Økonomisk verksemd

Grensa mellom dei skattefrie og skattepliktige inntektene til organisasjonen

Sjølv om ein organisasjon blir rekna for å vere skattefri, vil han vere skattepliktig for inntekter frå økonomisk verksemd, mellom anna bortleige av fast eigedom (også i tilfelle der ein delvis nyttar eigedomen sjølv). Ein må difor skilje mellom inntekter som kjem inn under skattefritaket og inntekter som er skattepliktige som økonomisk verksemd.

Alle inntekter som realiserer/verkeleggjer det ikkje-ervervsmessige føremålet til organisasjonen, er skattefrie. Inntekter som finansierer føremålet, blir likevel rekna som økonomisk verksemd og er skattepliktige. Til dømes når ein studentsamskipnad leiger ut hyblar til studentane, då er heile utleigeinntekta skattefri. Desse inntektene realiserer det ikkje-økonomiske føremålet til studentsamskipnaden om å tilby studentar rimeleg bustad. Dersom studentsamskipnaden derimot leiger ut hyblane til sommarhotell, er dette ein skattepliktig økonomisk aktivitet. Slik inntekt finansierer føremålet.

Når ligg det føre økonomisk verksemd

Det er ikkje fastsett ei bestemt grense for talet på arrangement eller oppdrag som kan gjennomførast i løpet av eitt år før aktiviteten blir rekna som skattepliktig økonomisk verksemd. Kvart tilfelle blir vurdert konkret. I utgangspunktet har eitt eller nokon få enkeltståande arrangement av t.d. bingoverksemd eller loppemarknad, eit så tilfeldig preg at det ikkje blir rekna som skattepliktig økonomisk verksemd.

Dersom aktiviteten stadig gjentek seg, til dømes stadige flyttejobbar, er det eit moment som trekkjer i retning av skattepliktig økonomisk verksemd. Får organisasjonen oppdrag som følgje av ei aktiv marknadsføring, er dette eit moment for at skattepliktig økonomisk verksemd ligg føre. Ver merksam på at det kan vere skattepliktig økonomisk verksemd sjølv om aktiviteten blir drive med gratis arbeidskraft, til dømes dugnadsoppdrag.

Kiosk- eller kafédrift

Dersom ein institusjon eller organisasjon som ”ikkje har erverv til føremål” omset varer frå ein kiosk eller kafé med faste, daglege opningstider, blir dette rekna som skattepliktig økonomisk verksemd uavhengig av om kiosken eller kafeen er plassert på eller i tilknyting til, t.d. eit idrettsanlegg.

Kiosk- eller kafédrift blir som hovudregel ikkje rekna som skattepliktig økonomisk verksemd dersom kiosken eller kaféen

• berre er open under organisasjonsarrangement eller trening

• har omsetning som rettar seg mot tilskodarar og deltakarar

• har eit avgrensa utval av typiske kiosk- eller kafévarer og

• blir betent av ulønna personale.

Sponsor- og reklameinntekter

Sponsor- og reklameinntekter i ein skattefri organisasjon er som hovudregel skattefrie. Dette gjeld sjølv om slike inntekter er avgiftspliktige etter meirverdiavgiftsreglane.

Når sponsor- og reklameaktivitet har karakter av meir omfattande og vedvarande salsverksemd, kan inntektene bli skattepliktige for organisasjonen. I ein høgsterettsdom frå 1997 er det slått fast at sal av supporterutstyr i ein fotballklubb ikkje er skattepliktig økonomisk verksemd.

Unnatak frå skatteplikt for økonomisk verksemd – 70 000/140 000-kronersgrensa

Dersom aktiviteten etter ei konkret vurdering blir rekna som økonomisk verksemd og inntektene skattepliktige, blir inntekta likevel friteken for skatt dersom den samla brutto omsetninga ikkje overstig 140 000 kroner i året for velgjerande og allmennyttige institusjonar og organisasjonar, og 70 000 kroner for andre skattefrie organisasjonar. 

Dersom brutto omsetning frå denne aktiviteten er høgare enn dei nemnde beløpsgrensene, blir organisasjonen skattepliktig for heile overskotet frå den økonomiske verksemda, ikkje berre for den delen som overstig beløpsgrensene på 70 000/140 000 kroner.

Beløpsgrensene gjeld for kvar einskild ”innretning eller forening under selvstendig bestyrelse”, jf. skattelova § 2-2 første ledd, bokstav h.

For å utgjere ei eiga eining for utrekning av grensebeløpa må eininga organiserast som eit sjølvstendig rettssubjekt med eige organisasjonsnummer.

Mellom anna på grunnlag av tidlegare formuleringar i denne brosjyren, har det vore ei oppfatning om at til dømes idrettsforeiningar som deler opp organisasjonen med eigne avdelingar for turn, langrenn, friidrett, fotball osv., kan nyttiggjere seg kvar sine grensebeløp. Dette er ikkje riktig rettsforståing, ettersom slike avdelingar ikkje er sjølvstendige juridiske subjekt, jf. Skattedirektoratet si fråsegn av 01.12.2016. 

For dei organisasjonane som har innretta seg slik at dei reknar ut separate grensebeløp for alle avdelingar/undereiningar i tråd med det som gjekk fram av denne brosjyren tidlegare, ser vi at ein kan trenge tid til å innrette seg. Skattedirektoratet har derfor lagt til grunn i fråsegna at skattestyresmaktene ikkje vil ha noko å innvende til at praksisen blir endra frå 1. januar 2018.

Frådrag for kostnader til organisasjonen si økonomiske verksemd

Ein skattefri organisasjon har berre frådragsrett for kostnader som er knytte til den skattepliktige delen av verksemda. Det er ikkje frådragsrett for kostnader som knyter seg til den skattefrie delen av verksemda. I praksis er det lagt til grunn at ein kostnad som knyter seg til både den skattepliktige og den skattefrie delen, kan fordelast. Frådragsretten gjeld avskriving på driftsmiddel og alminnelege driftskostnader som til dømes kostnader til lønn, innkjøp av varer, annonsekostnader og transportkostnader. Rentekostnader på lån knytt til den skattepliktige delen av verksemda, gir òg frådragsrett.

Ein kan berre trekkje frå dei faktiske kostnadene. Til dømes er det ikkje frådrag for verdien av dugnadsinnsats.

Dersom organisasjonen eitt år får underskot i den skattepliktige verksemda, kan ein framføre underskotet til frådrag i skattepliktig overskot i etterfølgjande inntektsår.

Nettoinntekta av den økonomiske verksemda til organisasjonen (alminneleg inntekt) er organisasjonen sitt inntektsskattegrunnlag. Nettoinntekta blir skattlagt med 25 prosent.

Skatteplikt for formue

Dersom ein skattefri organisasjon har skattepliktige inntekter, skal organisasjonen òg betale formuesskatt av dei formuesobjekta som blir nytta i den skattepliktige verksemda. Formue under 10 000 kroner er skattefri. Forskingsstiftingar som får basistilskot frå Staten, jf. Retningslinjer for statleg finansiering av forskingsinstitutt, er på visse vilkår fritekne for skatt på formue på eigedelar som i hovudsak blir nytta i instituttet sin forskingsaktivitet. Det same gjeld for stiftingar som eig aksjar i slike forskingsinstitutt, jf. skattelova § 2-36 femte og sjette ledd.