eller rettleiing RF-1168 (omtalen av post 0999).

1.6.1 eller 1.6.2 Positiv personinntekt frå enkeltpersonføretak og mannskapslott frå fiske og fangst

Som næringsdrivande har du plikt til å levere RF-1224 «Personinntekt frå enkeltpersonføretak 2010». Dette gjeld ikkje næringsdrivande som er fritekne frå å levere næringsoppgåve. Om utrekning av personinntekt, sjå rettleiinga RF-1225. Negativ utrekna personinntekt skal ikkje overførast frå RF-1224 til sjølvmeldinga, men kan framførast til frådrag i personinntekta for seinare år.

Positiv inntekt frå post 119 i RF-1213 «Fiske 2010» skal førast i post 1.6.1 i sjølvmeldinga.

Dersom du har slutta å drive enkeltpersonføretak (avslutta sjølvstendig næringsverksemd), men det står att saldo på RF-1219 eller negativ saldo på RF-1084 etter næringsverksemda, skal du føre den skattepliktige delen som personinntekt i post 1.6.1 eller 1.6.2, sjølv om det ikkje er levert næringsoppgåve og personinntektsskjema (RF-1224). Beløpet frå post 15a i RF-1219 og/eller positiv inntekt frå post 110 i RF-1084 skal førast over til post 3.1.12 og 1.6.2 i sjølvmeldinga. Dersom gevinsten stammar frå jordbruk, skogbruk, fiske, reindrift og pelsdyrnæring, skal den førast i post 3.1.12 og 1.6.1. Det same gjeld for familiebarnehagar eller anna barnepass i eigen heim.

Har du framført negativ personinntekt frå tidlegare år for det avslutta enkeltpersonføretaket, skal denne inntekta avkorte positiv personinntekt som eventuelt er overført direkte til sjølvmeldinga frå post 15a i RF-1219 og/eller post 110 i RF-1084. Gje i så fall tilleggsopplysningar om den framførte negative personinntekta i post 5.0 i sjølvmeldinga.

1.6.3 eller 1.6.4 Sjukepengar utbetalt til sjølvstendig næringsdrivande

Beløpet skal òg førast i post 2.7.13.

2.1.3 Familiebarnehage i eigen heim, mellom anna sjukepengar

Sjå post 2.1.3.

2.7 Næringsinntekter

Det går fram av papirsjølvmeldinga kvar beløpa skal hentast frå, og kva post i sjølvmeldinga dei skal førast i.

2.7.3 Næringsinntekt frå fiske og fangst

For fiskarar som ikkje har bokføringsplikt (lottakarar) skal beløpet hentast frå post 117 i RF-1213. Har du drive fiske som enkeltpersonføretak, skal næringsinntekta hentast frå post 0402 i næringsoppgåva.

2.7.13 Sjukepengar o.a. til sjølvstendig næringsdrivande

Posten omfattar òg fødselspengar og omsorgspengar til sjølvstendig næringsdrivande ved adopsjon.

Sjukepengar i kode 444 i oppgåva frå NAV skal du føre i post 2.1.3 når pass av barn skjer i eigen heim.

3.2.15 Jordbruksfrådrag

Du kan krevje jordbruksfrådrag dersom visse vilkår er oppfylte. Du må då levere RF-1177. Dersom du er friteken for å levere næringsoppgåve skal du ikkje levere RF-1177. Du fører i staden frådraget direkte i sjølvmeldinga. Informasjon om vilkåra og storleiken på frådraget finst i rettleiinga RF-1178.

3.2.16 Særskilt frådrag i reindriftsverksemd

Er du reineigar og har drive reindrift meir enn halvparten av inntektsåret, kan du krevje reindriftsfrådrag. Du må då levere RF-1177. Dersom du er friteken for å levere næringsoppgåve (driftsinntekter som ikkje overstig kr 50 000 og gjennomsnittslikning ikkje byrja) skal du ikkje levere RF-1177. Du fører i staden frådraget direkte i sjølvmeldinga. Informasjon om reglane og storleiken på frådraget finst i rettleiinga RF-1178.

3.2.17 Særskilt frådrag i skiferverksemd

Driv du skiferproduksjon i Finnmark eller visse kommunar i Nord-Troms, kan du krevje eit særskilt frådrag. Det er nytt av året at du ikkje skal levere RF-1177, men du må føre frådraget direkte i sjølvmeldinga.

Informasjon om reglane og storleiken på frådraget finst i rettleiinga RF-1178.

3.2.18 Premie til eiga tilleggstrygd for næringsdrivande

Her fører du friviljug premie til folketrygda for eiga tilleggstrygd for sjukepengar eller yrkesskadetrygd.

3.2.19 Underskot i næringsverksemd for året

Dersom du ikkje leverer sjølvmeldinga elektronisk, må du hugse å setje minusteikn framfor beløpet. Det går fram av papirsjølvmeldinga kvar beløpa i næringsoppgåva skal førast i sjølvmeldinga. Dersom verksemda er avslutta og du har eit underskot ved drifta som ikkje blir dekt av anna inntekt, kan du krevje frådrag for dette underskotet i inntekta for 2009. Dersom underskotet ikkje blir dekt av inntekt i 2009, kan det førast til frådrag i inntekta i 2008, men ikkje lenger attende. Tilbakeføringa av underskot skal gjennomførast ved endring av likninga for dei aktuelle åra. Dersom udekt underskot ikkje kan utnyttast ved tilbakeføring, eller du ikkje ønskjer det, kan underskotet i staden trekkjast frå i framtidig inntekt, sjå post 3.3.11 i «Rettleiing til postane». I post 5.0 (Tilleggsopplysningar) i sjølvmeldinga kan du krevje å få endra likninga for 2009 og/eller 2008 dersom vilkåra er oppfylte.

3.3.11 Framførbart underskot frå tidlegare år

Om framførbart underskot generelt, sjå tilsvarande post i «Rettleiing til postane». Særregelen for tidlegare underskot knytt til våningshus på gardsbruk går fram av avsnitt VI i RF-1178.

4.3.4 Skogverdi

Skogverdien for 2010 er vanlegvis førehandsutfylt. Dersom skogverdien har endra seg vesentlig i løpet av året (t.d. pga. tilkjøp, fråsal, freding, naturskade eller liknande), må du stryke den førehandsutfylte verdien og levere skjema RF-1016 med utrekna ny verdi. Nærare opplysningar finn du i rettleiinga RF-1017.

4.4.1 Bilar, maskiner, inventar o.a.

Her fører du bilar, inventar o.l. som er driftsmidlar i yrket eller næringsverksemda. Den skattemessige nedskrivne verdien skal leggjast til grunn dersom det ikkje kan påvisast at den faktiske verdien er lågare. Bilar, innbu og annan lausøyre som ikkje er driftsmiddel, skal førast i postane 4.2.3–4.2.6.

4.4.2 Buskap

Skattedirektoratet har fastsett normalverdiar for dei fleste husdyr. Sjå takseringsreglane til Skattedirektoratet § 3-1-4 på skatteetaten.no.

4.4.3 Varelager

Eigenproduserte varer blir verdsette til tilverknadsverdien, og innkjøpte varer blir verdsette til anskaffingsverdien.

4.4.4 Skip, fiske- og fangstfartøy o.a.

Sjå takseringsreglane til Skattedirektoratet § 2-1-5 på skatteetaten.no.

4.8.1 Gjeld frå næringsoppgåve som ikkje er førehandsutfylt i sjølvmeldinga

Døme på dette vil vere leverandørgjeld, forskot frå kundar, skuldig arbeidsgjevar- og meirverdiavgift, pantegjeld til tidlegare eigar ved overdraging av næring, gjeld til tilsette o.a.

Til toppen

Deltakar i deltakarlikna selskap (ANS, DA, KS o.l.)

Som deltakar i deltakarlikna selskap o.l. (DLS) treng du ikkje sende næringsoppgåve og/eller personinntektsskjema dersom dette er den einaste næringsverksemda di. Deltakaren skal motta deltakaroppgåva «Deltakaren si oppgåve over eigen formue og inntekt i deltakarlikna selskap 2010» (RF-1221) frå selskapet. Sjå òg rettleiinga RF-1222 og «Deltakarmodellen» på skatteetaten.no.

Arbeidsgodtgjersle til personlege deltakarar blir rekna både som alminneleg inntekt og personinntekt, sjå omtalen av postane 1.7.1 og 1.7.4 nedanfor. Arbeidsgodtgjersle inngår ikkje i verksemdsinntekta til selskapet. Deltakaren sin del av overskot frå DLS blir skattlagd som alminneleg inntekt på deltakaren si hand. Like eins blir det gjeve frådrag i alminneleg inntekt for deltakaren sin part av selskapet sitt underskot. Dersom deltakaren får ei utdeling frå selskapet, skal det reknast ut eit tillegg til den alminnelege inntekta for deltakaren. Det er ikkje krav om aktiv deltaking for utrekning av tillegg i alminneleg inntekt. Tilbakebetaling av innbetalt eigenkapital blir ikkje rekna som utdeling frå selskapet.

1.7.1 eller 1.7.4 Arbeidsgodtgjersle frå deltakarlikna selskap

Arbeidsgodtgjersle frå DLS som driv jordbruk, skogbruk, fiske, reindrift, pelsdyrnæring eller familiebarnehage i deltakaren sin heim, skal førast i post 1.7.1. Beløpet hentar du frå post 1160 i deltakaroppgåva (RF-1221). Arbeidsgodtgjersle frå anna DLS skal førast i post 1.7.4. Beløpet hentar du frå post 1162 i deltakaroppgåva (RF-1221). Dersom du har motteke lønn som kommandittist, må du sjå til at beløpet er ført i post 2.1 og ikkje i post 1.7.1.eller 1.7.4.

1.7.2 eller 1.7.5 Samordning av negativ utrekna personinntekt frå enkeltpersonføretak med arbeidsgodtgjersle frå deltakarlikna selskap

Her fører du negativ personinntekt som du kan samordne (sjå nedanfor) med arbeidsgodtgjersle i post 1.7.1 eller 1.7.4. Om vilkåra for slik samordning, sjå rettleiinga RF-1225 post 1.30.

Beløpet i post 1.7.2 eller 1.7.5 hentar du frå post 1.21 i RF-1224. Både den negative utrekna personinntekta for året og framførbar negativ utrekna personinntekt frå enkeltpersonføretaket frå tidlegare år kan inngå i dette beløpet. Du kan ikkje krevje frådrag for tidlegare negativ personinntekt frå aksjeselskap eller deltakarlikna selskap.

1.7.7 eller 1.7.8 Del av ektefellen si arbeidsgodtgjersle frå deltakarlikna selskap

Godtgjersle du har fått for arbeid utført i DLS der ektefellen din er ansvarleg deltakar, blir ikkje skattlagd som lønn, men som næringsinntekt. Du fører din del av arbeidsgodtgjersla i post 1.7.7 eller 1.7.8 dersom du ikkje har fått eiga deltakaroppgåve, sjå skjemaomtalane. Dersom beløpet kjem frå selskap som driv jordbruk, skogbruk, fiske, reindrift, pelsdyrnæring eller familiebarnehage i deltakaren sin heim, fører du beløpet i post 1.7.7. I andre tilfelle fører du delen av arbeidsgodtgjersla i post 1.7.8. Dersom oversikta over fordeling av formue og inntekt mellom ektefellar er fylt ut i deltakaroppgåva, skal beløpet for deltakar og ektefelle hentast frå oversikta og førast i sjølvmeldinga. Tapa hentas høvesvis frå post 1260 og 1261 for selskap som driv jordbruk, skogbruk, fiske, reindrift, pelsdyrnæring eller familiebarnehage i deltakaren sin heim, og frå post 1262 og 1263 for anna næring. Ektefellen må sjølv føre beløpet i sjølvmeldinga si.

2.1.3, 2.7.7, 2.7.8 eller 3.2.19 Næringsinntekt/-underskot frå deltakarlikna selskap

Her blir beløpet henta frå post 1140 i RF-1221. Dersom deltakaren har drive familiebarnehage i eigen heim, skal deltakaren sin del av overskotet førast i post 2.1.3. Har selskapet drive jordbruk, skogbruk, fiske, reindrift eller pelsdyrnæring, skal deltakaren sin del av overskotet i selskapet førast i post 2.7.7 i sjølvmeldinga. I andre tilfelle skal overskotet førast i post 2.7.8. Dersom det står minusteikn framfor beløpet på deltakaroppgåva, skal beløpet overførast til post 3.2.19 i sjølvmeldinga. Deltakaren skal skrive minusteikn framfor underskotet i post 3.2 .19 dersom han/ho leverer «Sjølvmelding for næringsdrivande» på papir. Dersom oversikta over fordeling av formue og inntekt mellom ektefellar er fylt ut i deltakaroppgåva, skal totalbeløpa for deltakar og ektefelle hentast frå oversikta og førast i post 2.1.3, 2.7.7 eller 2.7.8. Ektefellen må sjølv føre beløpa i sjølvmeldinga si.

2.7.10 eller 2.7.11 Tillegg i alminneleg inntekt

Om utrekning av tillegg i alminneleg inntekt av utdeling frå DLS til deltakar, sjå rettleiinga til deltakaroppgåvene for deltakarlikna selskap, RF-1222 post 1143 og RF-1288 post 201-216. Dersom oversikta over fordeling av formue og inntekt mellom ektefellar er fylt ut i deltakaroppgåva, skal beløpet for deltakar og ektefelle hentast frå høvesvis post 1243 og post 1244 og førast i sjølvmeldinga.

3.1.12 eller 3.3.7 Gevinst/tap ved sal o.a. av part i deltakarlikna selskap

Beløpet står i post 1145 i RF-1221. Dersom inntekt og formue er fordelt mellom ektefellane, er beløpa for deltakar og ektefelle òg ført i høvesvis post 1245 og 1246. Gevinst skal førast i post 3.1.12 i sjølvmeldinga, medan tap skal førast i post 3.3.7.

4.5.4 eller 4.8.1 Del formue/gjeld i deltakarlikna selskap

Du finn beløpet i post 1101 i RF-1221. Del av positiv nettoformue skal førast i post 4.5.4 i sjølvmeldinga, medan del av negativ nettoformue skal førast i post 4.8.1. Set minusteikn framfor negativ nettoformue i post 4.8.1 dersom du leverer «Sjølvmelding for næringsdrivande» på papir. Dersom oversikta over fordeling av formue og inntekt mellom ektefellar er fylt ut i deltakaroppgåva, skal beløpet for deltakar og ektefelle hentast frå høvesvis post 1201 og 1202 og førast i sjølvmeldinga.

Til toppen

Tema

Aksjar o.l.

Du finn oppdatert informasjon om skattlegging av aksjar på skatteetaten.no/aksjer.

Aksjonærmodellen

Aksjonærmodellen gjeld for fysiske personar, dødsbu og konkursbu der konkursdebitor er ein fysisk person. Reglane gjeld for eigarskap både i norske og utanlandske selskap.

Prinsippet i aksjonærmodellen går ut på at aksjeutbytte og aksjegevinst er skattepliktige, men skjermingsfrådraget kan redusere det skattepliktige utbyttet og den skattepliktige gevinsten. Skjermingsfrådraget for året skal reknast ut for kvar enkelt aksje og gjevast til den som eig aksjen ved utgangen av inntektsåret. Skjermingsfrådraget kan aldri førast til frådrag i inntekter på andre aksjar.

Skjermingsfrådraget for året kan redusere det skattepliktige utbyttet som er motteke i 2010.

Ubrukt skjermingsfrådrag frå tidlegare år kan du føre til frådrag i både aksjeutbytte og aksjegevinst på den same aksjen for inntektsåret 2010.

Eigenkapitalbevis (tidlegare grunnfondsbevis) og partar i aksjefond o.l. blir likestilte med aksjar. Aksjonærmodellen fekk verknad frå og med 1. januar 2006.

Korleis blir skjermingsfrådraget rekna ut?

Skjermingsfrådrag = skjermingsgrunnlag x skjermingsrente

Skjermingsgrunnlaget for 2010 blir som hovudregel sett lik anskaffingsverdi/inngangsverdi (for aksjen) med tillegg av det ubrukte skjermingsfrådraget for aksjen frå tidlegare år.

For inntektsåret 2010 er skjermingsrenta 1,6 prosent.

Fastsetjing av inngangsverdi

Inngangsverdien på aksjar, eigenkapitalbevis (tidlegare grunnfondsbevis) og partar i aksjefond som ein har skaffa seg i 2010, blir likningsfastsett hausten 2011. Desse verdiane blir bindande fastsette og vil bli lagde til grunn ved utrekning av skjermingsfrådraget og gevinst/tap ved seinare realisasjon av aksjane.

Du vil få tilsendt «Aksjar og eigenkapitalbevis 2010» (RF-1088) frå Skatteetaten for dei fleste norske og utanlandske aksjar som er registrerte på Oslo Børs. Opplysningar om inngangsverdien til aksjen går fram av denne oppgåva. Du må kontrollere oppgåva. Dersom du er samd i dei verdiane som går fram av oppgåva, treng du ikkje å levere denne.

Dersom du ikkje har motteke «Aksjar og eigenkapitalbevis 2010» (RF-1088), skal du levere «Aksjar og fondspartar m.m. 2010» (RF-1059). Der gjev du opp inngangsverdien, reknar ut eventuelt skattepliktig utbytte fråtrekt skjermingsfrådrag og reknar ut skattepliktig gevinst/frådragsgodkjent tap.

Inngangsverdien på aksjar o.l. som du skaffa deg før 1. januar 2010 og som Skatteetaten hadde opplysningar om, skal vere likningsfastsett. Dei fleste aksjonærar har fått brev frå Skatteetaten som viser dei likningsfastsette verdiane.

Til toppen

Arbeidsreiser/yrkesreiser

Du får frådrag for reiser mellom heimen og fast arbeidsstad (arbeidsreiser), sjå post 3.2.8. Frådraget er avgrensa til den delen av beløpet som overstig kr 13 700 (eigendelen).

Er dei dokumenterte utgiftene dine høgare, kan du krevje frådrag for desse, avgrensa oppover til kr 1,50 per km.

Frådraget blir som hovudregel utrekna ut frå kortaste reiseavstand mellom heimen og den faste arbeidsstaden din ved bruk av bil eller rutegåande transportmiddel, bortsett frå fly. Dette gjeld uavhengig av dei faktiske utgiftene dine eller kva for kommunikasjonsmiddel du har brukt. Den samla daglege reiseavstanden kan rundast av oppover til næraste kilometer.

Dersom arbeidsgjevaren sørgjer for transporten og denne fordelen er skattefri, skal du ikkje rekne med denne strekninga. Dette gjeld t.d. tilsette som reiser gratis med arbeidsgjevaren sine rutegåande transportmiddel. Fordelen ved fri bruk av bil som tilhøyrer arbeidsgjevaren er likevel skattepliktig, og vil følgjeleg kunne gje rett til avstandsfrådrag.

Du har rett til frådrag for så mange reiser som du har gjort i løpet av året. Ved fulltidsarbeid blir det normalt rekna med 230 arbeidsdagar per år.

Døme:

Skattytar reiser mellom heimen og den faste arbeidsstaden kvar dag. Kortaste reiseavstand er 21 km kvar veg.

Frådraget blir rekna ut slik:

Kr 1,50 x 21 x 2 x 230 =	kr 14 490
Beløp som ikkje inngår i frådraget (eigendel)	- kr 13 700
Til frådrag i post 3.2.8	kr 790

Ved deltidsarbeid blir talet på reiser redusert. Arbeider du fire dagar i veka i staden for fem, skal du leggje til grunn 230 arbeidsdagar x 4/5 = 184 arbeidsdagar. Fråvær på grunn av ferie utover fem veker, sjukdom, yrkesreise, permisjon o.l. reduserer talet på reisedagar dersom fråværet utgjer meir enn 15 arbeidsdagar per år.

Dersom du får minst to timar kortare reisetid for kvar reise tur-retur med bil samanlikna med bruk av rutegåande transportmiddel, kan du likevel leggje vegstrekninga til grunn.

Du kan då òg krevje frådrag for bompengar og ferjetransportkostnader du sjølv har dekt, dersom desse kostnadene til saman overstig kr 3 300. Det billigaste billettalternativet blir lagt til grunn. Kostnadene må kunne dokumenterast på førespurnad. Krev du frådrag for kostnader til ferjetransport, får du ikkje frådrag etter kilometersatsane (kr 1,50/0,70 per km) for reiseavstanden med ferje.

Som reisetid reknar ein den totale reisetida tur-retur arbeidsstaden. Ved utrekninga skal det òg takast omsyn til gangtid, ventetid mellom forskjellige transportmiddel og ventetid på arbeidsstaden dersom du ikkje har fleksitid. Gangtid blir rekna til 15 minutt per km. Reisetida med bil blir rekna til 1 minutt per km (60 km/t).

Frådrag for besøksreiser (sjå post 3.2.9) blir i utgangspunktet rekna ut etter dei same reglane som nemnt tidligare i dette temaet. Eigendelen på kr 13 700 og regelen om at utgifter til bompengar og ferjetransport må overstige kr 3 300, gjeld for besøksreiser og reiser mellom heimen og den faste arbeidsstaden sett under eitt.

Skiljet mellom arbeidsreiser og yrkesreiser

Det er viktig å skilje mellom arbeidsreiser og yrkesreiser, fordi den skattemessige handsaminga av slike reiser er forskjellig.

Dersom reisa blir rekna som arbeidsreise, blir frådraget rekna ut som vist ovanfor. Dersom arbeidsgjevaren dekkjer utgifter til arbeidsreiser blir dette rekna som skattepliktig lønn (dekning av privatutgifter).

Blir reisa rekna som yrkesreise, kan du krevje frådrag for faktiske kostnader. Brukar du bil på reisa, sjå «Bil». Frådrag for reisekostnader på yrkesreiser kan ikkje krevjast i tillegg til minstefrådraget. Dersom du ikkje krev minstefrådrag, fører du frådraget i post 3.2.2. Næringsdrivande fører frådraget i rekneskapen. Dersom arbeidsgjevar dekkjer frådragsgodkjende utgifter til yrkesreiser, blir dette ikkje rekna som skattepliktig inntekt.

Kva er ei arbeidsreise, og kva er ei yrkesreise?

Hovudregel:

Som arbeidsreise reknar ein:

reise mellom bustad og fast arbeidsstad
reise mellom faste arbeidsstader

Som yrkesreise reknar ein:

reise mellom bustad og ikkje-fast arbeidsstad
reise mellom fast arbeidsstad og ikkje-fast arbeidsstad
reise mellom ikkje-faste arbeidsstader

Unntak:

Sjølv om reisa etter hovudregelen er ei arbeidsreise, skal følgjande reiser likevel reknast som yrkesreise:

reise der du av omsyn til arbeidet må bu utanfor heimen (gjeld ikkje besøksreiser til heimen)
reise til arbeidsstad der du arbeider inntil 10 dagar i inntektsåret
reise mellom bustad og fast arbeidsstad i samband med vidare reise som er yrkesreise (gjeld berre dersom du oppheld deg på arbeidsstaden i kort tid, og ikkje utfører alminneleg arbeid under opphaldet – tilsvarande gjeld returreise)
reise der arbeidet regelmessig gjer det naudsynt å ta med arbeidsutstyr i bil
reise frå den staden du oppheld deg til fast arbeidsstad, når årsaka til reisa er naudsynt tilkalling utanom vanleg arbeidstid
reise mellom fast arbeidsstad og ein oppmøtestad der arbeidsgjevar t.d. sørgjer for transport vidare til sokkelinnretning, fartøy eller utlandet
reise utover avstanden mellom heim og fast arbeidsstad ved reise til fast arbeidsstad via ikkje-fast arbeidsstad
reise utover avstanden mellom dei faste arbeidsstadene ved reise til faste arbeidsstader via ikkje-fast arbeidsstad

Med bustad meiner ein heim, pendlarbustad eller annan overnattingsstad ved arbeidsopphald utanfor heimen.

Kva blir rekna som fast og ikkje-fast arbeidsstad?

Dersom du i eitt arbeidsforhold (tilsetjingsforhold)/næringsverksemd/inntektsgjevande aktivitet berre utfører arbeid ein stad, er dette den faste arbeidsstaden din. Har du derimot fleire arbeidsstader i same arbeidsforholdet, har du den faste arbeidsstaden din der du utfører størsteparten av arbeidet ditt i løpet av dei følgjande tomånaders-periodane: januar–februar, mars–april osv.

Døme:

Du har to arbeidsstader i same arbeidsforhold, Oslo og Bergen. Bortsett frå perioden mai–juni har du arbeidd flest timar/dagar i Oslo. Bergen blir fast arbeidsstad i mai-juni, og Oslo dei andre månadene.

Staden der arbeidet blir utført i ein samanhengande periode på meir enn to veker (treng ikkje vere kalenderveker) blir rekna som fast arbeidsstad uavhengig av tomånadersregelen. Dersom du har fråvær frå arbeidet på opp til tre samanhengande arbeidsdagar på grunn av sjukdom, ferie osv., tel desse som arbeidsdagar når du brukar tovekersregelen.

Døme:

I eitt og same arbeidsforholdet har du i perioden januar–februar arbeidd 5 veker på arbeidsstad A, 2 ½ samanhengande veker på arbeidsstad B og resten av tida på arbeidsstad C.

A blir fast arbeidsstad etter tomånadersregelen og B etter tovekersregelen.

B ville blitt fast arbeidsstad sjølv om du hadde arbeidd 1 ½ veke i februar og ei veke i mars, dersom arbeidet vart utført i ein samanhengande periode.

Dersom du har fleire arbeidsstader per dag, må meir enn halvparten av arbeidstida den aktuelle dagen brukast på den same staden for at den skal kunne reknast som fast arbeidsstad etter tovekersregelen.

Oppmøtestad for tildeling av eller førebuing til arbeidsoppdrag blir rekna som fast arbeidsstad dersom staden er den same i ein samanhengande periode på meir enn to veker.

Dersom du har så mange arbeidsstader at ingen av dei kan peikast ut som staden der du normalt utfører arbeidet ditt, blir du ikkje rekna for å ha nokon fast arbeidsstad.

Til toppen

Bil

Firmabil

Verdien av fordel ved privat bruk av arbeidsgjevar sin bil er skattepliktig som lønn. Dersom du har høve til meir enn sporadisk bruk av firmabil (bruk med ein viss regularitet eller ei viss varigheit), skal reglane nedanfor følgjast, sjølv om den faktiske bruken er sporadisk. Fordelen blir fastsett til 30 prosent av listeprisen på bilen som ny til og med kr 261 600 og 20 prosent av overskytande listepris, sjå døme nedanfor. Med listepris meiner ein den listeprisen som hovudimportøren brukar på tidspunktet for førstegongsregistrering, inklusive meirverdiavgift og vrakpant. Frakt og registreringskostnader skal haldast utanfor.

Sjå oversikt over listeprisar på skatteetaten.no/listepris.

Døme:

Fri bil heile inntektsåret 2010

Listeprisen på bilen som ny i 2009 er kr 262 600

Skattepliktig fordel blir rekna ut slik:

Av dei første kr 261 600 blir fordelen sett til kr 261 600 x 30 %	= kr 78 480
Av dei neste kr 1 000 blir fordelen sett til kr 1 000 x 20 %	= kr 200
Samla skattepliktig fordel	kr 78 680

Blei bilen førstegongsregistrert i 2006 eller tidlegare, skal verdien av fordelen reknast ut med utgangspunkt i 75 prosent av listeprisen på bilen. Det same gjeld dersom bilen blei førstegongsregistrert i 2007 eller seinare og du godtgjer at yrkeskøyringa overstig 40 000 km i inntektsåret.

Blei bilen førstegongsregistrert i 2006 eller tidlegare, og det kan godtgjerast at yrkeskøyringa overstig 40 000 km i inntektsåret, skal verdien av fordelen reknast ut med utgangspunkt i 56,25 prosent av listeprisen på bilen.

For bilar som berre blir drivne av elektrisk kraft (elbil), skal verdien av fordelen reknast ut med utgangspunkt i 50 prosent av listeprisen på bilen uavhengig av lengda på yrkeskøyringa.

For elbilar som er førstegongsregistrerte i 2006 eller tidlegare, skal verdien av fordelen reknast ut med utgangspunkt i 37,5 prosent av listeprisen på bilen.

Har du hatt firmabilordning delar av inntektsåret, blir fordelsskattlegginga gjennomført i høve til talet på heile og påbegynte månader bilen har stått til din disposisjon.

Brukshindringar på grunn av forhold ved bilen, t.d. verkstadopphald, skal ikkje redusere fordelsskattlegginga. Det blir heller ikkje teke omsyn til individuelle brukshindringar som feriefråvær, sjukdom osv.

Den skattepliktige fordelen skal ikkje reduserast sjølv om du dekkjer bilkostnader eller betalar arbeidsgjevar for å bruke bilen.

Frådrag for kostnader ved bruk av eigen/leasa bil

Det blir gjeve frådrag for kostnader til bruk av bil i yrke/næring. Dersom bilen er yrkesbil, blir det gjeve frådrag for faktiske kostnader. Blir bilen ikkje rekna som yrkesbil, blir det gjeve frådrag med kr 3,65 per km (kr 3,70 i Tromsø).

Som yrkesbil reknar ein:

bil som berre blir brukt til yrkeskøyring
bil som blir brukt minst 6 000 km i inntektsåret til yrkeskøyring (vurdert over ein treårsperiode)
bil som blir brukt under 6 000 km i yrket, men som i løpet av inntektsåret blir brukt mest til yrkeskøyring, og der forhold i yrket/næringa gjer bruk av bil naudsynt

Bilar som skal rekneskapsliknast

Når bilen blir rekna som yrkesbil, skal den rekneskapsliknast. Du skal då levere «Bruk av bil 2010» (RF-1125). Det blir gjeve frådrag for alle faktiske kostnader ved bilhaldet (inkl. saldoavskrivingar). Det kan krevjast saldoavskrivingar med opp til 20 prosent av kostprisen på bilen, uavhengig av når på året den blei kjøpt. Dersom yrkesbilen òg blir brukt privat, skal kostnadene reduserast med eit beløp som tilsvarar det inntektstillegget som lønnstakarar får for privat bruk av tilsvarande bil, sjå «Firmabil». Reduksjonsbeløpet skal likevel aldri overstige 75 prosent av dei utrekna samla kostnadene ved bilhaldet (driftskostnader + pårekna verdiforringing eller eventuell leigekostnad), sjå nærare detaljar nedanfor.

Driftskostnader

Drivstoff, verkstadkostnader, årsavgift og forsikring kjem inn under driftskostnader. Bompengar, ferjekostnader og parkeringsavgift, derimot, blir ikkje rekna som driftskostnad, men kan trekkjast frå i den grad dei er knytte til yrkeskøyringa. Kostnader til direkte medlemskap i bilbergingsselskap blir rekna som driftskostnader. Kostnader til medlemskap i bilorganisasjonar (t.d. KNA, NAF og MA) blir rekna som privatutgifter og kan ikkje trekkjast frå.

Utrekna verdiforringing eller leigekostnad

Dersom du eig bilen sjølv, blir utrekna verdiforringing rekna som ein del av dei pårekna samla kostnadene ved bilhaldet. Dersom du leasar/leiger bilen, skal leiga reknast med i dei samla kostnadene i staden for verdiforringing.

Verdiforringinga blir fastsett på grunnlag av ei utrekna årleg saldoavskriving på 17 prosent frå og med det inntektsåret då bilen blei registrert for første gong. Det blir teke utgangpunkt i listeprisen på bilen på tidspunktet for førstegangsregistrering. Dei følgjande åra blir 17 prosent trekt frå saldogrunnlaget frå året før.

Du får berre frådrag for kostnader som har å gjere med den perioden av året du har brukt bilen som yrkesbil. Dersom bilen er kjøpt eller seld i løpet av året eller har slutta å vere yrkesbil, skal den utrekna saldoavskrivinga for dette året avkortast i høve til talet på dagar (365-delar) bilen er brukt i yrket.

Saldoavskrivingsgrunnlaget (det utrekna) for seinare år blir ikkje påverka av denne avkortinga, sjå døme.

Pliktige skjema ved rekneskapslikning

Du må levere «Bruk av bil 2010» (RF-1125). Dersom du krev frådrag for avskrivingar, skal du levere «Avskriving 2010» (RF-1084).

Frådrag for kostnader etter sats

Når bilen ikkje blir rekna som yrkesbil, blir det berre gjeve frådrag etter sats for yrkeskøyringa.

Det blir gjeve frådrag for yrkesbruk med kr 3,65 (kr 3,70 i Tromsø) per km. Satsen gjeld uavhengig av kor stor bilen er, og gjeld alle ordinære kostnader ved bilhaldet. Du får i tillegg frådrag for kostnader til parkering, bompengar, ferje o.l. i den grad dei er knytte til yrkeskøyring.

Bilgodtgjersle

Blir bilen rekna som yrkesbil, skal han i utgangspunktet rekneskapsliknast. Overskot/underskot blir då fastsett med utgangspunkt i dei faktiske kostnadene som er knytte til yrkeskøyringa, redusert med privat bruk.

Dersom yrkesbilen berre blir brukt til køyring i tenesta (lønt arbeid), kan du velje rekneskapslikning eller forenkla overskotsutrekning. Ved forenkla overskotsutrekning blir overskotet fastsett etter satsane i Skattedirektoratet sine takseringsreglar. Er godtgjersla høgare, blir differansen rekna som skattepliktig overskot. Eit eventuelt overskot skal førast i post 2.1.4. Ved lågare godtgjersle blir differansen rekna som underskot. Underskot skal førast i post 3.2.2 dersom du ikkje krev minstefrådrag.

Satsar for 2010:

0–9 000 km kr 3,65 per km (kr 3,70)*
over 9 000 km kr 3,00 per km (kr 3,05)*

(*) Denne satsen gjeld berre bare skattytarar som har arbeidsstad i Tromsø. I utlandet er satsen kr 3,65 per km uansett køyrelengde.

Når det blir utbetalt godtgjersle for yrkeskøyring med elbil, gjeld ein frådragssats på kr 4,00.

Satsane ovanfor aukar med kr 0,90 per km per passasjer, kr 0,60 per km for bruk av tilhengjar og kr 0,90 per km for køyring på skogs- eller anleggsveg.

Døme:

Bilen sin listepris som ny ved førstegongsregistrering i 2009	= kr 262 600
Utrekna verdiforringing i 2009 kr 262 600 x 17 %	= kr 44 642
Saldogrunnlag 2010	kr 217 958

Bilen vart kjøpt brukt og teken i bruk i yrket 31. januar 2010. Utrekna verdiforringing det året bilen vart teken i bruk i yrket må avkortast til 335/365 fordi bilen berre vart brukt i 335 av dei 365 dagane i året.

Dei utrekna samla driftskostnadene ved bilhaldet:

Utrekna verdiforringing kr 217 958 x 17 % x 335/365	= kr 34 007
Driftskostnader	kr 40 000
Sum driftskostnader og utrekna verdiforringing	kr 74 007
Reduksjonsbeløpet (det beløpet som vedkjem den private bruken) skal avgrensast til kr 74 007 x 75 %	= kr 55 505

Utan denne avgrensinga ville reduksjonsbeløpet vore kr 78 680, sjå døme under «Firmabil».

Merk deg at det ikkje skal takast omsyn til den forholdsmessige reduksjonen (335/365) ved utrekninga for året etter. Det utrekna saldogrunnlaget for neste år blir kr 217 958 – (kr 217 958 x 17 %), dvs. kr 180 905.

Til toppen

Bustad og annan fast eigedom

I post 2.8 fører du inntekt av bustad og annan fast eigedom i Noreg og i utlandet.

Fordel ved bruk av din eigen bustad- og fritidseigedom er skattefri. Skattefritaket omfattar:

sjølveigd einebustad, to- eller fleirmannsbustad, rekkjehus, leilegheit o.l.
bueining i bustadselskap
våningshus på gardsbruk
fritidsbustad

Utleigeinntekter frå slike bustader, med unntak for fleirmannsbustader, kan òg vere skattefrie. Bustader der utleigeinntektene er skattefrie, blir kalla fritakslikna bustader. Fritidsbustader der utleigeinntekter er heilt eller delvis skattefrie, blir òg omtala som fritakslikna bustader. Vilkåra for skattefrie utleigeinntekter er skildra nedanfor.

Skattefrie utleigeinntekter frå eigen bustad

Einebustad (ei familieleilegheit med eller utan eventuelle hyblar/hybelleilegheiter)

Utleigeinntekter vil vere skattefrie dersom du leiger ut heile eller ein større del av din eigen bustad for opp til kr 20 000 i året, og du elles brukar den sjølv som eigen bustad. Det er berre utleigeinntekter som du får i ein utleigeperiode der du leiger ut heile eller ein større del av bustaden som blir rekna med i høve til beløpsgrensa på kr 20 000. Utleigeinntekter frå ein utleigeperiode der inntil halvparten av bustaden blir leigd ut tel ikkje med i høve til beløpsgrensa. Dersom beløpsgrensa på kr 20 000 blir overskriden, skal bustaden rekneskapsliknast, og alle utleigeinntektene frå bustaden vil då vere skattepliktige, sjå under.

Utleigeinntektene er òg skattefrie dersom du leiger ut inntil halvparten av bustaden, og du sjølv bur i den andre halvparten. «Minst halvparten av bustaden» tyder at utleigeverdien for den delen du brukar sjølv, er lik eller høgare enn utleigeverdien for den delen du leiger ut. Slike utleigeinntekter vil likevel bli skattepliktige dersom du leiger ut heile eller ein større del av bustaden for meir enn kr 2 000, sjå ovanfor.

Med utleigeverdi meiner vi ein normal utleigeverdi for leilegheita/bustaddelen på den frie marknaden til det føremålet areala er brukte til.

Dersom utleigeinntektene er skattefrie, kan du ikkje krevje frådrag for vedlikehald, forsikring og andre kostnader knytte til bustaden. Det vert likevel gjeve frådrag for rentekostnader etter dei vanlege reglane for gjeldsrenter.

Ved meir omfattande utleige enn det som er nemnt ovanfor, er utleigeinntektene skattepliktige. Du har då krav på frådrag for kostnader til vedlikehald, forsikring o.l. som knyter seg til den utleigde delen. Dersom bustaden blei prosentlikna/fritakslikna i nokre av åra 2005–2009, skal vedlikehaldsfrådraget reduserast eller falle bort. Sjå «Endring av likningsmåte».

Døme:

Einebustad eigd hele året:

A) Eigaren har gjennom heile året brukt halvparten av bustaden (rekna etter leigeverdi) som eigen bustad og har leigd ut resten. Utleigeinntektene er skattefrie. Eigaren får ikkje frådrag for kostnader til vedlikehald, forsikring o.l. i samband med bustaden.

B) Eigaren har leigd ut ein større del av bustaden (rekna etter utleigeverdien) i tre månader for kr 20 000 og sjølv budd i bustaden gjennom heile året. Utleigeinntektene er skattefrie. Eigaren får ikkje frådrag for kostnader til vedlikehald, forsikring o.l. i samband med bustaden..

Tomannsbustad (bustad med berre to familieleilegheiter)

Reglane og døma under omtalen av einebustad ovanfor gjeld tilsvarande for den familieleilegheita du sjølv brukar.

Dersom du oppfyller vilkåra for skattefrie utleigeinntekter for den leilegheita du sjølv har brukt som eigen bustad, er òg utleigeinntektene frå den familieleilegheita du ikkje har brukt sjølv skattefrie.

Dersom leilegheitene er seksjonerte, skal kvar seksjon reknast for og handsamast som ein einebustad.

Fleirmannsbustader

Ein fleirmannsbustad er ein bustad som inneheld minst to familieleilegheiter og ei hybelleilegheit med eigen inngang og eige WC. Utleigeinntekter frå fleirmannsbustader er skattepliktige. Fordelen ved eigen bruk av slike bustader er skattefri.

Meir informasjon om skatt ved utleige av bustad finn du i brosjyren «Skatt ved utleige av bustad».

Skattepliktige utleigeinntekter

Dersom utleigeinntektene er skattepliktige, skal bustaden rekneskapsliknast (direkteliknast). Det blir berre gjeve frådrag for driftskostnader som knyter seg til den utleigde delen av bustaden. Dersom driftskostnadene ikkje er knytte til ein bestemt del av bustaden, blir det gjeve frådrag etter ei forholdsmessig fordeling. Fordelinga er basert på utleigeverdien. Overskot skal førast i post 2.8.2 og underskot i post 3.3.12. Sjå «Rekneskapslikning».

Utland

Inntekt av bustad og annan fast eigedom i utlandet skal førast i post 2.8.5. Sjå òg «Fast eigedom i utlandet».

Partseigar i bustadselskap

Dersom du har leigd ut leilegheita i eit slikt omfang at utleigeinntektene er skattepliktige, skal leilegheita rekneskapsliknast. Reglane om når utleigeinntektene er skattefrie/skattepliktige er som for andre bustader, sjå ovanfor. Utleigeinntektene og din del av inntektene til bustadselskapet fører du i «Utleige m.m. av fast eigedom 2010» (RF-1189). Der fører du òg vedlikehaldskostnader o.l. som knyter seg til den utleigde delen, og din del av kostnadene til bustadselskapet, sjå «Rekneskapslikning». Det blir ikkje gjeve frådrag for husleige/felleskostnader generelt. Avdrag på fellesgjeld og påkostingar på eigedomen er ikkje frådragsgodkjend. Sjå meir i «Utleige m.m. av fast eigedom 2010» (RF-1189). Overskot skal førast i post 2.8.2 og underskot i post 3.3.12 i sjølvmeldinga.

Sameigarar i bustadsameige

Har du leigd ut bustaden/leilegheita og utleigeinntektene er skattepliktige, skal du ikkje føre din del av sameiget sine inntekter i post 2.8.1, men i «Utleige m.m. av fast eigedom 2010» (RF-1189). Reglane om når utleigeinntektene er skattefrie/skattepliktige er som for andre bustader. Der fører du òg utleigeinntekter og vedlikehaldskostnader o.l. som knyter seg til den utleigde delen, sjå «Rekneskapslikning». Det blir ikkje gjeve frådrag for felleskostnader generelt. Avdrag på fellesgjeld og påkostingar på eigedomen er ikkje frådragsgodkjent. Sjå meir i «Utleige m.m. av fast eigedom 2010» (RF-1189). Overskot skal førast i post 2.8.2 og underskot i post 3.3.12 i sjølvmeldinga.

Tomt

Nettoinntekt ved utleige av tomt (inkludert dyrka mark) utanom næringsverksemd skal førast i post 2.8.2. «Utleige m.m. av fast eigedom 2010» (RF-1189) skal leggjast ved sjølvmeldinga.

Inntekt ved utleige av fritidseigedom som du sjølv har brukt

Dersom du eig ein fritidsbustad som du sjølv brukar, inkludert fritidsbustad i bustadselskap, blir du ikkje skattlagd for bruken av den (fritakslikna fritidsbustad). Dersom du òg leiger ut fritidsbustaden, er utleigeinntektene skattefrie opp til kr 10 000. Er utleigeinntektene høgare, blir 85 prosent av det overskytande rekna som skattepliktig nettoinntekt. Det blir ikkje gjeve særskilt frådrag for kostnader til vedlikehald, forsikring o.l. knytt til fritidseigedomen, ettersom ein går ut frå at kostnadene er omfatta av frådraget på 15 prosent og fribeløpet på kr 10 000.

Døme:

Fritidseigedom som blir brukt av eigar, og som blir leigd ut.

Utleigeinntekter: kr 15 000

Skattepliktig inntekt ved utleiga:

Brutto utleigeinntekter	kr 15 000
- fribeløp	kr 10 000
Restbeløp	kr 5 000

Nettoinntekt ved utleige: kr 5 000 x 85 % = kr 4 250 som skal førast i post 2.8.3

Dersom du ikkje brukar fritidsbustaden sjølv, men leiger han ut, er alle utleigeinntektene skattepliktige. Du har då krav på frådrag for kostnader til vedlikehald, forsikring o.l., sjå «Rekneskapslikning». «Utleige m.m. av fast eigedom 2010» (RF-1189) må fyllast ut og leggjast ved sjølvmeldinga. Overskot skal førast i post 2.8.2 og underskot i post 3.3.12.

Nær familie sin bruk

Vederlagsfri bruk av andre sin bustad og fritidsbustad er skattepliktig for brukaren. Dersom bustaden/fritidsbustaden blir brukt vederlagsfritt av ein nær slektning som dekkjer alle driftskostnadene, m.a. vedlikehald, skal brukaren ikkje skattleggjast. Eigaren blir skattlagd for formuen.

Skattepliktig gevinst ved realisasjon (sal o.l.) av bustad, tomt og annan fast eigedom

Ein eigedom blir rekna som realisert når eigedomsretten tek slutt eller blir overført til ein annan ved t.d. sal, byte, makeskifte eller fullstendig øydelegging.

Gevinst og tap ved sal o.l. av bustad

Gevinst ved sal o.l. av bustad er skattefri når du har eigd bustaden i meir enn eitt år når salet finn stad eller blir avtala, og du har brukt han som eigen bustad i minst eitt av dei to siste åra før salstidspunktet. Dersom du har oppført bustaden sjølv, gjeld eigartida frå den tida då du tok bustaden i bruk eller han ifølgje ferdigattesten var oppført. Butida blir rekna frå innflyttingsdagen og fram til det tidspunktet som kjem først av utflyttingsdagen eller dagen då bindande avtale om sal blir inngått. Utflyttingsdagen skal reknast med i butida. Vanlegvis blir berre brukstid i eiga eigartid rekna med.

Tap ved sal av bustad kan ikkje trekkjast frå dersom ein eventuell gevinst ville ha vore skattefri. Dersom krava til bu- og eigartid ikkje er oppfylte, vil gevinst ved sal av bustad vere skattepliktig og tap frådragsgodkjent.

Dersom du tidlegare har brukt bustaden som fast bustad, og du på grunn av arbeidet ditt eller av helsemessige eller liknande grunnar har vore hindra frå å bruke bustaden, blir òg den perioden du ikkje har brukt bustaden rekna som butid. Dette gjeld berre dersom du ikkje kjende til eller burde ha kjent til brukshindringa då du vart eigar av bustaden. Tilsvarande gjeld dersom du av same årsaker er hindra frå å flytte inn i bustaden. Reglane om brukshindring gjeld òg dersom bustaden blir leigd ut.

Tidsrom der du bur i ein annan bustad som du eig, blir ikkje rekna som butid ved ikkje-bruk. Dette gjeld likevel ikkje dersom den andre bustaden er ein pendlarbustad. Då kan du opparbeide deg butid både i pendlarbustaden og den faste bustaden samtidig.

Ved sal o.l. av tidlegare felles bustad etter separasjon eller skilsmisse skal den ektefellen som er flytt ut av bustaden få godskrive butida til den andre ektefellen. Dette gjeld sjølv om den ektefellen som har flytt ut er eineeigar eller deleigar, og sjølv om bustaden blir seld med tap. Tilsvarande gjeld etter samlivsbrot for tidlegare sambuarar som har eller har hatt felles barn, dersom samlivsbrotet har skjedd i 2004 eller seinare. Eventuell skattepliktig gevinst skal førast i post 3.1.12. Tap skal førast i post 3.3.6.

Dersom ein fast eigedom som i utgangspunktet kan seljast med skattefri gevinst, har større tomt enn det som er naturleg for eigedomen, kan ein del av gevinsten bli skattlagd som tomtesalsgevinst. Oppstår det eit tap ved sal av ein slik eigedom, kan ein del av tapet trekkjast frå som tap ved sal av tomt. Sjå nærare i brosjyren «Sal o.l. av fast eigedom».

Sjølv om du meiner at gevinsten er skattefri, skal du opplyse om salet i post 5.0 (Tilleggsopplysningar).

Nærare omtale av reglane og utrekning av skattepliktig gevinst/frådragsgodkjent tap finn du i brosjyren «Sal o.l. av fast eigedom».

Gevinst og tap ved sal o.l. av fritidseigedom

Gevinst ved sal o.l. av fritidseigedom er skattefri når eigaren sjølv har brukt fritidseigedomen i minst fem av dei siste åtte åra og eigd han i meir enn fem år (dette gjeld òg part i bustadselskap der bueininga blir brukt til fritidsføremål). Eigartida blir rekna frå det tidspunktet då fritidseigedomen vart kjøpt og til salet finn stad. Dersom du har oppført fritidsbustaden sjølv, blir eigartida rekna frå det tidspunktet då han vart ferdigstilt ifølgje ferdigattesten. Har du teke han i bruk tidlegare, blir eigartida rekna frå dette tidspunktet. Berre brukstid i eiga eigartid blir rekna med.

Tap kan ikkje trekkjast frå dersom ein eventuell gevinst ville ha vore skattefri.

Nærare omtale av reglane og utrekning av skattepliktig gevinst/frådragsgodkjent tap finn du i brosjyren «Sal o.l. av fast eigedom».

Sal o.l. av ubygd tomt

Gevinst/tap ved sal o.l. av ubygd tomt er skattepliktig/frådragsgodkjent uansett kor lenge du har eigd tomta. Om utbygd tomt, sjå ovanfor under «Gevinst og tap ved sal o.l. av bustad».

Sal av gardsbruk/skogbruk

Gevinst/tap ved sal av gardsbruk/skogbruk er som hovudregel skattepliktig/frådragsgodkjent. Det er likevel heil eller delvis skattefridom dersom følgjande fire vilkår er oppfylte:

bruket framstår som eit «vanleg gardsbruk»
seljar har eigd bruket i minst 6 år (minst 10 år gjev full skattefridom)
kjøpar må ha arverett etter seljar etter arvelova kapittel 1 eller 2
vederlaget må ikkje vere meir enn 75 prosent av pårekna salsverdi

Du kan få nærare opplysningar på skattekontoret.

Gevinst og tap ved sal o.l. av fast eigedom i utlandet

Skattepliktig gevinst ved sal o.l. av fast eigedom i utlandet skal førast i post 3.1.11. Frådragsgodkjent tap skal førast i post 3.3.6.

Formue

Bustad- og fritidseigedomar

Likningsverdien for bustad i Noreg skal førast i post 4.3.2. Likningsverdien for fritidseigedom i Noreg skal førast i post 4.3.3. Likningsverdien for utanlandsk bustad/fritidseigedom skal førast i post 4.6.1.

Frå og med 2010 gjeld nye reglar for verdsetjing av bustadeigedomar, sjå post 4.3.2. Desse verdsetjingsreglane gjeld ikkje for fritidseigedomar. Om verdsetjing av fritidseigedom, sjå post 4.3.3.

Heilårsbustader som blir brukte til fritidsføremål skal i utgangspunktet formuesskattleggjast som bustadeigedom. Kva du faktisk brukar eigedomen til, avgjer ikkje om det er ein bustad eller fritidsbustad ved formueslikninga. Dersom karakteren/særdraga til eigedomen gjer at den framstår som ein heilårsbustad, skal den normalt formuesliknast etter reglane for bustadeigedomar. Skatteetaten legg matrikkelen (det offisielle eigedomsregisteret) til grunn for denne vurderinga.

Likningsverdien for primærbustad- og fritidseigedomar skal setjast ned etter krav frå skattytar når likningsverdien overstig 30 prosent av den dokumenterte marknadsverdien. For sekundærbustader gjeld ei maksimalgrense på 60 prosent. Om skiljet mellom primær- og sekundærbustad, sjå post 4.3.2.

Du kan dokumentere marknadsverdien ved å leggje fram ein takst som er gjeven av ein kvalifisert takstmann, eller ei verdivurdering frå ein eigedomsmeklar som har kjennskap til distriktet. Takstmannen sitt honorar må du dekkje sjølv, og kostnaden kan i utgangspunktet ikkje trekkjast frå ved likninga. Om unntak for rekneskapslikna bustader, sjå «Rekneskapslikning» nedanfor. Det må gå fram av taksten/verdivurderinga at eigedomen har vore synfaren innvendig og utvendig. Likningsstyresmaktene kan sjå bort frå ein takst eller ei verdivurdering dersom den er gjeven av ein person med utilstrekkelege kvalifikasjonar, dersom takstarbeidet ikkje har vore grundig nok, eller om takstresultatet tykkjest å vere klart uriktig.

Marknadsverdien kan òg dokumenterast gjennom «observerbar marknadsverdi». Med «observerbar marknadsverdi» meiner ein den salsverdien eigedomen eller ein heilt lik eigedom i same område vart seld for. Salsverdien kan likevel ikkje utan vidare brukast dersom eigedomen er seld til nokon i seljaren eller ektefellen/sambuaren sin nære familie, eller dersom seljar og kjøpar på annan måte har eit interessefellesskap. I slike tilfelle må du sannsynleggjere at salet ikkje har skjedd til underpris, t.d. ved å leggje fram ein takst.

Taksten må vere gjeven eller salet må ha skjedd etter at likninga for 2009 vart lagd ut. Krav om nedsetjing må rettast til skattekontoret innan klagefristen for likninga for 2010. Dersom du kan syne at vilkåra for å få nedsett likningsverdien allereie er oppfylte, kan du krevje nedsetjing når du leverer inn sjølvmeldinga.

Eksempel:

Vedlikehaldsfrådragetblir rekna ut slik:

År med prosentlikning/fritakslikning i løpet dei siste fem inntektsåra:	Frådrag for vedlikehaldskostnader som knyter seg til utleigd del blir gjeve med:
0 år	Fullt frådrag
1 år	kr 10 000 + 90 % av det som overstig kr 10 000
2 år	kr 10 000 + 80 % av det som overstig kr 10 000
3 år	kr 10 000 + 70 % av det som overstig kr 10 000
4 år	kr 10 000 + 60 % av det som overstig kr 10 000
5 år	kr 10 000 + 50 % av det som overstig kr 10 000

Rekneskapslikning

Det blir ikkje gjeve frådrag for driftskostnader, inkludert t.d. kostnader til forsikring av eigedomen, festeavgift, eigedomsskatt, kommunale avgifter og vedlikehald, når ein bustad- eller fritidseigedom blir fritakslikna.

Eigedom som ikkje skal fritaksliknast, blir rekneskapslikna. Blir bustaden rekneskapslikna (leigeinntektene er skattepliktige), blir det berre gjeve frådrag for vedlikehaldskostnader o.l. som knyter seg til den utleigde delen av bustaden. Kostnader som knyter seg til den delen av bustaden som eigaren brukar sjølv, er ikkje frådragsgodkjende. Dette kjem av at fordelen ved bruk av eigen bustad er skattefri. Kan vedlikehaldskostnadene o.l. ikkje knytast til ein bestemt del av bustaden, må kostnadene fordelast forholdsmessig på grunnlag av utleigeverdien av eigen bustaddel og utleigd del. Dette er til dømes aktuelt der det blir gjort eit ytre vedlikehald av bustaden, t.d. når heile huset blir måla. Det same gjeld driftskostnader som gjeld heile eigedomen, som t.d. kommunale avgifter, eigedomsskatt, oppmålingskostnader i samband med formuesverdsetjing, kostnader til takstmann o.l. ved krav om nedsetjing av likningsverdien, forsikring o.l.

Dersom ein eigedom skal rekneskapsliknast, må du fylle ut og levere «Utleige m.m. av fast eigedom 2010» (RF-1189).

Vedlikehaldskostnader er kostnader i samband med arbeid som blir utført for å setje eigedomen tilbake i den stand den tidlegare har vore i.

Arbeid som fører til ei betring av standarden på eigedomen, blir rekna som påkostingar. Bygningsmessige endringar blir òg rekna som påkostingar, sjølv om arbeidet ikkje fører til betring av standarden eller verdiauke. Påkostingar kjem ikkje direkte til frådrag, men skal leggjast til kostprisen på eigedomen. Dette vil redusere ein eventuell skattepliktig gevinst, eller auke eit eventuelt frådragsgodkjent tap dersom eigedomen seinare blir seld.

Når ein skal avgjere om arbeidet skal reknast som vedlikehald eller påkosting, skal det takast omsyn til utviklinga med tanke på materialbruk, byggjemåtar o.l. i tida som er gått sidan eigedomen var ny. Utskifting av eldre delar med nye som etter dagens nivå held same standard som dei eldre (låg, middels eller høg standard) blir rekna som vedlikehald.

Forbetringar som erstattar vedlikehald, er frådragsgodkjende for den delen av kostnaden som gjeld naudsynt vedlikehald. Til dømes vil utskifting av vedomn med ein parafinbrennar med tank vanlegvis blir rekna som ei forbetring. I eit slikt tilfelle kan det gjevast frådrag for vedlikehald dersom det likevel hadde vore naudsynt å skifte ut eller reparere vedomnen. Frådraget er avgrensa til det beløpet vedlikehaldet ville ha kosta. Det same gjeld når det blir brukt betre eller dyrare materiale enn dei opphavlege, t.d. dersom det blir lagt glasert takstein i staden for ordinær teglstein.

Arbeid som berre består av endringar, er ikkje vedlikehald. Til dømes vil riving eller flytting av ein vegg for å få eit større rom, eller flytting av eit bad, ikkje- bli rekna som vedlikehald. Det same gjeld arbeid som blir gjort for å gjere om ei tidlegare endring, t.d. om ein flyttar ein vegg tilbake til den opphavlege staden.

Endring av likningsmåte

Ved endring av likningsmåte gjeld det spesielle reglar om avgrensing av frådrag for vedlikehaldskostnader. Frådrag for andre driftskostnader, t.d. kommunale avgifter, blir gjeve fullt ut frå og med det året rekneskapslikninga startar.

Når same eigar er blitt fritakslikna for eigedomen i det førre inntektsåret, og utleige av eigedomen varer under halve inntektsåret (opp til 182 dagar), blir det ikkje gjeve frådrag for vedlikehaldskostnader i det første året med regneskapslikning. All utleige i inntektsåret blir rekna som utleige uavhengig av omfanget, inklusive utleige i tidsrom i løpet av året der eigaren sjølv har budd i minst halvparten av bustaden. Dersom utleigeperioden varer lenger, skal vedlikehaldskostnader ut over kr 10 000 som knyter seg til den utleigde delen reduserast med 10 prosent for kvart år eigaren er blitt fritakslikna i løpet av dei siste fem inntektsåra.

Annan fast eigedom

Næringseigedom – formue

Frå og med inntektsåret 2010 er det fastsett nye reglar for formuesverdsetjing av ikkje utleigd næringseigedom. Frå og med inntektsåret 2009 blei det gjeve nye reglar for utleigd næringseigedom.

Reglane inneber at det skal reknast ut likningsverdi på eigedomane kvart inntektsår. Utrekningane gjer ein på skjemaet «Formue av næringseigedom 2010» (RF-1098).

Som næringseigedom reknar ein mellom anna kontor, lager, butikk, verkstad, fabrikk og tomter. Fritidseigedom som blir utleigd i eigaren si verksemd blir òg rekna som næringseigedom.

Reglane om utleigd næringseigedom gjeld òg for slike eigedomar i utlandet. Reglane om ikkje-utleigd næringseigedom gjeld likevel ikkje for ikkje utleigd næringseigedom i utlandet. Om verdsetjing av ikkje utleigd næringseigedom i utlandet, sjå takseringsreglane § 2-1-1.

Følgjande eigedomar blir likevel ikkje rekna som næringseigedom:

jord- og skogbrukseigedom
kraftanlegg

Utleigd næringseigedom

Likningsverdien av utleigd næringseigedom skal fastsetjast med utgangspunkt i eigaren sine faktiske utleigeinntekter. Dette gjeld både for eigedomar i Noreg og eigedomar i utlandet. Likningsverdien reknar du ut i «Formue av næringseigedom 2010» (RF-1098). Sjå nærare informasjon i rettleiinga RF-1099.

Ikkje-utleigd norsk næringseigedom

Frå og med inntektsåret 2010 skal likningsverdien av ikkje utleigd norsk næringseigedom fastsetjast etter ein sjablongmetode. Likningsverdien reknar ein ut i skjemaet «Formue av næringseigedom 2010» (RF-1098) og overfører den til sjølvmeldinga. Sjå nærare opplysningar i rettleiinga RF-1099.

Maksimalgrense (tryggingsventil)

Likningsverdien for næringseigedom skal setjast ned etter krav frå skattytaren dersom den overstig 60 prosent av den dokumenterte marknadsverdien av eigedomen. For å få nedsetjing må skattytaren leggje ved tilstrekkeleg dokumentasjon på marknadsverdien på eigedomen. Marknadsverdien kan t.d. dokumenterast med takst eller verdivurdering. Denne regelen gjeld både for eigedomar i Noreg og eigedomar i utlandet.

Til toppen

Ektefellar, registrerte partnarar og meldepliktige sambuarar

Ektefellar

Ektefellar er to personar som er gifte med kvarandre etter ekteskapslova. Ekteskap som er inngått i utlandet og godkjent i Noreg er likestilt med slikt ekteskap.

Registrerte partnarar

Registrerte partnarar er to personar som har inngått partnarskap i samsvar med partnarskapslova. Når skattelova brukar omgrepet ektefellar, gjeld dette òg registrerte partnarar.

Meldepliktige sambuarar

Sambuarar er to personar av same eller forskjellig kjønn som bur saman, og som ikkje er gifte/registrerte partnarar. Her blir berre meldepliktige sambuarar handsama. Andre sambuarar (ikkje meldepliktige), sjå «Sambuarar».

Følgjande sambuarar med meldeplikt til NAV fell inn under omgrepet «meldepliktige sambuarar» i skatterettsleg forstand:

tidlegare ektefellar/registrerte partnarar som har blitt sambuarar, og der minst ein av dei har rett til pensjon frå folketrygda eller avtalefesta pensjon med statstilskot (AFP)
sambuarar som har eller har hatt felles barn, og der minst ein av sambuarane har rett til pensjon frå folketrygda eller avtalefesta pensjon med statstilskot (AFP)

Dersom begge sambuarane blei innvilga pensjon frå folketrygda som einslege før 1. januar 1994, og sambuarskapet blei etablert før denne datoen, blir dei likevel ikkje rekna som meldepliktige sambuarar.

All omtale av skattereglar for ektefellar i denne rettleiinga gjeld òg for meldepliktige sambuarar, med mindre noko anna er nemnt særskilt.

Sjølvmeldingsplikt

Ektefellar skal levere kvar si sjølvmelding. Attlevande ektefelle som sit i uskifta bu, pliktar å levere eiga sjølvmelding for den avlidne si inntekt i dødsåret.

Likning under eitt

Gifte før 1. november 2009

Ektefellar som har gifta seg 31. oktober 2009 eller tidlegare, skal liknast under eitt. Formuen blir då alltid likna felles i skatteklasse 2. Inntekta (nettoinntekta og personinntekta) blir anten likna felles i skatteklasse 2 eller særskilt i skatteklasse 1.

Ved felles likning i skatteklasse 2 blir skatten fordelt mellom ektefellane i høve til den formuen/inntekta kvar av dei har.

Trygdeavgifta skal reknas ut av den einskilde si personinntekt uavhengig av om ektefellane blir likna felles eller særskilt.

Felles likning av inntekt

Det blir rekna 28 prosent kommune-, fylkeskommune- og fellesskatt av den samla nettoinntekta til ektefellane etter at ho er redusert med eit personfrådrag på kr 84 420.

I Finnmark og Nord-Troms blir det rekna 24,5 % prosent kommune-, fylkeskommune- og fellesskatt av den samla nettoinntekta til ektefellane etter at ho er redusert med eit personfrådrag på kr 84 420 og eit særskilt inntektsfrådrag på kr 30 000.

Ved utrekning av toppskatt på den samla personinntekta til ektefellane blir det gjeve eit frådrag i personinntekta på kr 456 400.

Frådraga skal ikkje førast i sjølvmeldinga.

Særskild likning av inntekt

Det blir rekna 28 prosent kommune-, fylkeskommune- og fellesskatt av kvar ektefelle si nettoinntekt etter at ho er redusert med eit personfrådrag på kr 42 210.

I Finnmark og Nord-Troms blir det rekna 24,5 % prosent kommune-, fylkeskommune- og fellesskatt av nettoinntekta til kvar av ektefellane etter at ho er redusert med eit personfrådrag på kr 42 210 og eit særskilt inntektsfrådrag på kr 15 000.

Ved utrekning av toppskatt blir det gjeve eit frådrag i personinntekta til kvar ektefelle på kr 456 400.

Frådraga skal ikkje førast i sjølvmeldinga.

Kva for ein likningsmåte er gunstigast?

Dersom kvar av ektefellane har ei nettoinntekt på kr 42 210 eller meir, er særskild likning gunstigast eller like gunstig som felles likning. I slike tilfelle skal det gjennomførast særskild likning.

Dersom begge ektefellane har personinntekt som til saman ikkje er høgare enn kr 456 400, og ein av ektefellane har ei nettoinntekt på mindre enn kr 42 210, er felles likning alltid den gunstigaste likningsmåten.

Er den samla personinntekta til ektefellane høgare enn kr 456 400, og ein av dei har ei nettoinntekt på under kr 42 210, vil ektefellane få lågare toppskatt av personinntekta ved særskild likning enn ved felles likning, men høgare kommune-, fylkeskommune- og fellesskatt av nettoinntekta. Kva for ein likningsmåte som er gunstigast i eit slikt tilfelle, avheng av kor høg personinntekta er, og kor låg nettoinntekta er. I slike tilfelle vel likningsstyresmaktene den likningsmåten som er gunstigast for ektefellane sett under eitt.

Dersom felles likning er gunstigast, kan ektefellane likevel krevje at inntektene blir likna særskilt.

Ektefellar som har kapitalinntekter/kapitalkostnader, kan fritt velje kva for ei sjølvmelding dei vil føre desse i (sjå nedanfor). Dersom det er mogleg for ektefellane å fordele/føre over desse mellom seg slik at ingen av dei får ei nettoinntekt på mindre enn kr 42 210 (kr 57 210 i Finnmark og Nord-Troms), kan dette vere fordelaktig for ektefellane sett under eitt, sjå døme. Sjølv om det ikkje er mogleg å få den lågaste inntekta opp på dette nivået, kan ektefellane likevel vere tente med å få den lågaste inntekta så høg som mogleg. Dette for å få brukt størst mogleg del av personfrådraget når særskild likning er den gunstigaste likningsmåten.

Skatteinnsparinga utgjer kr 28 for kvar kr 100 som den lågaste nettoinntekta aukar med, inntil den utgjer kr 42 210 (personfrådraget i skatteklasse 1).

I Finnmark og Nord-Troms utgjer skatteinnsparinga kr 24,50 for kvar kr 100 som den lågaste nettoinntekta aukar med, inntil nettoinntekta utgjer kr 57 210 (personfrådraget i skatteklasse 1 (kr 42 210) og særskilt inntektsfrådrag (kr 15 000)).

Fordeling av inntekter og kostnader mellom ektefellar

Arbeidsinntekt, pensjon, trygdeytingar osv. skal førast i sjølvmeldinga til den av ektefellane som har utført arbeidet, eller som har rett på pensjonen o.l. Kostnader som knyter seg til dei nemnde inntektene, skal òg førast i sjølvmeldinga til den ektefellen som har utført arbeidet eller som har rett til pensjonen o.a.

For at ei overføring av renteinntekter/gjeldsrenter osv. mellom ektefellar skal føre til lågare skatt, må den samla personinntekta til ektefellane vere på meir enn kr 456 400, og ein av dei må ha ei lågare nettoinntekt enn kr 42 210 (kr 57 210) før overføringa.

Ektefellar kan velje i kva for ei sjølvmelding dei vil føre renteinntekter, aksjeutbytte, gevinst ved sal av eigedom og andre kapitalinntekter. Det same gjeld særfrådrag for store sjukdomsutgifter og kapitalkostnader som til dømes gjeldsrenter og tap ved sal av aksjar. Dersom ektefellane ikkje er samde, skal inntekter og kapitalkostnader førast i sjølvmeldinga til den som har tent opp inntekta eller har hatt betalingsforpliktinga. Underskot frå tidlegare år (post 3.3.11) skal førast i sjølvmeldinga til den som har slikt underskot.

Dersom ektefellane bur varig kvar for seg, eller har gifta seg etter 31. oktober 2009, sjå «Likning kvar for seg» nedanfor.

Skattemessig busett i Noreg berre ein del av året

Dei beløpa/utregningane som er nemnde ovanfor gjeld ikkje skattytarar som berre har vore skattemessig busette i Noreg ein del av året.

Attlevande ektefelle i uskifte

I dødsåret blir den attlevande ektefellen som sit i uskifte likna for si eiga og den avdøde si inntekt. Inntektene blir likna felles i skatteklasse 2 eller særskilt i skatteklasse 1, avhengig av kva som gjev lågast samla skatt. Den attlevande ektefellen blir likna for heile formuen ved årets slutt under eitt (med dobbelt formuesfrådrag).

For etterfølgjande år blir den attlevande ektefellen likna som einsleg skattytar for all inntekt og formue i uskiftebuet.

Likning kvar for seg

Gift etter 31. oktober 2009

Ektefellar som gifta seg etter 31. oktober 2009 skal vanlegvis liknast kvar for seg. Den ektefellen som har lågast inntekt (post 3.6), kan likevel krevje å bli likna under eitt med den andre ektefellen dersom dei har stifta felles heim før utgangen av inntektsåret. Kravet skal setjast fram i post 5.0 (Tilleggsopplysningar) i sjølvmeldinga. Ektefellar som blir likna kvar for seg, skal liknast som to sjølvstendige skattytarar for eigen formue og eiga inntekt og med personfrådrag som er fastsette etter forholda til kvar einskild. Som regel skal kvar av dei liknast i skatteklasse 1. Dersom du var einsleg forsørgjar då de gifte dykk, skal du liknast i skatteklasse 2 dersom vilkåra for dette er til stades. Sjå «Foreldre og barn».

Ektefellar som bur kvar for seg

Ektefellar som bur varig kvar for seg, t.d. fordi den eine av ektefellane bur på institusjon, skal liknast kvar for seg.

Likning kvar for seg skal òg gjennomførast når ektefellane er busette i forskjellige kommunar og ikkje har felles bustad, t.d. på grunn av arbeidet sitt.

Separert/skilt

Ektefellar som var separerte/skilde eller hadde flytt frå kvarandre ved utgangen av 2010, skal liknast kvar for seg. Inntekt av næringsverksemd, lønn, pensjon og liknande skal skattleggjast hos den av ektefellane som har tent opp inntekta. Frådragspostar som knyter seg til bestemte inntekter, skal førast til frådrag hos den ektefellen som blir skattlagd for den aktuelle inntekta. Dette gjeld t.d. minstefrådrag, fagforeiningskontingent og kostnader til arbeidsreise mellom heim og fast arbeidsstad.

Gjeldsrenter og andre kostnader som ikkje er knytte til bestemte inntekter, skal i utgangspunktet førast til frådrag hos den som har dekt kostnaden.

Gjeldsrenter som er komne på i separasjonsåret skal førast til frådrag hos den som er ansvarleg for gjelda dersom ektefellane ikkje er samde om ei anna fordeling. Dersom begge ektefellane er ansvarlege for gjelda, skal gjeldsrentene fordelast likt så sant det ikkje ligg føre opplysningar om at ektefellane heftar ulikt for gjelda. Den valde fordelinga av felles formue/avkastning og gjeld/renter i sjølvmeldinga for separasjonsåret er ikkje juridisk bindande for det endelege oppgjeret mellom ektefellane. Dersom skifteoppgjeret ikkje er gjennomført og ektefellane er usamde om fordelinga av fellesformue/avkastning og gjeld/renter, skal eigaren av eigedelen formuesskattleggjast for særeige, sjølv om den andre ektefellen blir tilkjend bruksretten til eigedelen, t.d. bustaden. Eigedelar som er felleseige, skal formuesskattleggjast med ein halvpart på kvar. Avkastninga skal skattleggjast hos den av ektefellane som er eigar av eigedelen. Gjeld skal fordelast til frådrag med ein halvpart på kvar, med mindre ei anna fordeling blir godtgjord. Gjeldsrenter skal fordelast på same måten som gjelda.

Ektefelle som hadde eitt eller fleire av barna til ektefellane buande hos seg ved utgangen av 2010 (registrert busett hos seg i folkeregisteret), vil bli rekna som einsleg forsørgjar for 2010 når dei andre vilkåra for dette er til stades.

Sjå «Foreldre og barn».

Ektefelle som det meste av separasjonsåret forsørgde den andre, kan krevje å bli likna i skatteklasse 2 i staden for å få frådrag for eventuelt betalt underhaldsbidrag til ektefellen. Krav om skatteklasse 2 skal setjast fram i post 5.0 (Tilleggsopplysningar) i sjølvmeldinga.

Døme:

Døme (utanom Finnmark og Nord-Troms):

Ektefellane har motteke følgjande førehandsutfylte sjølvmeldingar:

Ektefelle A:

Lønn (personinntekt)	kr 441 000
Minstefrådrag	- kr 72 800
Renteinntekter	kr 150 350
Nettoinntekt	kr 518 550

Ektefelle B:

Lønn (personinntekt)	kr 100 000
Minstefrådrag	- kr 36 000
Gjeldsrenter	- kr 57 000
Nettoinntekt	kr 7 000

Dersom ektefelle A i sjølvmeldinga overfører t.d. kr 35 210 av renteinntektene til B, vil B få ei nettoinntekt på kr 42 210 og A ei nettoinntekt på kr 483 340. Ved ei slik overføring vil ektefellane få utnytta kvart sitt personfrådrag (kr 42 210) fullt ut. Dei vil då få kr 9 858 lågare samla skatt enn dei ville ha fått utan ei slik overføring (kr 35 310 x 28 %). Dei oppnår den same skattereduksjonen dersom B i staden overfører kr 35 210 av gjeldsrentene sine til A.

Til toppen

Fast eigedom i utlandet

Formue i, inntekt av og gevinst ved sal av fast eigedom i utlandet er i utgangspunktet skattepliktig i Noreg. Dette gjeld òg for partar i ferieanlegg («time-share») i utlandet og partar i utanlandske «time-share»-selskap når desse blir rekna som fast eigedom.

Når formue i, inntekt av og gevinst ved sal av fast eigedom i utlandet ikkje er skattepliktig i Noreg, må du likevel gjere greie for inntekta o.l. i sjølvmeldinga eller i eit eige vedlegg.

Inntekt av fast eigedom i utlandet

Inntekt av fast eigedom i utlandet er i utgangspunktet skattepliktig i Noreg. Når den faste eigedomen ligg i eit land som Noreg har ein skatteavtale med, og som brukar fordelingsmetoden for å unngå dobbeltskattlegging, skal inntekta av den faste eigedomen ikkje skattleggjast i Noreg.

Når inntekt av fast eigedom i utlandet er skattepliktig i Noreg, skal inntekta fastsetjast etter norske reglar. Eigen bruk av bustad/fritidsbustad i utlandet er skattefri på same måten som når bustaden/fritidsbustaden ligg i Noreg. Sjå «Bustad og annan fast eigedom».

Skattepliktige leigeinntekter av fast eigedom i utlandet skal førast i post 2.8.5. Du må fylle ut og levere «Utleige m.m. av fast eigedom 2010» (RF-1189).

Det kan krevjast frådrag i norsk skatt for utanlandsk skatt som blir rekna som ein formues- eller inntektsskatt. Dersom du krev slikt frådrag, må betalinga av den utanlandske skatten dokumenterast. Du må òg levere skjemaet «Frådrag for skatt betalt i utlandet av person – kreditfrådrag» -(RF-1147), sjå rettleiinga RF-1148.

Det kan ikkje krevjast frådrag i norsk skatt for utanlandsk eigedomsskatt. Når inntekta av den faste eigedomen i utlandet er skattepliktig i Noreg, kan det krevjast frådrag i inntekta for eigedomsskatt som er betalt i utlandet. Når bruken av den faste eigedomen i utlandet er skattefri i Noreg, kan det ikkje krevjast frådrag for utanlandsk eigedomsskatt eller annan skatt som er betalt i utlandet. Om slik bruk, sjå «Bustad og annan fast eigedom».

Gevinst/tap ved sal av fast eigedom i utlandet

Gevinst ved sal eller annan realisasjon av fast eigedom i utlandet er i utgangspunktet skattepliktig i Noreg. Tap ved sal av fast eigedom i utlandet er i utgangspunktet frådragsgodkjent. Sjå «Bustad og annan fast eigedom».

Når den faste eigedomen ligg i eit land som Noreg har ein skatteavtale med, og som brukar fordelingsmetoden for å unngå dobbeltskattlegging, skal gevinsten ikkje skattleggjast i Noreg. Du har då heller ikkje frådragsrett for tap. Du finn ei oversikt over kva for land dette gjeld til høgre.

Skattepliktig gevinst ved sal eller annan realisasjon av fast eigedom i utlandet skal førast i post 3.1.11.

Dersom du krev frådrag i norsk skatt for skatt betalt i utlandet på gevinsten, må betalinga dokumenterast. Du må òg levere skjemaet «Frådrag for skatt betalt i utlandet av person – kreditfrådrag» (RF-1147), sjå rettleiinga RF-1148.

Tap ved sal eller annan realisasjon av fast eigedom i utlandet som er frådragsgodkjent i Noreg, skal førast i post 3.3.6. Du må gje opplysningar om eigedomen og om korleis du har rekna ut tapet. Skattekontoret kan krevje dokumentasjon.

Formue i fast eigedom i utlandet

Formue i fast eigedom er i utgangspunktet skattepliktig i Noreg. Når den faste eigedomen ligg i eit land som Noreg har ein skatteavtale med, og som brukar fordelingsmetoden for å unngå dobbeltskattlegging, skal formue i den faste eigedomen ikkje skattleggjast i Noreg. Du finn ei oversikt over kva for land dette gjeld til høgre.

Formue i fast eigedom i utlandet som er skattepliktig i Noreg, skal førast i post 4.6.1. Gje òg opp kva for land eigedomen ligg i. Om verdsetjing, sjå postane 4.3.3 og 4.3.5. Dei nye reglane om verdsetjing av bustadeigedom som er skildra i post 4.3.2 gjeld ikkje for bustader i utlandet.

Dersom det ikkje er fastsett nokon norsk likningsverdi tidlegare, vil skattekontoret fylle ut denne posten. Skattekontoret treng opplysningar om kva slags eigedom det er (fritidseigedom, tomt osv.), kva land han ligg i, når han vart kjøpt (dato), kjøpesum og salsverdi, dersom dette ligg føre. Fast eigedom skal verdsetjast til likningsverdi etter norske reglar. Den eigedomsverdien som er fastsett av utanlandske skattestyresmakter, skal ikkje leggjast til grunn.

Har du gjeve opplysningar om eigedomen i sjølvmeldinga for 2009, skal likningsverdien vere førehandsutfylt i sjølvmeldinga.

Formue i fast eigedom som ikkje er skattepliktig i Noreg, skal ikkje førast i post 4.6.1, men du må likevel gje opplysningar om eigedomen. Opplysningane vil ha innverknad på fordelinga av gjeld og gjeldsrenter mellom Noreg og utlandet.

Dersom eigedomen er ein utleigd næringseigedom, skal du fylle ut skjemaet «Formue av næringseigedom 2010» (RF-1098), sjå post 4.3.5.

Dersom eigedomen ligg i eit av dei landa som er nemnde nedanfor, skal formue og inntekt ikkje skattleggjast i Noreg. Det vil ikkje bli gjeve fullt frådrag for gjeld og gjeldsrenter.

Barbados
Belgia
Benin
Bosnia-Hercegovina
Brasil
Bulgaria
Filippinane
Indonesia
Israel
Italia
Kenya
Kina
Kroatia
Malta
Marokko
Dei nederlandske Antillane
Portugal
Serbia
Slovenia
Sri Lanka
Tunisia
Tyrkia
Tyskland
USA
Zimbabwe

Dersom eigedomen ligg i eit av dei landa som er nemnde nedanfor, skal inntekt ikkje skattleggjast i Noreg. Det vil ikkje bli gjeve fullt frådrag for gjeldsrenter.

Egypt
Elfenbeinskysten
Jamaica
Malaysia
Pakistan
Sør-Korea
Trinidad og Tobago
Zambia

Dersom eigedomen ligg i Mexico skal formuen ikkje skattleggjast i Noreg. Det vil ikkje bli gjeve fullt frådrag for gjeld.

Frådrag for gjeld og gjeldsrenter

Dersom du har lån i utlandet, må du dokumentere kva du har betalt i gjeldsrenter. Renter av gjeld til utanlandske fordringshavarar er berre frådragsgodkjende dersom rentekostnaden blir dokumentert. Skattekontoret kan gje nærare opplysningar om kva for dokumentasjon som trengst.

Du får ikkje fullt frådrag for gjeldsrenter når formue/inntekt av den faste eigedomen i utlandet er unnateken frå skattlegging i Noreg etter ein skatteavtale.

Samla gjeld og gjeldsrenter i Noreg og utlandet skal fordelast etter ein fordelingsnøkkel basert på forholdet mellom verdien av fast eigedom som ikkje vert skattlagd i Noreg, og verdien av skattytaren sine samla eigedelar. Gjeld og gjeldsrenter som ved fordelinga er tilordna fast eigedom i utlandet, er ikkje frådragsgodkjende i Noreg. Det skal brukast same fordelingsnøkkel for gjeld og gjeldsrenter. For ektefellar skal gjelda og gjeldsrentene til begge takast med i fordelinga. Det er verdiane per 31. desember i inntektsåret som skal leggjast til grunn. Dette inneber at frådraget for gjeld/gjeldsrenter berre skal avgrensast når skattytaren eig fast eigedom i utlandet ved årsskiftet.

Gjeld og gjeldsrenter skal fordelast sjølv om den faste eigedomen i utlandet ikkje blir skattlagd.

Verdien av fast eigedom i utlandet og dei andre samla skattepliktige eigedelane til skattytaren skal fastsetjast til norsk likningsverdi (skattemessig formuesverdi). Om verdsetjinga, sjå over. Formue i Noreg er skattepliktig formue etter frådrag for fribeløp i kontantar, innbu og annan lausøyre.

Skattekontoret fastset verdien av fast eigedom i utlandet og fordeler gjeld og gjeldsrenter på bakgrunn av opplysningane i sjølvmeldinga. Reglane om gjelds- og gjeldsrentefordeling gjeld òg i dei tilfella der partar i ferieanlegg («time-share») i utlandet og utanlandske «time-share»-selskap blir rekna som fast eigedom som ikkje blir skattlagd i Noreg.

Til toppen

Festetomter til bustad- og fritidshus

Festerettar i tomt til bustad- og fritidshus blir alltid rekna som tidsuavgrensa (stetsevarige). Det er eigne skattereglar for slike festetilhøve.

Festetomter til fritidshus

Som festar skal du formuesskattleggjast som om du var eigar av tomta. Verdien av tomta skal difor gå inn som ein del av likningsverdien knytt til bygningen/bygningane. Formuesverdien av eigedomen (inkludert tomta) skal førast i post 4.3.3. Dersom du tidlegare ikkje sjølv har lagt verdien av tomta til likningsverdien av bygningen, vil tillegget for verdien av tomta ikkje vere innteke i den førehandsutfylte likningsverdien for 2010. Du må i så fall auke det førehandsutfylte beløpet i post 4.3.3.

Tillegget for tomta vart i 2008 sjablongmessig sett til 10 gonger den årlege festeavgifta for 2008. For 2010 skal likningsverdien setjast til 12 gonger den årlege festeavgifta for 2008.

Du har krav på gjeldsfrådrag på grunn av plikta til å betale festeavgift (kapitalisert festeavgift). For 2010 utgjer gjeldsfrådraget 10 gonger den årlege festeavgifta. Dersom festeavgifta er endra i løpet av året, brukar du den som gjeld ved utgangen av året. Gjeldsfrådraget skal du føre i post 4.8.1.

Bustadsameigarar

For bustadsameigarar med fritidsbustad i bygning(ar) på festa grunn skal gjeldsfrådraget vere førehandsutfylt dersom bustadsameiget har sendt likningsoppgåver til likningsstyresmaktene. Sjå post 4.8.1. Den enkelte sameigar må sjølv auke likningsverdien i post 4.3.3. etter retningslinjene ovanfor. Opplysningar om din part av festeavgifta for 2008 får du frå bustadsameiget.

Partshavarar i burettslag

For partshavarar i bustadselskap med fritidsbustad i bygning(ar) på festa grunn skal gjeldsfrådraget og likningsverdien vere førehandsutfylt dersom bustadsameiget har sendt likningsoppgåver til likningsstyresmaktene. Sjå oppgåva frå selskapet og post 4.3.3 og 4.8.1.

Nedsetjing av likningsverdi

Dersom auken fører til at likningsverdien på eigedomen vesentleg overstig takstnivået for eigedomar som den kan samanliknast med elles i kommunen, eller 30 prosent av marknadsverdien, kan festaren krevje at den blir sett ned. Sjå meir om dette i «Bustad og annan fast eigedom».

Festetomter til bolighus

Verdien av tomta inngår som ein del av formuesverdien av bustadeigedomen. Om formuesskattlegging av bustaden, sjå post 4.3.2.

Du har krav på gjeldsfrådrag på grunn av plikta til å betale festeavgift (kapitalisert festeavgift). For 2010 utgjer gjeldsfrådraget 10 gonger den årlege festeavgifta. Dersom festeavgifta er endra i løpet av året, brukar du den festeavgifta som gjeld ved utgangen av året. Gjeldsfrådraget skal du føre i post 4.8.1.

Bustadsameigarar

For bustadsameigarar med bygning(ar) på festa grunn skal gjeldsfrådraget vere førehandsutfylt dersom bustadsameiget har sendt likningsoppgåver til likningsstyresmaktene. Sjå post 4.8.1.

Partshavarar i burettslag eller bustadaksjeselskap

For partshavarar i bustadselskap med bygning(ar) på festa grunn skal gjeldsfrådraget vere førehandsutfylt dersom bustadselskapet har sendt oppgåver til likningsstyresmaktene. Sjå oppgåva frå selskapet og post 4.8.1.

Bortfestarar

Bortfestar skal ikkje formuesskattleggjast for verdien på den bortfeste tomta. Bortfestar er i staden pliktig å betale formuesskatt for retten til å krevje festeavgift, dvs. ein kapitalisert verdi av festeavgifta. For 2010 utgjer beløpet 10 gonger den årlege festeavgifta. Dersom festeavgifta er endra i løpet av året, brukar du den festeavgifta som gjeld ved utgangen av året. Bortfestar skal føre den kapitaliserte verdien av festeavgifta i post 4.5.4.

Dersom den bortfeste tomta inngår i det førehandsutfylte beløpet, må verdien på den bortfeste tomta trekkjast ut. Dersom heile eigedomen er bortfest, skal heile likningsverdien strykast. For informasjon om korleis denne reduksjonen skal gjerast, sjå skatteetaten.no/festetomt.

Til toppen

Foreldre og barn

Kven blir rekna som foreldre?

Fosterforeldre blir rekna som foreldra til barnet når fosterforholdet har karakter av adopsjon og fosterforeldra ikkje mottek fosterheimsgodtgjersle. Dersom foreldreansvar er tilkjent på rettsleg grunnlag og vedkomande reint faktisk har omsorga for barnet, har forholdet karakter av adopsjon.

Likning av barn

Barn 12 år eller yngre (fødde 1998 eller seinare)

Lønnsutbetalingar på kr 10 000 eller lågare til barn som er 12 år eller yngre ved utgangen av inntektsåret er skattefrie. Overskytande beløp er skattepliktig og blir lagt til foreldra si inntekt. Formuen og den skattepliktige inntekta til barn skal som hovudregel liknast med ein halvpart på kvar av foreldra når foreldra bur saman. Foreldra kan krevje ei anna fordeling. Når foreldra ikkje bur saman ved utgangen av inntektsåret, skal formuen og inntekta til barnet i utgangspunktet liknast hos den av foreldra som barnet er registrert busett saman med i folkeregisteret ved utgangen av inntektsåret. Denne forelderen kan likevel krevje at barnet blir likna saman med den som har hatt omsorga det meste av året.

Dersom den av foreldra som blir likna for formuen og inntekta til barnet bur saman med ein annan person som ikkje har adoptert barnet, skal formuen/inntekta til barnet normalt liknast hos den som er mor eller far til barnet. Er denne forelderen gift, skal formuen og inntekta til barnet liknast med ein halvpart på kvar av ektefellane. Den av ektefellane som ikkje er den biologiske mora eller faren til særkullsbarnet, og som heller ikkje har adoptert barnet, kan krevje at formuen og inntekta til barnet blir teken med hos den andre ektefellen.

Barnet blir likna som sjølvstendig skattytar dersom foreldra til barnet ikkje lever. Barnet blir òg likna sjølvstendig når det ikkje bur saman med foreldra fordi begge foreldra er fråtekne foreldreansvaret, eller er fråtekne den daglege omsorga for barnet.

Barn og ungdom 13 til 16 år (fødde 1994 til 1997)

Barn og ungdom som har fylt 13 år ved utgangen av inntektsåret, og som har hatt inntekt av eige arbeid, skal sende eiga sjølvmelding over arbeidsinntekta si. Anna inntekt og annan formue skal liknast på foreldra på same måten som for yngre barn, sjå ovanfor. For barn av sambuarar er vanlegvis slik inntekt og formue førehandsutfylt i sjølvmeldinga til mora.

Ungdom 17 år eller eldre (fødde i 1993 eller tidlegare)

Ungdom som er 17 år eller eldre ved utgangen av inntektsåret, skal levere eiga sjølvmelding over heile formuen og inntekta si.

Eingongserstatning til barn og ungdom

Barn og ungdom som blir likna saman med foreldre etter det som er skildra ovanfor og som har fått eingongserstatning for personskade eller eingongserstatning for tap av forsørgjar etter skadeerstatningslova kapittel 3, kan liknast særskilt for formue og avkastning av eingongserstatninga. Foreldra må opplyse under post 5.0 (Tilleggsopplysningar) i sjølvmeldinga kva eingongserstatningsbeløpet utgjer, og avkastninga av erstatningsbeløpet. Særskild likning vil då bli gjort av formuen til barnet og avkastninga av eingongserstatninga, dersom dette gjev lågare skatt enn ved felleslikning saman med foreldra. Den eventuelle formuen og avkastninga av barnet si eingongserstatning vil då bli skilt ut frå foreldra si likning.

Det er fritak for formuesskatt av erstatningsbeløpet for den som ikkje har fylt 22 år i inntektsåret (fødd 1989 eller seinare) og som har fått eingongserstatning for personskade etter skadeerstatningslova kapittel 3, såframt personskaden har ført til minst 50 prosent nedsett arbeidsevne. Denne formuen er friteken for formuesskatt, og formuen skal korkje takast med hos foreldra eller barnet. Dei ordinære formuesskattereglane gjeld frå og med det inntektsåret barnet fyller 22 år.

Det er òg fritak for formuesskatt av erstatningsbeløpet for den som ikkje har fylt 22 år i 2010, og som har fått eingongserstatning for tap av forsørgjar etter reglane i skadeerstatningslova kapittel 3. Denne formuen er friteken for formuesskatt, og formuen skal korkje takast med hos foreldra eller barnet. Dei ordinære formuesskattereglane vil gjelde frå og med det inntektsåret barnet fyller 22 år.

Er beløpet førehandsutfylt, skal det strykast dersom dei ovannemnde vilkåra for fritak for formuesskatt er oppfylte.

Om individuell livrente kjøpt med midlar frå eingongserstatning, sjå «Livsforsikring».

Om individuell livrente kjøpt med midlar frå tilkjend erstatning for personskade utmålt etter skadeerstatningslova kapittel 3, og der storleiken på erstatningssummen er fastsett med bindande verknad før 6. oktober 2006, og erstatningssummen heilt eller delvis er brukt til kjøp av livrente innan 30. juni 2007, sjå «Livsforsikring».

Foreldrefrådrag (kostnader til barnepass)

Einsleg forsørgjar

Om kven som blir rekna som einsleg forsørgjar, sjå «Likning i skatteklasse 2 – einsleg forsørgjar». Om delt omsorg, sjå « Delt omsorg for barnet».

Einslege forsørgjarar får frådrag for legitimerte kostnader til pass og stell av barn med opp til

kr 25 000 for eitt barn
kr 15 000 i tillegg for kvart barn utover det første

Ektefellar – hovudregel

Ektefellar som lever saman, får til saman frådrag for legitimerte kostnader til pass og stell av barn med opp til

kr 25 000 for eitt barn og
kr 15 000 i tillegg for kvart barn utover det første

Dette gjeld uavhengig av om dei har felles barn og/eller særkullsbarn. Frådraget blir fordelt med ein halvpart på kvar dersom dei ikkje er samde om ei anna fordeling.

Unntak: Dersom ekteskapet er inngått i løpet av inntektsåret, og begge har særkullsbarn før ekteskapet, kan kvar av dei krevje foreldrefrådrag for sine eigne særkullsbarn dersom dette samla sett gjev ektefellane større foreldrefrådrag enn dei ville fått etter hovudregelen. Året etter har ektefellane ikkje høve til å velje på denne måten. Sjå døme.

Sambuarar

Sambuarar (både meldepliktige og ikkje meldepliktige) som har felles barn, får frådrag for legitimerte kostnader til pass og stell av barn (foreldrefrådrag) med opp til

kr 25 000 for eitt barn og
kr 15 000 i tillegg for kvart barn utover det første

Dette gjeld sjølv om ein av dei eller begge har særkullsbarn i tillegg til fellesbarn. Har sambuarane berre særkullsbarn, gjeld maksimumsbeløpet særskilt for kvar av dei.

Kven av ektefellane/sambuarane skal ha frådraget?

Ektefellar som blir likna saman (felles eller særskild likning av inntekt)

Foreldrefrådraget blir fordelt med ein halvpart på kvar av ektefellane med mindre ektefellane vel ei anna deling.

Ekteskapet oppløyst i løpet av året

Blir ektefellar skilde eller separerte, vil den som overtek åleineomsorga og som barnet held fram med å bu hos, ha rett til foreldrefrådraget. Er det fleire barn, og kvar av foreldra beheld åleineomsorga for minst eitt av dei, kan begge foreldra ha krav på foreldrefrådrag. Vilkåret er at foreldra faktisk lever kvar for seg. Vidare må delinga av omsorgsfunksjonen for barna ha varig karakter. Sjå nedanfor om « Delt omsorg for barnet».

Sambuarar (meldepliktige og ikkje meldepliktige)

Har sambuarane felles barn, blir frådraget gjeve med ein halvpart hos kvar av sambuarane, med mindre dei er samde om ei anna fordeling. Dette gjeld uansett om ein av eller begge sambuarane òg har særkullsbarn.

For sambuarar som ikkje har felles barn, blir foreldrefrådraget gjeve til den som er far eller mor til særkullsbarnet. I desse tilfella kan det ikkje veljast ei anna fordeling. Dersom den eine sambuaren har særkullsbarn, utan at paret har felles barn, kan den andre sambuaren dermed ikkje trekkje frå foreldrefrådraget i si inntekt.

Samlivsbrot i løpet av året

Dersom der er omstende som tilseier at ein av foreldra har hovudomsorga for barnet, blir foreldrefrådraget gjeve til den av foreldra som har hatt den daglege omsorga for barnet det meste av året, dvs. den som barnet har budd hos størstedelen av året.

Delt omsorg for barnet (når foreldra ikkje bur saman)

Delt omsorg ligg føre når det einskilde barnet reint faktisk oppheld seg like lenge hos kvar av foreldra (ingen av foreldra har hovudomsorga). Betalar kvar av foreldra for pass og stell av barn, kan kvar av dei krevje foreldrefrådrag kvart år. Foreldra kan til saman berre krevje frådrag for kostnader opp til det maksimumsbeløpet som gjeld for eitt eller fleire barn, sjå ovanfor. Foreldra får frådrag i forhold til kor stor del av kostnadene som kvar av dei har betalt. Delt omsorg inneber ikkje at kvar av foreldra kan krevje foreldrefrådrag med kvart sitt maksimumsbeløp. Foreldra kan alternativt krevje at kvar av dei får foreldrefrådrag annakvart år. Den av foreldra som har barnet (barna) buande hos seg ved utgangen av året ved skilsmål/separasjon/samlivsbrot, kan krevje foreldrefrådraget dette året, den andre av foreldra året etter osv.

Har foreldra fleire barn, må kvart einskilt barn vurderast for seg.

Endra omsorg

Dersom kvar av foreldra har hatt omsorg for barnet (barna) åleine (eineomsorga) i delar av inntektsåret, vil den av foreldra som har hatt eineomsorga mesteparten av inntektsåret ha krav på foreldrefrådraget. Døyr den av foreldra som har eineomsorga, skal den avlidne likevel få foreldrefrådraget. Dersom den attlevande forelderen overtek omsorga for barnet, vil denne òg ha krav på foreldrefrådrag.

Likning i skatteklasse 2 – einsleg forsørgjar

Forelder som har omsorg for barn som er 17 år eller yngre (fødde 1993 eller seinare), eller forsørgjer ungdom som er 18 år eller eldre (fødde 1992 eller tidlegare), blir likna i skatteklasse 2 viss forelderen anten er:

ugift (som ugift reknar ein ikkje meldepliktig sambuar som blei meldepliktig 31. oktober 2009 eller tidlegare)
skild, separert, enkje eller enkjemann
sambuar utan felles barn (gjeld ikkje meldepliktige sambuarar som blir likna som ektefellar), eller
gift/meldepliktig etter 31. oktober 2009 utan felles barn, så sant ektefellane/sambuarane ikkje krev å bli likna under eitt

Omsorg for barn inneber vanlegvis å ha foreldreansvaret (åleine eller felles) og å ha barnet buande hos seg. Har barnet budd heimanfrå på grunn av skulegang eller opphald i institusjon, kan likevel vilkåret for omsorg vere oppfylt. Barnet må då vere heime i feriar og helger, eller den som har foreldreansvaret må besøkje barnet ofte. For å bli rekna som «verkeleg forsørgjar» av barn som er 18 år eller eldre (fødde i 1992 eller tidlegare), blir det stilt krav om tilnærma full forsørging. Dette vilkåret er nærare handsama nedanfor.

Skilsmål og separasjon

Omsorg for barn

Når ektefellar blir skilde eller separerte, vil den som får eineomsorga (har omsorga åleine) og som barnet blir buande hos, ha rett til å bli likna i skatteklasse 2. Er det fleire barn og kvar av foreldra får åleineomsorga for minst eitt av dei, kan begge foreldra reknast som einslege forsørgjarar med rett på skatteklasse 2. Vilkåret er at foreldra faktisk lever kvar for seg etter samlivsbrotet. Dessutan må delinga av barneflokken med omsyn til omsorgsfunksjonen ha ein varig karakter.

Dersom eineomsorga blir overført til den andre forelderen i løpet av inntektsåret, blir den av foreldra som har hatt eineomsorga mesteparten av inntektsåret likna som einsleg forsørgjar i skatteklasse 2.

Døyr den av foreldra som har hatt eineomsorg, skal den avlidne alltid liknast som einsleg forsørgjar i skatteklasse 2. Dette gjeld sjølv om den attlevande òg har krav på skatteklasse 2 som einsleg forsørgjar.

Dersom begge foreldra har hatt eineomsorg for barnet, vil den av foreldra som har hatt barnet buande hos seg størstedelen av året ha krav på skatteklasse 2 som einsleg forsørgjar. Har ektefellane fleire barn, må kvart barn vurderast for seg.

Dersom barnet (barna) etter avtale skal opphalde seg, eller reint faktisk oppheld seg like lenge hos kvar av foreldra (delt omsorg) kan kvar av foreldra bli likna i skatteklasse 2 annakvart år, dersom det ikkje er omstende som tilseier at ein av dei har hovudomsorga. Den av ektefellane som har barnet (barna) hos seg ved utgangen av skilsmisse-/separasjonsåret, blir likna i skatteklasse 2 for dette året, den andre av foreldra året etter, osv. Kravet til einsleg forsørgjar må vere oppfylt for den einskilde forelderen i inntektsåret.

Likning i skatteklasse 2 fell bort for den forelderen som ikkje er einsleg forsørgjar, t.d. når vedkomande får barn i eit nytt forhold eller inngår nytt ekteskap. Dersom ordninga med delt omsorg held fram, skal likning i skatteklasse 2 annakvart år haldast ved lag for den forelderen som framleis er einsleg. Når omsorga er likt fordelt, har ikkje den einslege forelderen rett til likning i skatteklasse 2 kvart år, sjølv om den andre forelderen ikkje kan bruke skatteklasse 2.

Døme:

Foreldra giftar seg i 2010. Dei har kvart sitt særkullsbarn. Totalt har dei kostnader til pass og stell av barn på kr 39 000.

Kostnadene fordeler seg slik:

Særkullsbarn:	kr 36 000
Særkullsbarn:	kr 3 000

Før ekteskapet vart inngått, hadde kvar av dei krav på frådrag med inntil kr 25 000 (fordi dei har kvart sitt særkullsbarn).

I dømet over kunne ein av dei kravd kr 25 000 (maksimumsbeløpet) og den andre kr 3 000 i foreldrefrådrag, det vil seie kr 28 000 til saman. Etter hovudregelen kan dei til saman maksimalt krevje frådrag for kr 40 000 (to barn: kr 25 000 + kr 15 000), men sidan kostnadene ikkje er på meir enn kr 39 000, må frådraget avgrensast til dette beløpet.

Den gunstigaste løysinga vil difor vere å følgje hovudregelen og krevje frådrag for kr 39 000

Døme:

Foreldra giftar seg i 2010. Dei har kvart sitt særkullsbarn. Totalt har dei kostnader til pass og stell av barn på kr 55 000. Kostnadene fordeler seg slik:

Særkullsbarn:	kr 29 000
Særkullsbarn:	kr 26 000

Før ekteskapet vart inngått, hadde kvar av dei krav på frådrag med inntil kr 25 000 (fordi dei har kvart sitt særkullsbarn).

Etter hovudregelen kan dei maksimalt krevje frådrag for kr 40 000 (to barn: kr 25 000 + kr 15 000).

Den gunstigaste løysinga vil difor vere å følgje unntaksregelen. Dei vil då til saman ha krav på kr 50 000 i foreldrefrådrag i staden for kr 40 000.

Skatteklasse 2 pga. forsørging av barn fødde i 1992 eller tidlegare

For barn som er 18 år eller eldre er det eit krav om verkeleg forsørging for å få skatteklasse 2 som einsleg forsørgjar.

Dersom inntekta til barnet er lågare enn halvparten av gjennomsnittet av grunnbeløpet i folketrygda, blir det normalt lagt til grunn at barnet er forsørgt. Dette beløpet var på kr 37 361 i 2010. Inntekta blir rekna ut slik:

Ein tek utgangspunkt i den alminnelege inntekta til barnet og dreg frå eventuelle særfrådrag, dvs. beløpet i post 3.6 i sjølvmeldinga. Deretter blir det gjort tillegg for skattefrie barnebidrag. Minstefrådrag og andre frådrag som vanlegvis ikkje inneber reelle kostnader, blir lagde til. Desse frådraga går fram av postane 3.2.1, 3.2.6 og 3.3.7. Frådrag for eventuell pensjonspremie (post 3.2.12) og underskot frå tidlegare år (post 3.3.11) skal òg leggjast til.

Døme:

Lønn	kr 20 000
Minstefrådrag	kr 20 000
Alminneleg inntekt	kr 0
Barnebidrag (ikkje skattepliktig)	kr 30 000

Inntekta til barnet blir rekna ut slik:

Alminneleg inntekt	kr 0
+ minstefrådrag	kr 20 000
+ barnebidrag	kr 30 000
= Inntekt	kr 50 000

I dømet vil skatteklasse 2 vanlegvis ikkje bli gjeven (sjå om unntak nedanfor).

Barn som størstedelen av inntektsåret har avtent førstegongsteneste, eller som utan behovsprøving mot foreldreinntekt har motteke studielån frå Lånekassen, kan normalt ikkje reknast som forsørgde, sjølv om den utrekna inntekta til barnet ikkje overstig halvparten av det gjennomsnittlege grunnbeløpet.

Dersom forsørgjarbøra er særleg stor på grunn av handikap o.l., kan verkeleg forsørging liggje føre sjølv om den utrekna inntekta til barnet er over halvparten av grunnbeløpet og/eller barnet har motteke studielån frå Lånekassen utan behovsprøving. For å avgjere om det ligg føre verkeleg forsørging i slike tilfelle, må det gjerast ei heilskapsvurdering der det òg blir teke omsyn til alle skattefrie ytingar og låneopptak.

Det blir ikkje gjeve skatteklasse 2 som følgje av forsørging av barn som er 18 år eller eldre automatisk, berre etter krav frå forsørgjaren. Kravet må setjast fram og grunngjevast i post 5.0 (Tilleggsopplysningar) i sjølvmeldinga.

Til toppen

Livsforsikring

Med livsforsikring meiner ein ei forsikringsordning som er knytt til livet og helsa til ein person. Her skildrar vi skattereglane for to ulike livsforsikringstypar:

kapitalforsikringar
livrenteforsikringar

Kapitalforsikringar kan anten teiknast som reine risikoforsikringar eller som kombinerte forsikringar. Livrenteforsikringar (livrenter) er alltid kombinerte forsikringar. Dei kombinerte forsikringane er risikoforsikring og sparing. Det er berre sparedelen av forsikringane som blir skattlagd, og som blir drøfta nedanfor. Individuelle livrenter som følgjer dei særskilde skattereglane som gjeld for individuell pensjonsavtale / individuell pensjonsordning (IPA og IPS), blir ikkje drøfta.

Både livrenter og kapitalforsikringar blir vanlegvis teikna med garantert avkastning. For avtalar utan garantert avkastning (Unit Link) er avkastninga avhengig av avkastninga på dei verdipapirpartane som sparemidlane er plasserte i. Det er eit vilkår at forsikringsavtalane utan garantert avkastning har eit tilstrekkeleg forsikringselement for at dei skal skattleggjast etter reglane som gjeld for kapital- og livrenteforsikringar.

Livrenter

Utbetaling

Terminutbetalingane frå ei livrenteforsikring er i regelen fullt ut skattepliktige som kapitalinntekt. I motsetnad til renteinntekter på bankinnskot, blir avkastning på sparedelen ikkje løpande skattlagt. Dersom lova sine vilkår for produkt og forsikringstid er oppfylte, er likevel skatteplikta avgrensa til den delen av utbetalinga som overstig den tidlegare innbetalte premien. Denne avgrensinga av skatteplikta gjeld dersom livrenta er teikna i eit selskap som har eller har hatt løyve til å drive forsikringsverksemd i Noreg. I praksis gjeld dette dei fleste livrenteavtalar som blir inngått i Noreg. For avtalar som blir inngått med selskap i ein annan EØS-stat, eventuelt med ein filial av eit selskap som høyrer heime utanfor EØS, må det gjerast ei konkret vurdering av om desse vilkåra er oppfylte.

Dersom det blir utbetalt livrente frå eit utanlandsk forsikringsselskap som korkje har eller har hatt rett til å drive forsikringsverksemd i Noreg, er heile utbetalinga skattepliktig inntekt og skal førast i post 2.2.2 i sjølvmeldinga.

Skattepliktig inntekt frå individuelle livrenter skal førast i post 2.6.2 i sjølvmeldinga. For individuelle livrenter utan garantert avkastning kan det oppstå eit tap i høve til innbetalte midlar. Slikt tap er frådragsgodkjent ved utbetaling frå forsikringa, og skal førast i post 3.3.7.

Skattepliktige utbetalingar frå livrente som er teikna som framhaldsforsikring og skattepliktige utbetalingar frå livrente som er teikna etter lov om individuell pensjonsordning der det ikkje er blitt gjeve inntektsfrådrag ved likninga, skal førast i post 2.6.2 i sjølvmeldinga. Skattepliktige utbetalingar frå livrente som er teikna som framhaldsforsikring og skattepliktige utbetalingar frå livrente som er teikna etter lov om individuell pensjonsordning der det har blitt gjeve inntektsfrådrag ved likninga, skal førast i post 2.2.2. Heile beløpet er skattepliktig og det skal reknast trygdeavgift med låg sats.

Utbetalingar frå kollektive livrenter oppretta før 1. januar 2007 er fullt ut skattepliktige, og det skal reknast ut trygdeavgift med låg sats av beløpet som skal førast i post 2.2.2. For utbetalingar frå kollektive livrenter oppretta frå og med 1. januar 2007 er skatteplikta avgrensa til den delen av utbetalinga som overstig den tidlegare innbetalte premien og som skal førast i post 2.6.2.

På skattekortet er det ikkje teke omsyn til skattepliktig inntekt frå livrente som er teikna i selskap utanfor Noreg. Ved første utbetaling bør du difor ta kontakt med skattekontoret for at det eventuelt kan skrivast ut forskotsskatt, slik at du unngår restskatt og renter.

Formue

Attkjøpsverdien av individuelle livrenteforsikringar er i utgangspunktet formuesskattepliktig. Det formuesskattepliktige beløpet skal førast i post 4.5.2.

Dersom livrenteforsikringa er kjøpt med midlar frå tilkjend erstatning for personskade utmålt etter skadeerstatningslova kapittel 3, og storleiken på erstatningssummen er fastsett med bindande verknad før 6. oktober 2006, er livrenteforsikringa likevel ikkje skattepliktig som formue. Dette gjeld berre i tilfelle der heile eller ein del av erstatningssummen er brukt til kjøp av livrente innan 30. juni 2007. Unntaket frå formuesskatt gjeld ikkje livrenteforsikring kjøpt med midlar frå tilkjend erstatning utmålt etter skadeerstatningslova § 3-2 a.

Ei individuell livrenteforsikring er uansett unnateken formuesskatteplikt dersom du er 21 år eller yngre i inntektsåret (fødd i 1989 eller seinare), og kjøpte livrenta med midlar frå eingongserstatning for personskade etter reglane i skadeerstatningslova kapittel 3. Det er eit vilkår for formuesskattefritak at personskaden har ført til minst 50 prosent nedsett arbeidsevne.

Ei livrenteforsikring er òg unnateken formuesskatteplikt dersom du er 21 år eller yngre i inntektsåret (fødd i 1989 eller seinare), og livrenta er kjøpt med midlar frå eingongserstatning for tap av forsørgjar etter reglane i skadeerstatningslova kapittel 3.

Verdien av individuelle livrenteforsikringsavtalar inngått med selskap som ikkje har eller har hatt løyve til å drive forsikringsverksemd her i landet, er uansett ikkje formuesskattepliktig.

Verdien av kollektive livrenteforsikringar er ikkje formuesskattepliktig.

Kapitalforsikring

Kapitalforsikring er ei forsikring der forsikringsutbetalinga utgjer eit bestemt beløp. Det normale er at dette blir utbetalt som eit eingongsbeløp, men beløpet kan vere oppdelt i terminar.

Kapitalforsikringar med garantert avkastning blir skattlagde etter kvart for årleg avkastning på sparedelen. For kapitalforsikringar utan garantert avkastning blir avkastninga først skattlagd ved utbetaling. Kapitalforsikringar som er utan oppsparingsdel, blir ikkje handsama her.

Kapitalforsikring med garantert avkastning

Avkastningen

Den årlege utrekna avkastninga er skattepliktig inntekt, sjølv om utbetalinga ikkje skal skje før på eit seinare, avtalt tidspunkt. Skattlegginga skjer løpande, men året etter oppteningsåret. Dette inneber at du i 2010 blir skattlagt for avkastninga som blei opptent i 2009. Det er selskapet som fastset avkastninga. For forsikringar som er teikna i norske selskap eller ein norsk filial av utanlandske selskap, kan du be om at selskapet føretek skattetrekk til dekning av skatt på denne inntekta. Inntekta skal førast i post 3.1.4 i sjølvmeldinga. Forsikringar teikna i selskap i ein annan EØS-stat blir skattlagde på same måten, sjå likevel om overgangsregelen nedanfor. For slike forsikringar må du gje opp den skattepliktige inntekta i post 3.1.11 i sjølvmeldinga, og på førespurnad frå skattekontoret må du kunne leggje fram dokumentasjon på korleis beløpet er kome fram.

På skattekortet er det ikkje teke omsyn til skattepliktig inntekt frå kapitalforsikring som er teikna i selskap utanfor Noreg. Du bør difor ta kontakt med skattekontoret slik at det eventuelt kan skrivast ut forskotsskatt, slik at du unngår restskatt og renter.

Utbetaling

Utbetaling av kapitalforsikring med garantert avkastning blir i utgangspunktet ikkje rekna som skattepliktig inntekt. Når ei slik kapitalforsikring er teikna etter 1. januar 1986 i selskap utanfor EØS-området, skal heile utbetalinga likevel skattleggjast, utan frådrag for innbetalte premiar. Beløpet skal førast i post 3.1.11 i sjølvmeldinga. Utbetaling til etterlatne frå utanlandsk forsikringsselskap skal likevel ikkje skattleggjast.

Tidlegare overgangsregel for inntektsåret 2004

Dersom du har teikna kapitalforsikring med garantert avkastning i selskap i ein annan EØS-stat, og for inntektsåret 2004 kravde å bli skattlagd for avkastning frå tidlegare år i samsvar med overgangsregelen, skal du ikkje skattleggjast for utbetalingar frå forsikringa. Etter 2004 skal du likevel skattleggjast årleg for opptent avkastning av forsikringa. Krav om å bli skattlagd etter overgangsregelen måtte sendast innan fristen for å levere sjølvmeldinga for 2004. Dersom du ikkje kravde å bli skattlagd etter overgangsregelen for kapitalforsikringar med garantert avkastning i ein annan EØS-stat, vil utbetalinga frå forsikringa bli delvis skattepliktig. Den delen av utbetalinga som omfattar premie som er innbetalt før 1. januar 2004, og samla avkastning som er opptent før den nemnde datoen, er skattepliktig. Resten av utbetalinga skal ikkje skattleggjast. Etter 2004 skal du skattleggjast årleg for opptent avkastning av forsikringa. Det skattepliktige beløpet skal førast i post 3.1.11.

Formue

Ved formueslikninga blir kapitalforsikringa verdsett til 100 prosent av attkjøpsverdien. Beløpet skal førast i post 4.5.2 i sjølvmeldinga når forsikringa er teikna i eit norsk selskap, og i post 4.6.2 når forsikringa er teikna i eit utanlandsk selskap.

Kapitalforsikring utan garantert avkastning (Unit Link)

Avkastning

For slike forsikringar er avkastninga endringa i marknadsverdien av dei underliggjande fondspartane osv., med frådrag for kostnadene ved forsikringa. Slik avkastning blir først skattlagd når ho blir utbetalt. Det same gjeld når du som arving mottek utbetaling frå ei slik forsikring.

Utbetaling

Utbetaling frå forsikringa er vanlegvis eit eingongsbeløp. Den skattepliktige inntekta er brutto marknadsverdi av dei underliggjande fondspartane osv., med frådrag for summen av innbetalte premiar og kostnader til forsikringsselskapet. Dersom du har ei kapitalforsikring utan garantert avkastning i eit selskap som høyrer heime i ein stat utanfor EØS-området, skal utbetalinga skattleggjast fullt ut, utan frådrag for innbetalte premiar.

Dersom differansen mellom marknadsverdien og innbetalte premiar og kostnader er negativ, har du hatt eit tap i høve til innbetalte premiar. Dette tapet kan du trekkje frå i post 3.3.7 i sjølvmeldinga. For kapitalforsikring teikna i norske selskap eller ein norsk filial av utanlandske selskap, gjer selskapet desse utrekningane. Har du slik forsikring i eit selskap i ein annan EØS-stat, må du sjølv finne fram til og føre opp skattepliktig inntekt eller frådragsgodkjent tap.

Formue

For kapitalforsikring med investeringsval utan avkastningsgaranti skal likningsverdien setjast til attkjøpsverdien, som utgjer verdien av dei underliggjande partane knytte til sparedelen av forsikringa.

Når kapitalforsikringa er teikna i norske selskap eller ein norsk filial av utanlandske selskap, finn du likningsverdien i oppgåva du har motteke frå selskapet.

Likningsverdien fører du i post 4.5.2 i sjølvmeldinga dersom forsikringa er teikna i eit norsk selskap, og i post 4.6.2 dersom forsikringa er teikna i utanlandsk selskap.

Døme:

Utrekninga gjer du slik:

Marknadsverdi av underliggjande fondspartar

- Innbetalte premiar og kostnader til forsikringsselskapet

= Skattepliktig inntekt/frådragsgodkjent tap

På førespurnad frå skattekontoret må du kunne leggje fram dokumentasjon som viser korleis inntekta/tapet er utrekna.

Til toppen

Minstefrådraget – utrekning

Minstefrådrag blir rekna ut som vist nedanfor.

Dersom du berre har lønnsinntekt o.l., skal minstefrådraget reknast ut slik:

Minstefrådraget skal utgjere 36 prosent av lønnsinntekta. Arbeidsavklaringspengar blir òg rekna som lønnsinntekt. Frå 1. mars 2010 erstatta arbeidsavklaringspengar tidsavgrensa uførestønad, rehabiliterings- og attføringspengar. Minstefrådraget skal minimum setjast til kr 31 800 og maksimum til kr 72 800. Dersom lønnsinntekta er lågare enn kr 31 800, skal minstefrådraget vere likt lønnsinntekta. Dersom inntekta t.d. er kr 20 050, blir minstefrådraget kr 20 050.

Dersom du berre har vore busett i Noreg ein del av året, skal den øvre grensa (kr 72 800)og nedre grensa (kr 31 800) for minstefrådraget avkortast i høve til talet på heile eller påbegynte månader av inntektsåret du har vore busett her. Minstefrådraget skal likevel ikkje vere lågare enn kr 4 000.

Berre pensjon, periodiske ytingar o.l. (ikkje lønnsinntekt o.l.)

Har du berre pensjon, periodiske ytingar o.l., utgjer minstefrådraget 26 prosent av summen av postane 2.2.1, 2.2.2, 2.6.1 og 2.6.2. Minstefrådraget skal minimum setjast til kr 4 000 og maksimum til kr 60 950. Er pensjonen lågare enn kr 4 000, skal minstefrådraget vere likt pensjonen. Dersom inntekta t.d. er kr 3 550, blir minstefrådraget kr 3 550.

Dersom du berre har vore busett i Noreg ein del av året, skal den øvre grensa for minstefrådraget (kr 60 950) avkortast tilsvarande talet på heile eller påbegynte månader av inntektsåret du har vore busett her. Minstefrådraget skal likevel ikkje vere mindre enn 4 000.

Kombinasjon av lønnsinntekt og pensjon o.l.

Dersom lønnsinntekta di er på kr 202 223 eller meir, har du krav på kr 72 800 i minstefrådrag. Dette gjeld sjølv om du i tillegg har pensjon o.l.

Er lønnsinntekta lågare enn kr 202 223 og du i tillegg har pensjon, har du krav på det høgaste minstefrådraget rekna ut etter alternativa nedanfor:

Alternativ 1: Minstefrådraget blir berre rekna ut av lønn o.l., ikkje av pensjon o.l. Utrekninga skal gjennomførast som vist i «Berre lønnsinntekt o.l.» ovanfor.
Alternativ 2: Minstefrådraget utgjer summen av minstefrådrag utrekna av lønnsinntekt o.l. for seg og minstefrådrag utrekna av pensjon o.l. for seg. Frådraga kan likevel ikkje utgjere meir enn kr 72 800 til saman. Når du reknar ut minstefrådraget, brukar du prosentsatsane og beløpsgrensene som er nemnde ovanfor for høvesvis lønnsinntekt og pensjon. Dersom du vel dette alternativet når du reknar ut minstefrådraget, er den nedre grensa for lønnsinntekt kr 4 000, ikkje kr 31 800 som den er dersom du berre har lønnsinntekt. Sjå alternativ 2 i dømet.

Om minstefrådrag i barnepensjon og lønn, sjå post 3.2.6.

Døme:

Lønnsinntekt	kr 40 000
Pensjon (ikkje barnepensjon)	kr 80 000
Sum lønn og pensjon	kr 120 000

Minstefrådrag etter alternativ 1:

Minstefrådrag utrekna av lønnsinntekt:

36 % av kr 40 000 = kr 14 400, men minstefrådraget skal likevel ikkje setjast lågare enn kr 31 800.

Minstefrådrag etter alternativ 2:

Minstefrådrag utrekna av lønnsinntekt:

36 % av kr 40 000 = kr 14 400

Ved bruk av alternativ 2 er nedre grense kr 4 000, ikkje kr 31 800.

Minstefrådraget i lønnsinntekt etter alternativ 2 blir difor kr 14 400

Minstefrådrag utrekna av pensjon

26 % av kr 80 000	= kr 20 800
Minstefrådrag etter alternativ 2	= kr 35 200

Sidan alternativ 2 gjev det høgast minstefrådraget, skal kr 35 200 førast i post 3.2.1.

Skattekontoret reknar ut etter begge alternativa og vel det gunstigaste.

Til toppen

Naturalytingar – verdsetjing

Naturalytingar er ytingar som blir gjevne i form av varer, aksjar, rimelege lån, tenester, bruksrettar eller andre gode som ikkje er kontantar, sjekkar eller liknande. Naturalytingar i arbeidsforhold er som hovudregel skattepliktige. Dette gjeld anten ytinga blir stilt til disposisjon for mottakaren vederlagsfritt eller til underpris. Inntektene skal førast i post 2.1.1.

Enkelte naturalytingar er det vanskeleg å fastsetje ein nøyaktig verdi på. Det er difor fastsett satsar som blir brukte for å rekne ut verdien av ein del slike naturalytingar. Satsane for fordel ved rimelege lån i arbeidsforhold, fri kost og losji og elektronisk kommunikasjon (fri telefon osv.) er oppførte nedanfor. Om privat bruk av arbeidsgjevaren sin bil, sjå «Bil». Dersom verdien av ei skattepliktig naturalyting ikkje er førehandsutfylt, skal du gje opp ytinga i sjølvmeldinga. Du treng ikkje gje opp verdien dersom det ikkje finst satsar for verdsetjinga (sjå nedanfor). Skattekontoret føretek verdsetjinga på grunnlag av dine opplysningar om naturalytinga.

Fordel ved rimeleg lån i arbeidsforhold

Fordel ved rimeleg lån i arbeidsforhold blir rekna som skattepliktig inntekt dersom lånerentene i 2010 var lågare enn normrentesatsen som Finansdepartementet har fastsett og lånet er

gjeve av noverande eller tidlegare arbeidsgjevar, eller
gjeve av andre og arbeidsgjevar har formidla lånet, eller lånet har samanheng med arbeidsforholdet

Normrentesatsen blir fastsett inntil 6 gongar i året. Normrentesatsen for rimelege lån for 2010 er:

jan./feb.	mars/april	mai/juni
2,0 %	2,25 %	2,50 %
juli/aug.	sep./okt.	nov./des.
2,50 %	2,75 %	2,75 %

Det har ikkje noko å seie om arbeidsgjevaren sjølv har lånt pengane til lågare rente. Det har heller ikkje noko å seie om du kunne fått eit like rimeleg lån utanfor arbeidsforholdet. Fordelen ved rimelege lån blir likevel ikkje skattlagd dersom arbeidsgjevaren yter lån på same vilkår til ikkje-tilsette. Den skattepliktige fordelen utgjer differansen mellom faktisk betalt rente inklusive gebyr etter låneavtalen, og rente basert på normrentesatsen. Dersom fordelen ikkje er førehandsutfylt, må du sjølv rekne ut fordelen og føre han i post 2.1.1. Den skattepliktige fordelen og den renta du har betalt er frådragsgodkjende og skal førast i post 3.3.1.

Fri kost og losji

Fri kost/losji er i regelen skattepliktig og skal vere innrapportert som lønn i kode 110-A på lønns- og trekkoppgåva og førehandsutfylt i sjølvmeldinga. Har du fri kost og losji i samband med arbeidsopphald utanfor heimen, skal fri kost og losji ikkje skattleggjast. Arbeidstakarar med fri kost under pendlaropphald skal skattleggjast for sparte kostnader til kost i heimen. Kostinnsparinga vert rekna ut til kr 79 per døgn og skal vere innrapportert som lønn i kode 143-A.

Satsane for skattepliktig fri kost og losji per døgn for inntektsåret 2010 er:
Fritt opphald (kost og losji)	kr 108
Fri kost (alle måltid)	kr 79
Fri kost (to måltid)	kr 62
Fri kost (eitt måltid)	kr 41
Fritt losji (eige eller delt rom)	kr 29

Fri kost for sokkelarbeiderar

Sokkelarbeidarar som har samla personinntekt på over kr 600 000 i 2010, skal betale skatt av fordelen ved fri kost. Verdien av skattepliktig fri kost skal stå på lønns- og trekkoppgåva i kode 119 (-A) og skal vere førehandsutfylt i post 2.1.1 i sjølvmeldinga.

Sokkelarbeidarar med personinntekt på kr 600 000 eller mindre i 2010 skal ikkje betale skatt av fordelen ved fri kost. Den skattefrie fordelen skal stå på lønns- og trekkoppgåva i kode 527 (-A). Dette beløpet skal ikkje førast i sjølvmeldinga.

Arbeidsgjevaren har ikkje alltid oversikt over den samla personinntekta di for året. Lønns- og trekkoppgåva kan difor byggje på feil føresetnader. Opplysningane frå lønns- og trekkoppgåva er overførde til sjølvmeldinga. Du må difor kontrollere dei førehandsutfylte opplysningane nøye. Dersom dei førehandsutfylte beløpa er feil, må du sjølv rette post 2.1.1 i sjølvmeldinga.

Elektronisk kommunikasjon (fri telefon, breiband osv.)

Utrekna fordel ved privat bruk av telefon, breiband osv. (EK-tenester) som tilhøyrer arbeidsgjevaren utanfor arbeidstakar sin ordinære arbeidssituasjon blir fastsett til opp til kr 4 000 for éi EK-teneste og opp til kr 6 000 for to eller fleire. Fordelen blir utrekna med utgangspunkt i den delen av verdien på tenesta som overstig kr 1 000. I verdien av tenesta reknar ein med faste kostnader og bruk, fråtrekt verdien av innhaldstenester, sjå nedanfor. Eventuell eigenbetaling frå arbeidstakar reduserer den skattepliktige fordelen tilsvarande eigenbetalinga. Fordelen skal innrapporterast som lønn av arbeidsgjevaren i kode 130-A.

Som innhaldstenester reknar ein oppringde nummer i 820- og 829-serien, 4-sifra nummer i intervallet 1850-1899 og SMS/MMS til 4- og 5-sifra nummer. Dersom arbeidsgjevar dekkjer kostnader til innhaldstenester, må det skiljast mellom kostnader til privat bruk av innhaldstenester og kostnader til bruk av innhaldstenester i yrket. Arbeidstakaren skal lønnsskattleggjast for arbeidsgjevaren si dekning av kostnader til privat bruk av innhaldstenester i tillegg til sjablongbeløpet. Er du næringsdrivande, sjå òg post 6995 i rettleiing til utfylling av «Næringsoppgåve 1 2010».

Har du hatt fri telefon o.l. delar av inntektsåret, blir det teke utgangspunkt i dei totale kostnadene i den perioden du har hatt fri telefon o.l., men beløpa kr 4 000 (éi EK-teneste), kr 6 000 (to eller fleire EK-tenester) og kr 1 000 (skattefritt beløp) som er nemnde ovanfor, skal ved utrekninga reduserast i høve til talet på heile og påbegynte månader tenestene er disponerte.

Døme a:

Fri telefon heile inntektsåret 2010.

Verdien på tenesta	kr 3 000
- Skattefritt beløp	kr 1 000
= Skattepliktig fordel	kr 2 000

Døme b:

Arbeidsgjevarfinansiert telefon og breiband heile inntektsåret 2010.

Arbeidstakar dekkjer kr 1 500 sjølv.

Verdien på tenesta (breiband + telefon)	kr 9 000
- Skattefritt beløp	kr 1 000
= Utrekna fordel før avgrensing	kr 8 000
Avgrensa til maksimalbeløpet for to tenester	kr 6 000
- Arbeidstakar si eigendekning	kr 1 500
= Skattepliktig fordel	kr 4 500

Døme c:

Fri telefon (éi EK-teneste) i seks månader.

Verdien på tenesta i perioden	kr 3 500
- Skattefritt beløp kr 1 000 * 6/12	kr 500
= Utrekna fordel før avgrensing	kr 3 000
Avgrensa til 6/12 av maksimal fordel på kr 4 000	kr 2 000
= Skattepliktig fordel	kr 2 000

Til toppen

Pendlarar

Du har rett til frådrag for meirutgifter til kost og losji og for heimreiser (besøksreiser) når du må bu utanfor heimen (skattemessig bustad) på grunn av arbeid eller verksemd, sjå post 3.2.7 og 3.2.9. Det er eit vilkår at avstanden mellom bustaden på arbeidsstaden og heimen din er så stor at dagpendling ikkje er praktisk.

Studium blir ikkje rekna som arbeid i denne samanhengen. Dersom studium er hovudgrunnen til at du bur borte frå heimen, blir du ikkje rekna som pendlar sjølv om du har ein deltidsjobb ved sidan av studia.

Dersom du er einsleg og 22 år eller eldre (fødd 1988 eller tidlegare) ved utgangen av inntektsåret, er det òg vanlegvis eit vilkår at du reiser heim minst kvar tredje veke. Dersom reiseavstanden er kort, krevst det at du reiser oftare. Sjeldnare heimreiser kan godtakast når særlege årsaker tilseier det, t.d. sjukdom, dårleg økonomi eller studium på kveldstid.

Er du einsleg og under 22 år ved utgangen av inntektsåret, er det ikkje sett noko minstegrense for kor ofte du må reise heim, men reglane krev at du reiser så regelmessig og hyppig som det er rimeleg etter forholda. Dersom du er i tvil om du reiser ofte nok, ta kontakt med skattekontoret.

Den skattemessige bustaden din er der du blir rekna for å ha heimen din. Du kan berre ha éin skattemessig bustad. Skattemessig bustad og bustaden som er registrert i folkeregisteret er i regelen den det same. Dersom du meiner at du oppfyller vilkåra for å vere pendlar, bør du melde frå om dette til skattekontoret.

Det gjeld ulike reglar for kvar du blir rekna for å ha den skattemessige bustaden din, avhengig av om du blir rekna som familiependlar eller einsleg pendlar, sjå nedanfor. Hovudregelen er at det er der du oftast overnattar (døgnkvileregelen) som blir rekna som den skattemessige bustaden din, med mindre noko anna følgjer av dei særskilde føresegnene som gjeld for familiependlarar og einslege pendlarar.

Ved vurderinga av kva som skal reknast som den skattemessige bustaden din, kan det vere avgjerande å slå fast om bustaden blir rekna som sjølvstendig eller usjølvstendig.

Sjølvstendig eller usjølvstendig bustad

Ein bustad blir rekna som sjølvstendig når bruksarealet av primærdelen av bustaden (eller buarealet) er minst 30 kvadratmeter. Dersom det bur fleire personar i bustaden, er kravet til sjølvstendig bustad 20 kvadratmeter meir for kvar bebuar over 15 år. For at bustaden skal reknast som sjølvstendig, må du i tillegg disponere han i minst 12 månader og ha tilgang til han alle dagar i veka. Bustaden må òg ha innlagt vatn og avløp.

Dersom du leiger bustad i ei bueining der det bur andre (hybel), kan du krevje at det arealet som skal leggjast til grunn, er summen av det arealet du disponerer åleine og din del av fellesarealet. Dersom bueininga har sju eller fleire bebuarar over 15 år, er det berre det arealet du disponerer åleine som skal leggjast til grunn.

Med usjølvstendig bustad meiner vi ein bustad som ikkje oppfyller krava til sjølvstendig bustad, som er skildra ovanfor.

Familiependlarar

Du blir rekna som familiependlar når du i heimkommunen bur saman med

ektefelle/registrert partnar
eigne barn, eller
sysken som du forsørgjer

Fosterbarn er likestilte med eigne barn når fosterforeldra ikkje mottek fosterheimsgodtgjersle og forholdet elles liknar ein adopsjon.

Du blir rekna som busett der ektefellen eller barna dine bur. Dersom du bur saman med sysken som du forsørgjer, blir du rekna som busett der syskena dine bur. Felles heim med ektefelle går uansett framfor felles heim med andre.

Dersom både du og ektefellen din er pendlarar, blir de rekna som busette der de har felles bustad med barna. Dersom de ikkje har barn, blir de rekna som busette i den bustaden som blir rekna som sjølvstendig.

Dersom de pendlar mellom fleire bustader som er sjølvstendige, blir de rekna som busette i den bustaden der de til saman har flest overnattingar (har størstedelen av døgnkvila).

Einslege pendlarar

Du blir rekna som einsleg pendlar når du ikkje er familiependlar. Dersom du er sambuar, blir du rekna som einsleg i denne samanhengen. Bur du i tillegg saman med eigne barn, blir du derimot rekna som familiependlar.

Ved vurderinga av kva som er den skattemessige bustaden din er det ulike reglar for pendlarar som er under 22 år ved utgangen av inntektsåret og for dei som er eldre.

Er du under 22 år og pendlar mellom foreldreheimen og annan bustad, blir foreldreheimen din rekna som den skattemessige bustaden din. Fyller du 22 år eller meir i inntektsåret, og bustaden din på arbeidsstaden er sjølvstendig, blir denne bustaden rekna som heimen din.

Pendlar du mellom sjølvstendig bustad og usjølvstendig bustad på arbeidsstaden, blir den sjølvstendige bustaden rekna som heimen din. Dersom begge bustadene er sjølvstendige eller usjølvstendige, gjeld døgnkvileregelen, sjå ovanfor.

Viktig unntak om skattemessig bustad

Byrjar du å pendle frå ein kommune der du har vore busett i minst tre år når pendlinga startar, kan du likevel krevje å framleis vere registrert i denne kommunen slik at dette blir den skattemessige bustaden din. Vilkåra er at bustaden må ha minst dobbelt så stort bruksareal av bustaden sin primærdel (eller buareal) som bustaden i arbeidskommunen, og at du anten eig eller har utgifter til leige av denne bustaden. Unntaket gjeld både einslege og familiependlarar. Vilkåret for at du skal kunne bruke denne regelen, er at bustadene ligg i forskjellige kommunar.

Til toppen

Sambuarar

Sambuarar er personar som bur saman utan å vere gifte. Sambuarar skal levere kvar si sjølvmelding, og dei skal som regel liknast kvar for seg for formue og inntekt. Om unntak, sjå «Ektefellar, registrerte partnarar og meldepliktige sambuarar».

Formue og avkastning av formue skal skattleggjast hos den av partane som er reell eigar. Del av inntekt/kostnad i eit bustadselskap skal alltid skattleggjast hos den av sambuarane som er partseigar, sjølv om begge bur i leilegheita.

Kvar einskild sambuar kan berre krevje frådrag for gjeld/gjeldsrenter som vedkomande sjølv er ansvarleg for. Merk at ein sambuar ikkje får frådrag for renter som vedkomande har betalt for den andre sambuaren. Dette gjeld sjølv om sambuarane har ein avtale seg imellom om kven som skal betale renter/avdrag.

Sambuarar med felles formue og gjeld

Eigedelar som de eig saman, t.d. bustad, skal førast opp med den delen av dei kvar av dykk eig. Dersom eigarforholdet ikkje går fram av avtale, skal formuen fordelast likt mellom dykk.

Felles gjeld som begge er ansvarlege for overfor långjevar i same tidsrom, skal førast opp med ein halvpart på kvar. Ei eventuell intern, reell avtale om anna fordeling av gjelda må underteiknast av begge og sendast til skattekontoret. Ei slik avtale må vere inngått når gjelda blir teken opp. Endringar i avtalen blir ikkje rekna som gyldige utan at det blir påvist reelle grunnar til endringane (t.d. vesentlege varige endringar i inntektsforholda). Renter av gjelda skal fordelast i same forhold som gjelda.

Dersom begge sambuarane er partseigarar i bustadselskap, skal del av inntekt/kostnad fordelast etter eigarpart. Dersom eigarforholdet ikkje går fram av ein avtale, skal inntekts- og kostnadsdelen fordelast likt mellom sambuarane.

Dersom ein av (eller begge) sambuarane ikkje får utnytta frådraga sine fullt ut, slik at det oppstår underskot, kan slikt underskot førast til frådrag i denne sambuaren si positive inntekt eit seinare år. Underskot frå tidlegare år skal førast i post 3.3.11. Underskot hos den eine av sambuarane kan ikkje overførast til frådrag hos den andre.

Attlevande sambuar i uskifte

Attlevande sambuar som sit i uskifta bu med eigedelar etter tidlegare sambuar, pliktar å levere eiga sjølvmelding for den avlidne si inntekt i dødsåret.

I dødsåret blir den attlevande sambuaren likna for si eiga og den avlidne si inntekt. Inntektene blir likna felles i skatteklasse 2 eller særskilt i skatteklasse 1, avhengig av kva som gjev lågast skatt. Heile formuen (i uskiftebuet) ved utgangen av året blir likna under eitt (med dobbelt formuesfrådrag) hos den attlevande sambuaren. Om likning under eitt, sjå «Ektefellar, registrerte partnarar og meldepliktige sambuarar».

For åra etter blir den attlevande sambuaren likna som einsleg skattytar for all inntekt og formue i uskiftebuet.

Eigedelar etter den avlidne som den attlevande sambuaren ikkje overtek i uskifte, går inn i eit særskilt dødsbu. Medan dødsbuet står under offentleg eller privat skifte blir det likna som eige skattesubjekt for formuen i buet og avkastning av formuen. Det skal leverast sjølvmelding for dødsbuet.

Døme – einsleg alderspensjonist:

Sjølvmeldinga viser:

Post 2.2.1 - Alderspensjon	kr 160 000
Post 3.3.1 - Renteinntekter	kr 5 000
Post 3.2.1 - Minstefrådrag	kr 41 600
Post 3.5 - Særfrådrag	kr 19 368
Sum grunnlag inntektsskatt	kr 104 032

Post 4.9 - Nettoformue	kr 800 000
- Post 4.3.2 - Primærbustad	kr 329 300
= Nettobeløp	kr 470 700
-	kr 200 000
= Nettobeløp over kr 200 000:	kr 270 700

Formuesskatten utgjer kr 1 100, men kjem ikkje inn under skatteavgrensingsregelen.

Inntektsskatten blir avgrensa til:

Post 3.6	kr 104 032
+ Post 3.5	kr 19 368
+ 1,5 % av nettoformuen over kr 270 700	kr 4 061
= Utrekningsgrunnlag for skatteavgrensing	kr 127 461
- Skattefritt beløp	kr 113 700
= Beløpet det skal betalast 55 % skatt av	kr 13 761
Utrekna skatt: 55 % av kr 13 761	kr 7 569

Ordinær skatt utan skatteavgrensing ville utgjort kr 22 110.

Skattytaren har altså fått ein skattereduksjon på kr 14 541.

Til toppen

Skattebegrensning

Skatteavgrensing for pensjonistar og trygda med låg alminneleg inntekt

Du har krav på skatteavgrensing dersom du

har rett til særfrådrag for alder eller uførleik (uførepensjon ved minst 2/3 nedsett arbeidsevne), sjå post 3.5.1 og 3.5.2, eller
har motteke anten avtalefesta pensjon (AFP), etterlatnepensjon eller overgangsstønad

Skatteavgrensinga blir gjeven automatisk ved likninga. Du treng difor ikkje setje fram noko krav om dette.

Informasjon om regelen

Skatteavgrensingsregelen inneber at det ikkje skal betalast kommune- eller fylkesskatt, fellesskatt eller trygdeavgift dersom inntekta di ikkje overstig kr 113 700. Inntekta finn du ved å ta utgangspunkt i post 3.6. Deretter legg du eventuelt til

særfrådrag (post 3.5)
1,5 prosent av nettoformue som overstig kr 200 000. Formuesverdien av primærbustad skal haldast utanfor den formuen som skal vere grunnlaget for inntektstillegget. Dette gjeld òg verdien av bueining i bustadselskap som partshavaren disponerer som eigen bustad
eventuelt skjermingsfrådrag i aksjeutbytte og/eller aksjegevinstar, sjå tema «Aksjar o.l.».

Er du deltakar i eit ansvarleg selskap skal du eventuelt trekkje frå det beløpet som skal skattleggjast ekstra ved uttak (postane 2.7.10 eller 2.7.11).

For ektefellar (inkludert registrerte partnarar og meldepliktige sambuarar) der inntekta blir likna felles eller særskilt, er beløpet kr 206 700 samla for begge ektefellar, sjølv om berre den eine fyller vilkåra ovanfor.

Dersom inntekta er høgare enn kr 113 700/206 700, skal summen av skatt på inntekt til kommune og fylke, fellesskatt og trygdeavgift ikkje overstige 55 prosent av det overskytande beløpet. Eventuell toppskatt og/eller formuesskatt skal ikkje setjast ned.

Dersom du har krav på skjermingsfrådrag, må dette leggjast til beløpet i post 3.6 for å finne alminneleg inntekt.

Skatteavgrensing ved lita skatteevne

Skatteavgrensinga blir ikkje gjeven automatisk, men etter ei individuell behovsprøving.

Det blir ikkje vanlegvis gjeve skatteavgrensing for skattytarar som:

har hatt rett til studielån i Lånekassen for ein større del av året
har fått fastsett inntekta ved skjønn
har forbigåande nedgang i inntekta
har hatt arbeid berre ein del av året eller deltidsarbeid (t.d. på grunn av utdanning)
har valt å ikkje ha inntektsgjevande arbeid

Skattekontoret gjer ei skjønnsmessig heilskapsvurdering av skattytaren si økonomiske stilling for å fastslå om skattytaren har så låg inntekt at skatteavgrensing kan gjevast. Med låg inntekt meiner ein at inntekta ikkje strekk til til eit naudsynt, nøkternt underhald for skattytaren sjølv og dei han/ho har plikt til å forsørgje. I vurderinga skal ein finne eit utrekningsgrunnlag. Ein tek utgangspunkt i 3.6. Det blir gjort tillegg for:

særfrådrag
skjermingsfrådrag
skattefrie fordelar som barnebidrag, arv, gåver, lotterigevinst o.l.
kostnader som det er gjeve frådrag for ved likning, men som ikkje er påkravd for naudsynt underhald. Dette gjeld t.d. renter av gjeld på fritidseigedom, lystbåt, bil og unødig kostbar bustad o.l. Andre døme er betaling til individuell pensjonsordning og tap ved sal, t.d. av fast eigedom.
eit inntektstillegg på 1,5 prosent av nettoformue over kr 200 000 (nettoformuen til andre husstandsmedlemer blir òg rekna med). Formuesverdien av primærbustad skal haldast utanfor den formuen som skal vere grunnlaget for inntektstillegget. Dette gjeld òg verdien av bueining i bustadselskap som partshavaren disponerer som eigen bustad

Det skal òg takast omsyn til ektefellen si inntekt. Ektefellar si inntekt ser ein under eitt, òg for det året ekteskapet blir inngått, sjølv om dei blir likna kvar for seg. Ektefellar som er separerte, blir vurderte som einslege frå og med separasjonsåret. Inntekta til barn som blir likna saman med skattytaren, skal leggjast til inntekta. Det same gjeld inntekta til andre medlemer av husstanden ut over det som blir rekna for å gå med til deira eige underhald.

Dersom likningsstyresmaktene kjem til at du har krav på nedsetjing av skatten pga. lita skatteevne, skal skatten reduserast ut frå same utrekningsgrunnlag som det som er nemnt ovanfor. Utrekninga av kor mykje skatten skal reduserast med, skjer på same måten som for skattytarar med låg inntekt, sjå omtalen under «Skatteavgrensing for pensjonistar og trygda med låg inntekt» ovanfor.

Dersom du etter dette meiner å ha krav på skatteavgrensing, set du fram kravet i post 5.0 (Tilleggsopplysningar).

Til toppen

Særfrådrag for store sjukdomskostnader

Særfrådrag for sjukdomskostnader blir gjeve for kostnader som skuldast varig sjukdom eller veikskap, dersom kostnadene utgjer minst kr 9 180 i inntektsåret. Med «varig» meinast at ein må rekne med at sjukdomen/veikskapen kjem til å vare i minst to år. Det blir ikkje gjeve særfrådrag for kostnader som andre normalt har utan å ha tilsvarande sjukdom eller veikskap. Når du krev særfrådrag, pliktar du å leggje legeattest ved sjølvmeldinga. Dersom du tidlegare har lagt fram legeattest der det går fram at sjukdomen er kronisk, treng du likevel ikkje leggje fram legeattest for kvart år du krev særfrådrag. Forsørgjer du barn som lid av ein varig sjukdom eller veikskap, kan du få særfrådrag for meirkostnader til tilsyn dersom kostnadene ikkje er trekte frå som kostnader til pass og stell av barn, sjå post 3.2.10 (foreldrefrådrag). Slike kostnader kan trekkjast frå sjølv om dei er lågare enn kr 9 180.

Har du eller nokon du forsørgjer andre frådragsgodkjende sjukdomskostnader, kan desse òg trekkjast frå dersom dei saman med tilsynskostnadene utgjer minst kr 9 180. Dersom samla sjukdomskostnader er lågare enn kr 9 180, blir det berre gjeve særfrådrag for meirkostnader til tilsyn. Forsørging ligg føre når du dekkjer ein ikkje ubetydeleg del av dei ordinære levekostnadene til personen. Sjukdomskostnadene skal ikkje reknast med ved vurdering av om det føreligg forsørging.

For at ektefellar skal kunne krevje kvart sitt særfrådrag, må kvar av dei ha kostnader som minst utgjer kr 9 180.

Sjukdomskostnadene må på førespurnad frå skattekontoret kunne sannsynleggjerast/dokumenterast. Det blir gjeve frådrag for meirkostnader som likningsstyresmaktene finn det mest sannsynleg at du har hatt. Skjema som er utarbeidde av interesseorganisasjonar for spesifikasjon av meirkostnader til ein bestemt sjukdom er ikkje utan vidare tilstrekkeleg for å dokumentere/sannsynleggjere kostnadene. Om du pådreg deg regelmessige meirkostnader som vanskeleg let seg dokumentere, kan sannsynleggjering av meirkostnadene for ein samanhengande periode i løpet av året (minst ein månad) vere tilstrekkeleg.

Særfrådrag for store sjukdomskostnader kan gjevast i tillegg til særfrådrag på grunn av alder eller uførleik.

Som kostnader ved varig sjukdom/veikskap reknar ein direkte kostnader (medisin og legekostnader osv.), indirekte kostnader (transportkostnader, meirkostnader i samband med auka forsikringspremie osv.), meirkostnader ved fordyra kosthald (kostbar diett) og kostnader til tilsyn, pleie og hjelp i huset. Kostnader til å besøkje den sjuke blir òg rekna med når det er ektefelle eller forsørgt barn som er varig sjuk. Kostnader du ville hatt uavhengig av sjukdomen, gjev ikkje rett til særfrådrag.

Dersom du har motteke tilskot frå det offentlege til dekning av kostnadene ved den aktuelle sjukdomen eller veikskapen, og tilskotet er skattefritt (t.d. grunnstønad eller hjelpestønad), skal tilskotet redusere kostnadene.

Døme:

Du har sjukdomskostnader som utgjer kr 10 000 (ikkje tilsynskostnader). I samband med sjukdomen mottek du eit skattefritt tilskot frå det offentlege på kr 1 000. Sjukdomskostnadene dine utgjer etter dette kr 9 000. Då har du ikkje krav på særfrådrag, ettersom beløpet er under beløpsgrensa på kr 9 180. Stønaden skal likevel ikkje trekkjast frå andre kostnader enn dei kostnadene stønaden er meint å dekkje.

Utlegg til behandling, pleie eller opphald på institusjon eller hos privatpraktiserande helsepersonell utanfor offentleg norsk helsevesen gjev berre rett til særfrådrag dersom du ikkje kan få tilsvarande behandling, pleie eller omsorg av norsk helse- og sosialvesen, og tilbodet blir vurdert som fagleg forsvarleg.

Særskilt om diabetikarar:

Aktuelle meirkostnader knytte til diabetes kan t.d. vere meirkostnader til:

ekstra slitasje på klede og sengeklede
auka forsikringspremie o.l.
fotbehandling
fysioterapi
hjelpemiddel og utstyr til behandling, mellom anna spesialsko og -sokkar
kost, mellom anna utgifter til følingsmat
medisinar
reise i samband med behandling
tannbehandling

Krava til dokumentasjon/sannsynleggjering av meirkostnader knytte til diabetes er dei same som for andre sjukdomsutgifter. Dette inneber at meirkostnader som lett let seg dokumentere med kvittering, må kunne leggjast fram på førespurnad frå skattekontoret. Døme på slike kostnader er kostnader til ekstra legebesøk, eigendelar, hjelpemiddel og utstyr.

Blir det kravd særfrådrag for meirutgifter til kost, må dette kunne dokumenterast med legeattest, der det går fram at sjukdomen er kosthaldsregulert. Som utgangspunkt ved fastsetjing av meirutgifter til kost brukar ein SIFO (Statens institutt for forbruksforskning) sitt standardbudsjett for 2010 for forbruksutgifter til mat og drikke, sjå sifo.no. Dette standardbudsjettet differensierer utgiftene til mat og drikke mellom ulike aldersgrupper og mellom kjønn, og det blir teke omsyn til stordriftsfordelar ved at fleire personar deler hushald. Det er tilstrekkeleg at ein kan leggje fram kvitteringar på innkjøp knytte til innkjøp av mat (men ikkje sjokolade, chips og liknande) og drikke (men ikkje alkoholhaldige drikkevarer) for ein samanhengande periode på minst ein månad i løpet av inntektsåret.

Det er berre frådragsrett for naudsynte meirutgifter til kost. I dette ligg det at du ikkje kan få frådrag for meirutgifter til urimeleg dyrt kosthald. Dersom kosthaldet inngår i eit større hushald, er det berre frådragsrett for meirutgiftene dine, redusert med ein eventuell stordriftsfordel.

Dersom du ikkje kan sannsynleggjere storleiken på dei faktiske meirutgiftene til kost, kan meirutgiftene sjablongmessig setjast til kr 4 000 for heile inntektsåret 2010. Dette beløpet omfattar òg utgifter til følingsmat.

Til toppen

Utgiftsgodtgjersle

Utgiftsgodtgjersler er ytingar som skal dekkje kostnader i samband med utføring av arbeid, oppdrag eller verv, t.d. kost-, telefon-, reise- og bilgodtgjersle. Dersom utgiftsgodtgjersla er høgare enn kostnadene, er overskotet skattepliktig og skal førast i post 2.1.4.

Dersom godtgjersla er lågare enn kostnadene, kan du krevje frådrag for underskotet i post 3.2.2 dersom du ikkje krev minstefrådrag. Dersom du krev minstefrådrag, inngår underskotet der.

Dette gjeld likevel ikkje underskot på godtgjersle til dekning av meirkostnader ved arbeidsopphald utanfor heimen. Slike underskot kan trekkjast frå i tillegg til minstefrådraget, og skal førast i post 3.2.7. Underskot på godtgjersle til besøksreiser kan òg trekkjast frå i tillegg til minstefrådraget. Underskotet skal førast i post 3.2.9.

Likningsstyresmaktene kan krevje at du sannsynleggjer at godtgjersla som er motteken faktisk har dekt utgifter som er komne på i tenesta. Dette gjeld sjølv om det er motteke godtgjersle etter staten sitt reiseregulativ (særavtale). Krav om sannsynleggjering betyr t.d. at du på førespurnad må leggje fram ei samanhengande oppstilling over korleis du har innretta deg under arbeidsforholdet.

Om bilgodtgjersle, sjå «Bil».

Kostgodtgjersle for tenestereise med overnatting – innanlands og utanlands

For tenestereiser i Noreg gjev godtgjersle ikkje skattepliktig overskot når du sjølv har dekt alle kostnader til kost, og utbetalinga per døgn ikkje overstig:

kr 580 ved opphald på hotell når frukost ikkje inngår i prisen for rommet
kr 522 ved opphald på hotell når frukost inngår i prisen for rommet
kr 292 ved anna opphald utan eiga kokemoglegheit, t.d. pensjonat eller hybel/brakke
kr 189 ved anna opphald med kokemoglegheit (hybel/brakke eller privat overnatting)

Ved tenestereiser i utlandet blir ikkje utbetalingar opp til staten sine satsar for det aktuelle landet rekna for å gje overskot når du kan sannsynleggjere at du har budd på hotell. Har du overnatta på annan måte, gjeld dei same satsane som for godtgjersle ved reiser innanlands.

Pendlarar – kostinnsparing i heimen

Arbeidstakarar skal skattleggjast for sparte kostnader til kost i heimen under pendlaropphald (dvs. når opphaldet utanfor heimen ikkje kjem av reise i tenesta/yrket) når:

arbeidsgjevar sørgjer for kost og losji (administrativ forpleiing)
kostnadene er dekte etter rekning

Kostinnsparinga blir rekna ut til kr 79 per døgn. Beløpet er opplyst i kode 143-A i lønns- og trekkoppgåva.

Kostgodtgjersle på tenestereise utan overnatting – innanlands og utanlands

Dersom du har motteke kostgodtgjersle utrekna etter staten sine satsar eller lågare på tenestereiser utan overnatting, blir ikkje dette rekna for å ha gjeve skattepliktig overskot. For å få frådrag for eit eventuelt underskot på slik godtgjersle, må kostnadene ved all slik godtgjersle kunne dokumenterast på førespurnad. Underskot på godtgjersle for tenestereise utan overnatting inngår i minstefrådraget når dette vert nytta.

Utgiftsgodtgjersle til dekning av kostnader ved besøksreise til heimen

Har du motteke godtgjersle til dekning av besøksreiser, skal du ikkje skattleggjast for godtgjersla dersom ho ikkje overstig det frådraget du kunne kravd utan slik godtgjersle, sjå post 3.2.9. Ved utrekninga av frådraget skal eigendelen på kr 13 700 først trekkjast frå i reisefrådraget mellom heim og fast arbeidsstad. Ein eventuell resterande eigendel skal trekkjast frå i besøksfrådraget. Dersom godtgjersla er høgare enn det resterande frådraget, skal differansen førast som inntekt i post 2.1.4, sjå døme 1. Er den lågare, skal differansen (underskotet) førast til frådrag i post 3.2.9.

Unntak for personar med 10 prosent standardfrådrag

Om handsaming av godtgjersler til besøksreiser når arbeidsgjevar dekkjer kostnadene heilt eller delvis for personar som krev standardfrådrag for utanlandske arbeidstakarar, sjå «Rettledning for utenlandske arbeidstakere og selvstendig næringsdrivende» på skatteetaten.no.

Godtgjersle til elektroniske kommunikasjonstenester (telefon, breiband o.l.)

Skattepliktig overskot på godtgjersle til telefon og breiband o.l. blir rekna ut etter dei same reglane som der arbeidstakar får dekt kostnadene som ei naturalyting, sjå «Naturalytingar – verdsetjing».

Dersom arbeidsgjevar dekkjer arbeidstakaren sine utlegg til tenestesamtaler og desse er nærare spesifiserte etter rekning, kan arbeidstakar få dette skattefritt.

Spesifikasjonen må då innehalde tilstrekkeleg informasjon til at det er klart at den aktuelle utgifta kjem av tenestebruk. Spesifikasjonen må t.d. innehalde dato, klokkeslett, kva for nummer det er ringt til, mottakaren sitt namn og samtaletid. Utgifter til faste avgifter som abonnement og liknande blir ikkje rekna som tenesteutlegg, og kan difor ikkje refunderast skattefritt.

Døme 1:

Overskotsutrekning – besøksreiser:

Motteken utgiftsgodtgjersle for besøksreiser	kr 12 000
Frådrag for arbeidsreise før eigendel (sjå post 3.2.8)	kr 5 000
Frådrag for besøksreise før eigendel (sjå post 3.2.9)	kr 11 000

Overskot som du skal føre i post 2.1.4 reknast ut slik:

Motteken utgiftsgodtgjersle for besøksreiser	kr 12 000
Frådrag for besøksreiser før eigendel	kr 11 000
Attståande eigendel (kr 13 700 - kr 5 000)	- kr 8 700
Frådrag skattytaren ville hatt krav på dersom det ikkje var betalt godtgjersle kr 2 300	- kr 2 300
Overskot	kr 9 700

Døme 2:

Arbeidsgjevar gjev godtgjersle til telefon og breiband med kr 4 000.

Arbeidstakar dekkjer kr 5 000 sjølv.

Faktiske kostnader (faste kostnader + bruk)	kr 9 000
- Skattefritt beløp	kr 1 000
=	kr 8 000

Avgrensa til maksimalbeløpet for to tenester	kr 6 000
- Arbeidstakar si eigendekning	kr 5 000
= Skattepliktig overskot	kr 1 000

Til toppen

Viktige skjema

Nedanfor finn du skjema som kan vere aktuelle vedlegg til sjølvmeldinga. Skjema som berre er aktuelle for enkeltpersonføretak er omtala i RF-2003 «Starthjelp for næringsdrivande».

Deltakaroppgåve

Deltakarar i deltakarlikna selskap (ANS, DA, KS o.l.) mottek RF-1221 «Deltakaren si oppgåve over eigen formue og inntekt i deltakarlikna selskap 2010» og kopi av RF-1233 «Selskapet si oppgåve over deltakaren si formue og inntekt i deltakarlikna selskap 2010» frå selskapet. Du skal kontrollere opplysningane i RF-1233 og føre aktuelle postar over på RF-1221. Dersom du leverer sjølvmeldinga elektronisk, må du sjølv opprette RF-1221 som eit vedleggsskjema til sjølvmeldinga og registrere opplysningane frå deltakaroppgåva. Leverer du sjølvmeldinga på papir, skriv du under RF-1221 og sender den inn som vedlegg til sjølvmeldinga.

RF-1059 «Aksjar og fondspartar m.m. 2010»

Tilhøyrande rettleiing er RF-1072.

RF-1070 «Renteinntekt til ekstra skattlegging 2010»

Dette er eit skjema du kan bruke dersom du leverer sjølvmeldinga elektronisk. Du finn tilsvarande hjelpeutrekning på skatteetaten.no. Det finst ikkje eit eige papirskjema.

RF-1084 «Avskriving 2010»

Rettleiinga finn du i skjemaet.

RF-1088 «Aksjar og eigenkapitalbevis 2010»

Tilhøyrande rettleiing er RF-2033.

RF-1098 «Formue av næringseigedom 2010»

Tilhøyrande rettleiing er RF-1099.

RF-1125 «Bruk av bil 2010»

Rettleiinga finn du på baksida av skjemaet.

RF-1141 «Gevinst og tap på aksjar og partar ved utflytting 2010»

Tilhøyrande rettleiing er RF-1280.

RF-1147 «Frådrag for skatt betalt i utlandet av person – kreditfrådrag 2010»

Har du inntekt som blir skattlagd i utlandet og skatteavtalen med dette landet brukar kreditmetoden for å unngå dobbeltskattlegging, skal inntekta òg skattleggjast i Noreg. Dersom du krev frådrag i norsk skatt for skatt betalt i utlandet, må du levere skjema RF-1147. Dersom du har næringsinntekt som skattleggjast i utlandet, skal du òg levere skjema RF-1149.

RF-1150 «Nedsetjing av inntektsskatt på lønn 2010»

Du må levere skjema RF-1150 dersom du krev å få sett ned skatten på lønn etter den alternative fordelingsmetoden. Rettleiinga finn du i skjemaet.

RF-1189 «Utleige m.m. av fast eigedom 2010»

Rettleiinga finn du på baksida av skjemaet.

RF-1219 «Gevinst- og tapskonto 2010»

Rettleiinga finn du i skjemaet.

RF-1221 «Deltakaren si oppgåve over eigen formue og inntekt i deltakarlikna selskap 2010»

Tilhøyrande rettleiing er RF-1222.

RF-1231 «Bankinnskot i utlandet 2010»

Rettleiinga finn du i skjemaet.

Til toppen

Kva blir skatten?

Til toppen

Stikkordregister

Registeret viser til nummer på postane i sjølvmeldinga.

A
Aksjefond
- formue	post 4.1.4
- gevinst ved sal	post 3.1.9
- tap ved sal	post 3.3.9
- utbytte	post 3.1.6
Aksjar
- formue	postane 4.1.7, 4.1.8
- gevinst ved sal o.l.	postane 3.1.8, 3.1.10
- gevinst ved utflytting	post 3.1.12
- tap ved sal o.l.	postane 3.3.8, 3.3.10
- tap ved utflytting	post 3.3.7
- utbytte	postane 3.1.5, 3.1.7
Alderspensjon
- pensjon	post 2.2.1
- særfrådrag	post 3.5.1
Arbeidsavklaringspengar	post 2.1.1
Arbeidsinntekt
- anna arbeidsinntekt	post 2.1.5
- lønn	postane 2.1.1, 2.4.1
- naturalytingar	post 2.1.1
Arbeidskledegodtgjersle	post 2.1.4
Arbeidsløyse
- dagpengar	post 2.1.1
Arbeidsopphald utanfor heimen	post 3.2.7
Arbeidsreiser	post 3.2.8
Arv	post 1.5.3
Attføringspengar	post 2.1.1
Attkjøpsverdi
- livsforsikring	post 4.5.2
Avtalefesta pensjon (AFP)	post 2.2.2

B
Bankinnskot – innanlandske
	(sjå òg utland)
- formue	post 4.1.1
- renter	post 3.1.1
Barn
- barnepensjon	postane 2.2.1, 2.2.2, 2.6.3
- lønnsinntekt	post 2.4.1
særskilt inntektsfrådrag for ungdom	post 3.3.7
Barnepass i eigen heim
inntekt	post 2.1.3
Besøksreiser	post 3.2.9
Bil
- arbeidsreiser	post 3.2.8
- besøksreiser	post 3.2.9
- fordel (firmabil)	post 2.1.1
- formue	post 4.2.5
- godtgjersle	post 2.1.4
Bustad
- bustadselskap
- del av inntekt	post 2.8.1
- del av formue	post 4.5.3
- del av likningsverdi	post 4.3.2
- del av kostnader	post 3.3.4
- del av gjeld	post 4.8.2
- fritidsbustad
- inntekt	post 2.8.3
- formue	post 4.3.3
- gevinst ved sal o.l.	post 2.8.4
- likningsverdi eigen bustad	post 4.3.2
- sameigar
- del av inntekt	post 2.8.1
- del av formue	post 4.5.3
- del av kostnader	post 3.3.4
- del av gjeld	post 4.8.2
- tap ved sal o.l.	post 3.3.6
- underskot ved utleige	post 3.3.12
- utleige (leigeinntekt)	post 2.8.2
Bustadsparing for ungdom (BSU)	post 1.5.1
Båtar
- salsverdi kr 50 000 eller høgare	post 4.2.4
- salsverdi under kr 50 000	post 4.2.3

C
Campingvogn
- formue	post 4.2.6

D
Dagmamma
- foreldrefrådrag	post 3.2.10
- pass i heimen til barnet (inntekt)	post 2.1.1
- pass i heimen til dagmamma (inntekt)	post 2.1.3
Dagpengar	post 2.1.1
Diabetes	post 3.5.4
Diettgodtgjersle	post 2.1.4

E
Eigenkapitalbevis	– sjå aksjar
Ektefelletillegg	post 2.2.4
Einebustad	- sjå bustad
Einsleg forsørgjar
- foreldrefrådrag	post 3.2.10
Etterlatnepensjon	post 2.2.1
Etterlønn og etterpensjon	post 2.6.2

F
Fagforeiningskontingent	post 3.2.11
Faktiske kostnader i
arbeidsforhold	post 3.2.2
Familiebarnehage	post 2.1.3
Fast eigedom	- sjå bustad
Festeavgift	post 4.5.4, 4.8.1
Fiskarar
- lønn	post 2.1.1
- særskilt frådrag for fiskarar og fangstfolk	post 3.2.14
Flyttegodtgjersle	post 2.1.4
Foreldrefrådrag	post 3.2.10
Forsikring	postane 3.1.4, 3.3.7, 3.1.11, 3.3.5, 4.5.2, 4.6.2
Fritidsbustad	- sjå bustad
Fritidsbåtar
- formue	postane 4.2.3, 4.2.4
Føderådsytingar
- innan jord- og skogbruk
- frådrag (næringsoppgåva)
- inntekt	post 2.2.2
- utanom jord- og skogbruk
- frådrag	post 3.3.3
- inntekt	post 2.6.2
Fødselspengar	post 2.1.1
Førebels uførepensjon	- sjå pensjon

G
Gevinstar
- opplysningar om skattefrie lotterigevinstar o.l.	post 1.5.2
- sal av bustad, tomt o.l.	post 2.8.4
- skattepliktige lotterigevinstar o.l.	post 3.1.12
Gjeld
- gjeld i Noreg	post 4.8.1
- renter i Noreg	post 3.3.1
- gjeld i utlandet	post 4.8.3
- renter i utlandet	post 3.3.2
Grunnfondsbevis	- sjå aksjar
Gåver
- friviljuge organisasjonar og lignende	post 3.3.7
- gåver i arbeidsforhold	post 2.1.1
- opplysningar om mottekne gåver	post 1.5.3
- vitskapleg forsking	post 3.3.7

H
Handverks- og husflidsarbeid	post 2.1.5
Honorar	post 2.1.1
Hytte	- sjå bustad

I
Individuell pensjonsavtale (IPA)
- formue	post 4.5.1
- inntekt	post 2.2.2
Individuell pensjonsordning (IPS)	post 3.3.5
Innbu og lausøyre	post 4.2
Introduksjonsstønad	post 2.2.2

K
Kapitalforsikring
- avkastning	post 3.1.4
- attkjøpsverdi	post 4.5.2
Kontantar o.l.	post 4.1.3
Kostgodtgjersle	post 2.1.4
Kost og losji
- meirkostnader utan overnatting	post 3.2.2
- meirkostnader ved overnatting	post 3.2.7
Kvalifiseringsstønad	post 2.1.1

L
Leilegheit	- sjå bustad
Likningsverdi	post 4.3
Livrenteforsikring
- attkjøpsverdi	post 4.5.2
- utbetaling	postane 2.2.2, 2.6.2
Livsforsikring	- sjå livrenteforsikring og kapitalforsikring
Lotteri- og tippegevinstar
- skattefrie	post 1.5.2
- skattepliktige	post 3.1.12
Lønn	- sjå arbeidsinntekt

M
Meirkostnader
- tenestereiser/arbeidsopphald	post 3.2.7
Minstefrådrag	postane 3.2.1, 3.2.4, 3.2.5, 3.2.6
Motorkøyretøy	post 4.2.5

N
Naturalytingar	post 2.1.1
Næringseigedom	post 4.3.5
Næringsinntekter	post 2.7

O
Obligasjonar
- formue	postane 4.1.7, 4.1.8
- gevinst	post 3.1.10
- renter	post 3.1.2
- tap	post 3.3.10
Obligasjonsfond
- formue	post 4.1.5
- gevinst ved sal	post 3.1.9
- tap ved sal	post 3.3.9
- utbytte	post 3.1.2
Opsjonar i arbeidsforhold
- fordel frå arbeidsgjevar	post 2.1.1
- formue	post 4.1.8
Overgangsstønad	post 2.2.1
Overskot på utgiftsgodtgjersler	post 2.1.4

P
Partsleilegheit	- sjå bustad
Pass av barn	- sjå dagmamma
Pendlarar
- besøksreisekostnader	post 3.2.9
- frådrag for meirkostnader til kost og losji	post 3.2.7
- kostinnsparing i heimen	post 2.1.4
- overskot på dekning av reisekostnader	post 2.1.1
Pensjon
- ektefelletillegg i pensjon	post 2.2.4
- etterbetalt	post 2.2
- premie til pensjonsordning	post 3.2.12
- særfrådrag	post 3.5
- utbetaling frå folketrygda	post 2.2.1
- utbetaling frå andre	post 2.2.2
Premiefond (IPA)	post 4.5.1

R
Rehabiliteringspengar	post 2.1.1
Reisegodtgjersle	post 2.1.4
Reiser
- arbeidsreiser	post 3.2.8
- besøksreiser	post 3.2.9
- yrkesreiser	post 3.2.2
Rekneskapslikning av bustad	- sjå bustad
Renter
- av gjeld i Noreg	post 3.3.1
- av gjeld i utlandet	post 3.3.2
- inntekter	postane 3.1.1, 3.1.2, 3.1.3
- utanlandske	post 3.1.11
Rimelege lån
- inntekt	post 2.1.1
- frådrag	post 3.3.1
- gjeld	post 4.8.1

S
Sal av bustad, tomt o.l.
- gevinst	post 2.8.4
- tap	post 3.3.6
Sambuarar	post 1.3
Sameige	- sjå bustad
Sjukdomskostnader	post 3.5.4
Sjukepengar	postane 2.1.1, 2.7.13
Sjøfolk
- inntekt	post 2.1.2
- særskilt frådrag for sjøfolk	post 3.2.13
Smusstillegg	post 2.1.4
Styrehonorar	post 2.1.1
Supplerande stønad	post 2.2.2
Særfrådrag
- alder	post 3.5.1
- lettare nedsett arbeidsevne	post 3.5.3
- store sjukdomskostnader	post 3.5.4
- uførleik	post 3.5.1
Særskilt inntektsfrådrag	post 3.3.7

T
Tap ved sal av bustad, tomt o.l.	post 3.3.6
Telefon (elektronisk kommunikasjon)	sjå naturalytingar
Tenestepensjon
- frådrag for premie	post 3.2.12
- utbetalt	post 2.2.2
Tidsavgrensa uførestønad
- inntekt	post 2.1.1
- særfrådrag	post 3.5.1
Tilskot
- forsking	post 3.3.7
Tomt
- formue	post 4.3.5
- gevinst	post 2.8.4
- tap	post 3.3.6

U
Uførepensjon
- inntekt	post 2.2.1
- særfrådrag	post 3.5.1
Uførestønad, tidsavgrensa
- inntekt	post 2.2.1
- særfrådrag	post 3.5.1
Underhaldsbidrag (frå/til tidlegare ektefelle)
- inntekt	post 2.6.1
- frådrag	post 3.3.3
Underskot
- framførbart frå tidlegare år	post 3.3.11
- årets underskot ved
- utleige av fast eigedom	post 3.3.12
Unit Link-forsikring
- gevinst ved utbetaling	post 3.1.4
- tap ved utbetaling	post 3.3.7
- formue	post 4.5.2
Uteståande fordringar
- formue	post 4.1.6
- renter	post 3.1.2
Utgiftsgodtgjersler
- overskot	post 2.1.4
- underskot	postane 3.2.2, 3.2.7
Utland
- aksjeutbytte	post 3.1.7
- aksjar, formue	post 4.6.2
- aksjegevinst	post 3.1.10
- anna inntekt	post 3.1.11
- bankinnskot	post 4.1.9
- inntekt av fast eigedom	post 2.8.5
- formue i fast eigedom	post 4.6.1
- formue (anna)	post 4.6.2
- gjeld	post 4.8.3
- lønn	post 2.1.1
- renter av bankinnskot	post 3.1.11
- renter av gjeld	post 3.3.2

V
Valutagevinstar	post 3.1.12
Verdipapir	- sjå aksjar og obligasjonar
Verktøygodtgjersle
- overskot	post 2.1.4

Til toppen

Satsar

Formuesskatt

Kommune, einsleg	kr 0 – kr 700 000	0 %
	over kr 700 000	0,7 %
ektepar	kr 0 – kr 1 400 000	0 %
	over kr 1 400 000	0,7 %
Stat, einsleg	kr 0 – kr 700 000	0 %
	over kr 700 000	0,4 %
ektepar	kr 0 kr – kr 1 400 000	0 %
	over kr 1 400 000	0,4 %

Til toppen

Trygdeavgift

Lønnsinntekt	7,8 %
Dagmamma	7,8 %
Næringsinntekt i jordbruk, skogbruk og fiske	7,8 %
Anna næringsinntekt	11 %
Pensjonsinntekt mv.	3,0 %
For personar fødde i 1994 og seinare eller i 1940 og tidlegare er trygdeavgifta 3 % uavhengig av type inntekt.
Trygdeavgifta skal likevel ikkje overstige 25% av inntekta over kr 39 600.

Til toppen

Toppskatt

Skatteklasse 1 og 2

9 % av beløp frå og med kr 456 401 til og med kr 741 700

For skattytarar i Finnmark og Nord-Troms er satsen 7 %.

12 % av beløp over kr 741 700

Til toppen

Skatt på nettoinntekt

(alminneleg inntekt redusert med eventuelle særfrådrag, sjå post 3.5 og personfrådrag)

28 %

For skattytarar i Finnmark og Nord-Troms er satsen 24,5 %.

Til toppen

Maksimale marginalskattesatsar

Maksimal marginalskattesats på lønn og personinntekt frå jordbruk, skogbruk og fiske er 47,8 %.

Maksimal marginalskattesats på personinntekt frå anna næringsverksemd er 51 %.

Til toppen

Personfrådrag i alminneleg inntekt

Frådraget blir gjeve automatisk ved skatteutrekninga (skal ikkje førast i sjølvmeldinga).

Skatteklasse 1	kr 42 210
Skatteklasse 2	kr 84 420

Til toppen

Særskilt frådrag i alminneleg inntekt i Finnmark og Nord-Troms

Frådraget blir gjeve automatisk ved skatteutrekninga (skal ikkje førast i sjølvmeldinga).

Skatteklasse 1	kr 15 000
Skatteklasse 2	kr 30 000

Til toppen

Bustadsparing for ungdom under 34 år (BSU)

Sats for skattefrådrag	20 %
Maksimalt årleg sparebeløp	kr 20 000
Maksimalt samla sparebeløp	kr 150 000

Til toppen

Se også

Emner

Levering av selvangivelsen etter fristen

Alt om

Folkeregistrering

Bibliotek

Rettleiing til postane 2010

Tips en venn

Del artikkelen

Nokre nyheiter

Bustad – formue

Fritidseigedom – formue

Festetomt

Gåver til utanlandske friviljuge organisasjonar

Uttrykket «beløpet skal førast i post»

Informasjon på skatteetaten.no til utanlandske arbeidstakarar med opphald i Noreg

Rettleiing:

Brosjyrar:

1.3 Sambuarar

1.5 Andre opplysningar

1.5.1 Bustadsparing for ungdom

1.5.2 Lotteri- og tippegevinstar o.l.

1.5.3 Arv og gåver

1.5.6 Inntekt, formue og/eller gjeld i utlandet

2.1 Lønn og tilsvarande ytingar

2.1.1 Lønn o.l.

2.1.2 Inntekt som gjev rett til særskilt frådrag for sjøfolk

2.1.3 Inntekt av barnepass i heimen til barnepassaren

2.1.4 Overskot på utgiftsgodtgjersler

2.1.5 Anna arbeidsinntekt

2.2 Pensjonar, livrenter i arbeidsforhold o.l.

2.2.1 Eigen pensjon frå folketrygda

2.2.2 Eigen pensjon o.l. frå andre enn folketrygda

2.2.4 Ektefelletillegg

2.4 Barn si lønnsinntekt

2.4.1 Barn som er 12 år eller yngre

2.6 Bidrag, livrenter, barnepensjon o.l.

2.6.1 Mottekne skattepliktige bidrag

2.6.2 Anna

2.6.3 Barnepensjon

2.7 Næringsinntekter

2.8 Inntekt av bustad og annan fast eigedom

2.8.1 Partseigar/bustadsameigar sin del av inntekter i bustadselskap/bustadsameige

2.8.2 Nettoinntekt ved utleige av fast eigedom utanom næring

2.8.3 Skattepliktig inntekt frå fritidseigedom

2.8.4 Skattepliktig gevinst ved realisasjon (sal o.l.) av bustad, tomt og annan fast eigedom

2.8.5 Inntekt av fast eigedom i utlandet

3.1 Kapitalinntekter og andre inntekter

3.1.1 Renteinntekt av bankinnskot o.l.

3.1.2 Andre renteinntekter

3.1.3 Renter som skal skattleggjast ekstra på lån til selskap (RF-1070)

3.1.4 Avkastning frå kapitalforsikring

3.1.5 Skattepliktig utbytte på aksjar o.l. (RF-1088)

3.1.6 Skattepliktig avkastning av partar i aksjefond

3.1.7 Skattepliktig utbytte som ikkje er ført i post 3.1.5 eller 3.1.6

Anna skattepliktig utbytte frå aksjar o.a. (RF-1059)

Anna skattepliktig utbytte frå aksjar o.a. (der RF-1088 eller RF-1059 ikkje skal leverast)

3.1.8 Skattepliktig gevinst ved sal av aksjar o.l. (RF-1088)

3.1.9 Skattepliktig gevinst ved sal av partar i verdipapirfond

3.1.10 Skattepliktig gevinst ved sal av aksjar o.l. (RF-1059)

3.1.11 Inntekter frå utlandet

3.1.12 Anna inntekt

Frådragspostar

3.2 Frådrag i tilknyting til arbeidsinntekt o.l.

3.2.1 Minstefrådrag i eiga inntekt

3.2.2 Faktiske kostnader

3.2.4 Minstefrådrag i ektefelletillegg

3.2.5 Minstefrådrag i barn si inntekt

3.2.6 Minstefrådrag i barnepensjon

3.2.7 Meirkostnader til kost og losji o.l. ved opphald utanfor heimen

Meirkostnader til kost

Frådragssatsar – innanlands

Frådragssatsar – utanlands

Fråværsdøgn

Meirkostnader til kost ved besøksreiser til heimen

Meirkostnader til losji

Verkeleg heim i ein annan EØS-stat

Underskot på utgiftsgodtgjersle til kost og/eller losji

3.2.8 Frådrag for reise mellom heim og fast arbeidsstad (arbeidsreiser)

3.2.9 Frådrag for reisekostnader ved besøk i heimen (besøksreiser)

3.2.10 Frådrag for kostnader til pass og stell av barn (foreldrefrådrag)

3.2.11 Fagforeiningskontingent

3.2.12 Premie til pensjonsordning i arbeidsforhold